CSS Manassas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
CSS „Manassas”
CSS „Manassas”
CSS „Manassas”
Historia
Stocznia J. O. Curtis, Medford, Massachusetts[1]
Wodowanie 1855
 CS Navy
Wejście do służby 12 września 1861 (jako okręt)
Los okrętu zatopiony 24 kwietnia 1862 pod Nowym Orleanem
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 387 t
Długość 43,59 m (143 stopy)
Szerokość 10,06 m (33 stopy)
Zanurzenie 5,18 m (17 stóp)
Prędkość 4 w[2]
Napęd
maszyna parowa napędzająca 1 śrubę
Uzbrojenie
1 działo 64-funtowe lub 32-funtowe na dziobie, taran
Załoga 36[a]
Wcześniejsza nazwa „Enoch Train”

CSS Manassasokręt pancerny - taranowiec marynarki Skonfederowanych Stanów Ameryki z okresu wojny secesyjnej.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

CSS "Manassas" został przebudowany ze statku cywilnego - parowego pchacza o napędzie śrubowym „Enoch Train”[3], zbudowanego w 1855 w Medford w stanie Massachusetts przez J. O. Curtisa.

Po wybuchu wojny domowej w USA, zakupiony został przez kapitana (Cpt.) Johna A. Stevensona z Nowego Orleanu i z jego środków przebudowany w Algiers (obecnie część Nowego Orleanu) na pancerny taranowiec[3]. Okręt miał nietypową konstrukcję - całą część nadwodną zastąpiono przez niską, mało wystającą nad wodę pancerną kazamatę o kształcie skorupy żółwia, opancerzoną płytami żelaznymi grubości 1½ cala (38 mm)[1] 1 cal (25 mm)[2], na podkładzie drewnianym. Kształt taki zmniejszał wielkość celu (wysokość kazamaty ok. 75 cm nad poziomem wody) i ułatwiał odbijanie się pocisków[1]. Na szczycie kazamaty znajdował się pojedynczy komin. Dziób okrętu został wyposażony w podwodny taran.

Uzbrojenie, oprócz taranu, stanowiło tylko jedno działo gładkolufowe w strzelnicy w kazamacie na dziobie, strzelające do przodu - początkowo 64-funtowe[b], później 32-funtowe[1].

Służba[edytuj | edytuj kod]

„Manassas” wszedł do służby 12 września 1861, początkowo jako jednostka prywatna w służbie Konfederacji[1]. Został wkrótce włączony w skład zespołu okrętów komodora G. Hollinsa[c]. Służył na dolnej Missisipi, w rejonie Nowego Orleanu, dowodzony przez kpt.mar. (Lt) A. F. Worleya z Marynarki Konfederacji[1].

W nocy z 11 na 12 października 1861 „Manassas” w składzie zespołu komodora Hollinsa, wraz z 6 kanonierkami („Ivy”, „Jackson”", „James L. Day”, „McRae”, „Tuscarora” i „Pickens”) zaatakował w delcie Missisipi zespół okrętów Unii, który wpłynął na wody delty[4]. W jego skład wchodziły: duży slup wojenny USS „Richmond”, mniejsze slupy żaglowe USS „Vincennes” i „Preble”, i kanonierka bocznokołowa USS „Water Witch”. „Manassas”, taranując, poważnie uszkodził USS „Richmond”; sam również doznał przy tym uszkodzeń i wycofał się. Akcja ta zmusiła okręty Unii do odwrotu, podczas którego USS „Vincennes” utknął na mieliźnie, lecz ostatecznie okręt uratowano.

W grudniu 1861 „Manassas” został zakupiony przez rząd Konfederacji i wszedł formalnie w skład jej marynarki[1]. Wchodził następnie w skład sił broniących Nowego Orleanu na początku kampanii na Missisipi.

24 kwietnia 1862 wziął udział w bitwie z okrętami Unii eskadry komodora Farraguta, które sforsowały zagrodę na rzece koło fortów St. Philip i Jackson. CSS „Manassas” usiłował staranować slup USS „Pensacola”, lecz ten uchylił się i ostrzelał go salwą z niewielkiej odległości. „Manassas” zdołał następnie uszkodzić, taranując, po czym ostrzeliwując z działa, bocznokołową kanonierkę USS „Mississippi” i slup „Brooklyn”[1]. Podczas kolejnego ataku na USS „Mississippi”, uchylając się przed jego ostrzałem, „Manassas” utknął jednak na mieliźnie i musiał zostać opuszczony przez załogę. Unieruchomiony okręt został ciężko uszkodzony ogniem „Mississippi”, po czym płonąc, ześlizgnął się z mielizny i zaczął dryfować w dół rzeki, obok okrętów moździerzowych Unii, a następnie wybuchnął i zatonął[1].

„Manassas” był pierwszym okrętem pancernym, jaki wszedł do służby podczas wojny secesyjnej i zarazem pierwszym w Ameryce i pierwszym, który zaatakował inną jednostkę[5].

Uwagi

  1. Załoga 36 według Manassas - DANFS. Liczebność załogi 104 według A. Konstam, Confederate... s. 40 jest całkowicie niewiarygodna biorąc pod uwagę rozmiary i konstrukcję okrętu.
  2. Według DANFS, 64-funtowe działo Dahlgrena, lecz możliwa jest pomyłka, gdyż nie było dział systemu Dahlgrena wagomiaru oznaczanego jako 64 funty.
  3. W DANFS omyłka w nazwisku.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Manassas - DANFS
  2. 2,0 2,1 A. Konstam, Confederate..., s.40
  3. 3,0 3,1 CSS Manassas (1861-1862) w serwisie Online Library of Selected Images - Naval Historical Center
  4. J. Gozdawa-Gołębiowski, op.cit., s.116 i James L. Day w serwisie DANFS)
  5. Donald L. Canney, The Old Steam Navy. Volume two. The ironclads 1842-1885, Annapolis 1993, ISBN 0-87021-586-8, s. 14, 54

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]