Dziupla

Ten artykuł dotyczy pojęcia z zakresu biologii i leśnictwa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Dziupla w pniu lipy

Dziupla – pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa, powstała w wyniku:

pęknięcia lub innego rodzaju mechanicznego uszkodzenia drewna,
wewnętrznego rozkładu drewna wywołanego przez grzyby (zgnilizna) lub inne organizmy (np. mrówka gmachówka), stanowi wtedy typ próchnowiska,
wykucia przez dzięciołowate.

Dziuple przybierają różny kształt: podłużnej szczeliny, komory z okrągłym lub owalnym otworem wejściowym, nieregularnego otworu. W leśnictwie dziupla jest wadą drewna. Drzewo z dziuplą jest słabsze zarówno pod względem zdrowotnym, jak i mechanicznym.

Znaczenie dziupli w przyrodzie [edytuj]

Pod względem przyrodniczym dziuple mają ogromne znaczenie, gdyż wpływają na zachowanie i wzbogacanie bioróżnorodności środowiska. Są zamieszkiwane przez wiele gatunków ptaków (tzw. dziuplaki), ssaków (wiewiórki, nietoperze, popielicowate) owadów (np. pachnice dębową), roztoczy, grzybów i bakterii. W pewnym stopniu można je zastąpić budując skrzynki lęgowe.

Konserwacja drzewa z dziuplą [edytuj]

Dziuple u drzew pomnikowych oraz drzew rosnących w otoczeniu zabytków poddaje się zabiegom konserwacyjnym, chroniących drzewo przed zbyt szybkim obumieraniem. W pierwszym etapie, po usunięciu murszu wnętrze dziupli nasącza się preparatami grzybobójczymi. Z punktu widzenia ochrony bioróżnorodności jest to jednak zabieg karygodny, a w niektórych przypadkach również karalny na podstawie zapisów z prawnych chroniących przyrodę (np. Ustawa o Ochronie Przyrody). W latach 60.-70. wnętrze betonowano lub zamurowywano. Obecnie dziuple pozostawia się puste, a otwory przykrywa siatką. Siatka zapewnia dostęp powietrza, dzięki któremu wnętrze dziupli szybko wysycha, a równocześnie nie pozwala, by we wnętrzu gromadziły się gnijące substancje organiczne, np. liście. Niestety zakładane siatki pozbawiają różne zwierzęta naturalnych gniazd, zwłaszcza na terenach zabytkowych parków przydworskich.