C-41
C-41 – wysokotemperaturowy (ok. 37 °C) proces obróbki materiału światłoczułego – negatywów barwnych, jak i czarno białych. Stosowany głównie w punktach usługowych wykonujących odbitki – laboratoriach fotograficznych. Proces zwany również CN-16.
Do obróbki materiału fotograficznego w procesie C-41 potrzebne są następujące roztwory związków chemicznych zwanych popularnie wywoływacz, odbielacz, utrwalacz i stabilizator.
Wywoływanie materiału światłoczułego w procesie C-41 w uproszczeniu przebiega następująco:
- Negatyw trafia do kąpieli wywołującej gdzie powstaje obraz. Zachodzące reakcje z utlenioną postacią substancji wywołującej powodują ujawnienie naświetlonego na negatywie obrazu barwny (barwnikowy).
- Kąpiel w odbielaczu przekształca srebro metaliczne (obraz srebrowy) w halogenek srebra.
- Kolejny krok to kąpiel materiału w utrwalaczu. Tam halogenki srebra powstałe w odbielaczu oraz nienaświetlone i niewywołane w wywoływaczu przekształcane są na rozpuszczalne w wodzie sole srebra.
- Ostatnim etapem jest kąpiel w stabilizatorze. Zwiększa on trwałość warstwy emulsyjnej oraz wypłukuje produkty reakcji z poprzednich roztworów. Stabilizator zawiera garbnik i związki ochronne zmniejszające napięcie powierzchniowe występujące w wywoływanym materiale.
- Zamknięcie procesu następuje poprzez dokładne wypłukanie „czystą wodą” i osuszenie materiału fotograficznego.
Wszystkie roztwory muszą przez cały czas utrzymywać ściśle określone stężenie oraz temperaturę w celu zapewnienia optymalnych i identycznych warunków wywoływania materiału światłoczułego.
Dzięki dużej szybkości przebiegu procesu oraz daleko posuniętej standaryzacji – proces C-41 zdominował rynek fotografii amatorskiej i profesjonalnej. Maszyny wywołujące tzw. mini-laby pozwoliły na popularyzacje fotografii kolorowej i obniżenie kosztów odbitki.
Rynek zdominowany był przez kilku producentów materiału światłoczułego, chemii do jej wywoływania oraz maszyn kontrolujących proces wywoływania:
