Popielicowate
| Popielicowate | |
| Gliridae | |
| Muirhead, 1819 | |
 Popielica (Glis glis) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Nadgromada | żuchwowce |
| Gromada | ssaki |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | gryzonie |
| Podrząd | wiewiórkokształtne |
| Rodzina | popielicowate |
| Synonimy | |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Popielicowate (Gliridae) – rodzina ssaków z rzędu gryzoni, dawniej określana też jako pilchowate. Obejmuje blisko 30 gatunków.
Spis treści |
Występowanie [edytuj]
Popielicowate żyją na terenie Palearktyki. Zamieszkują prawie całą Europę z wyjątkiem części północnej (północna i środkowa Skandynawia), północną Afrykę (niektóre gatunki z rodzaju Graphiurus żyją także na południe od Sahary), oraz środkową, wschodnią i zachodnią Azję (pasem od Azji Mniejszej aż do płn.-zach. Chin i Ałtaju oraz w Japonii).
Budowa ciała [edytuj]
Popielicowate to drobne (8 – 20 cm) gryzonie o długim, zwykle puszystym ogonie (tylko nieliczne gatunki mają ogon półgoły), nieco krótszym od ciała (4 – 17 cm). Gatunki nadrzewne wyglądem zewnętrznym przypominają wiewiórki, formy naziemne – podobne są do myszy. Wszystkie pokryte są gęstym, krótkim, miękkim futrem, które jest często powodem polowań na te zwierzęta. U przednich łap gryzonie te posiadają cztery palce, u tylnych – 5. Samice posiadają 4 -6 par sutków. Uszy zaokrąglone. Zęby (16 lub 20) pokryte są wałeczkami szkliwa.
Tryb życia [edytuj]
Popielicowate mają dobrze rozwinięty wzrok i słuch. Większość gatunków zamieszkuje lasy liściaste i mieszane. Popielicowate prowadzą życie nadrzewne, niektóre z nich praktycznie nie schodzą na ziemię, natomiast kilka gatunków stanowią formy naziemne. Zapadają w sen zimowy, niekiedy trwający bardzo długo (popielica – do 11 miesięcy), w trakcie zimowego temperatura ciała znacznie spada i jest zaledwie o kilka stopni Celsjusza wyższa niż temperatura otoczenia, zaś serce bije zaledwie kilka razy na minutę. Prowadzą nocny tryb życia. Najważniejszymi naturalnymi wrogami popielicowatych są kuny, łasice, sowy i lisy.
Dieta [edytuj]
Gryzonie te zasadniczo są roślinożerne, zjadają owoce, nasiona i orzechy (stąd nazwy: orzesznica czy żołędnica). Popielice nie gardzą jednak także pokarmem zwierzęcym, zjadają stawonogi (owady) i jaja ptaków.
Rozmnażanie [edytuj]
Raz, niekiedy dwa razy do roku (zależnie od klimatu, w jakim żyje dany gatunek), samice popielicowatych po trwającej 21 – 28 dni ciąży rodzą od 2 do 9 młodych. Żywią się one mlekiem matki przez około miesiąc. Młode dość szybko dorastają i usamodzielniają się; samice niektórych gatunków mogą zajść w ciążę mając ok. 2 miesięcy (np. koszatka – 45 dni). W warunkach naturalnych pilchowate żyją 2 do 5 lat.
Gatunki popielicowatych [edytuj]
Do rodziny popielicowatych zaliczane następujące podrodziny i rodzaje[2]:
Podrodzina Graphiurinae Winge, 1887 z rodzajem:
Podrodzina Leithiinae Lydekker, 1895 z rodzajami:
- Chaetocauda (jedynym przedstawicielem jest Chaetocauda sichuanensis)
- Dryomys
- Eliomys
- † Hypnomys[3][4] Bate, 1919 – Hypnomys morpheus
- Muscardinus (jedynym przedstawicielem jest Muscardinus avellanarius – orzesznica)
- Myomimus
- Selevinia (jedynym przedstawicielem jest Selevinia betpakdalaensis – selewinka)
Podrodzina Glirinae Muirhead, 1819 z rodzajami:
- Glirulus (jedynym przedstawicielem jest Glirulus japonicus – pilch japoński[5])
- Glis (jedynym przedstawicielem jest Glis glis – popielica)
Popielicowate w Polsce [edytuj]
W Polsce żyją 4 gatunki popielicowatych: popielica, orzesznica, koszatka i żołędnica. Niegdyś zabijane dla cennych futer (zwłaszcza popielice), obecnie wszystkie gatunki podlegają ochronie gatunkowej.
| Nazwa polska | Nazwa łacińska | Grafika | Ochrona na terenie Polski |
|---|---|---|---|
| Koszatka | Dryomys nitedula |  |
całkowita |
| Orzesznica | Muscardinus avellanarius |  |
całkowita |
| Popielica | Glis glis |  |
całkowita |
| Żołędnica | Eliomys quercinus |  |
całkowita |
Przypisy [edytuj]
- ↑ Myoxidae. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 29 listopada 2007]
- ↑ 2,0 2,1 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Gliridae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 6 maja 2012]
- ↑ Lionel Hautier, Pere Bover, Josep A. Alcover, Jacques J. Michaux. Mandible morphometrics, dental microwear pattern, and. „Acta Palaeontologica Polonica”. 54 (2), s. 181–194, 2009. doi:10.4202/app.2008.0001 (ang.).
- ↑ Pere Bover, Josep A. Alcover, Jacques J. Michaux, Lionel Hautier i inni. Body Shape and Life Style of the Extinct Balearic Dormouse Hypnomys (Rodentia, Gliridae): New Evidence from the Study of Associated Skeletons. „PLoS ONE”. 5 (12), 2010. Anjali Goswami, University College London, United Kingdom. doi:10.1371/journal.pone.0015817 (ang.).
- ↑ E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 2. Warszawa: Horyzont, 2001. ISBN 83-7227-614-5.
