Popielicowate

Popielicowate
Popielica (Glis glis)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Nadgromada	żuchwowce
Gromada	ssaki
Szczep	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Rodzina	popielicowate
Nazwa systematyczna
Gliridae
Muirhead, 1819
Synonimy
Myoxidae Gray, 1821 Muscardinidae Palmer, 1899
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Popielicowate (Gliridae) – rodzina ssaków z rzędu gryzoni, dawniej określana też jako pilchowate. Obejmuje blisko 30 gatunków.

Występowanie

Popielicowate żyją na terenie Palearktyki. Zamieszkują prawie całą Europę z wyjątkiem części północnej (północna i środkowa Skandynawia), północną Afrykę (niektóre gatunki z rodzaju Graphiurus żyją także na południe od Sahary), oraz środkową, wschodnią i zachodnią Azję (pasem od Azji Mniejszej aż do płn.-zach. Chin i Ałtaju oraz w Japonii).

Budowa ciała

Popielicowate to drobne (8 – 20 cm) gryzonie o długim, zwykle puszystym ogonie (tylko nieliczne gatunki mają ogon półgoły), nieco krótszym od ciała (4 – 17 cm). Gatunki nadrzewne wyglądem zewnętrznym przypominają wiewiórki, formy naziemne – podobne są do myszy. Wszystkie pokryte są gęstym, krótkim, miękkim futrem, które jest często powodem polowań na te zwierzęta. U przednich łap gryzonie te posiadają cztery palce, u tylnych – 5. Samice posiadają 4 -6 par sutków. Uszy zaokrąglone. Zęby (16 lub 20) pokryte są wałeczkami szkliwa.

Tryb życia

Popielicowate mają dobrze rozwinięty wzrok i słuch. Większość gatunków zamieszkuje lasy liściaste i mieszane. Popielicowate prowadzą życie nadrzewne, niektóre z nich praktycznie nie schodzą na ziemię, natomiast kilka gatunków stanowią formy naziemne. Zapadają w sen zimowy, niekiedy trwający bardzo długo (popielica – do 11 miesięcy), w trakcie zimowego temperatura ciała znacznie spada i jest zaledwie o kilka stopni Celsjusza wyższa niż temperatura otoczenia, zaś serce bije zaledwie kilka razy na minutę. Prowadzą nocny tryb życia. Najważniejszymi naturalnymi wrogami popielicowatych są kuny, łasice, sowy i lisy.

Eliomys quercinus

Dieta

Gryzonie te zasadniczo są roślinożerne, zjadają owoce, nasiona i orzechy (stąd nazwy: orzesznica czy żołędnica). Popielice nie gardzą jednak także pokarmem zwierzęcym, zjadają stawonogi (owady) i jaja ptaków.

Rozmnażanie

Raz, niekiedy dwa razy do roku (zależnie od klimatu, w jakim żyje dany gatunek), samice popielicowatych po trwającej 21 – 28 dni ciąży rodzą od 2 do 9 młodych. Żywią się one mlekiem matki przez około miesiąc. Młode dość szybko dorastają i usamodzielniają się; samice niektórych gatunków mogą zajść w ciążę mając ok. 2 miesięcy (np. koszatka – 45 dni). W warunkach naturalnych pilchowate żyją 2 do 5 lat.

Gatunki popielicowatych

Do rodziny popielicowatych zaliczane następujące podrodziny i rodzaje:

Podrodzina Graphiurinae Winge, 1887 z rodzajem:

• Graphiurus

Podrodzina Leithiinae Lydekker, 1895 z rodzajami:

• Chaetocauda (jedynym przedstawicielem jest Chaetocauda sichuanensis)
• Dryomys
• Eliomys
• Muscardinus (jedynym przedstawicielem jest Muscardinus avellanarius – orzesznica)
• Myomimus
• Selevinia (jedynym przedstawicielem jest Selevinia betpakdalaensis – selewinka)

Podrodzina Glirinae Muirhead, 1819 z rodzajami:

Muscardinus avellanarius

• Glirulus (jedynym przedstawicielem jest Glirulus japonicus – pilch japoński)
• Glis (jedynym przedstawicielem jest Glis glis – popielica)

Popielicowate w Polsce

W Polsce żyją 4 gatunki popielicowatych: popielica, orzesznica, koszatka i żołędnica. Niegdyś zabijane dla cennych futer (zwłaszcza popielice), obecnie wszystkie gatunki podlegają ochronie gatunkowej.

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Grafika	Ochrona na terenie Polski
Koszatka	Dryomys nitedula		całkowita
Orzesznica	Muscardinus avellanarius		całkowita
Popielica	Glis glis		całkowita
Żołędnica	Eliomys quercinus		całkowita

Zobacz też

• Ssaki Polski