Gasan Jōseki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gasan Jōseki 峨山韶碩
Minamoto
Data urodzenia 1275
Miejsce urodzenia Noto
Data śmierci 1366
Szkoła sōtō
Linia przekazu Dharmy Dōgen Kigen
Nauczyciel Keizan Jōkin
Następca Tsūgen Jakurei, Mugai Enshō i inni
Zakon zen

Gasan Jōseki (ur. 1275, zm. 23 listopada 1366; jap. 峨山韶碩) – japoński mistrz zen szkoły sōtō, uczeń Keizana Jōkina.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z dystryktu Noto (w obecnej prefekturze Ishikawa) z rodziny Minamoto; był potomkiem wielkiego radnego Reizeia. W 1290 roku rozpoczął monastyczne życie w klasztorze szkoły tendai na górze Hiei. W 1297 roku spotkał mistrza zen Keizana Jōkina, zainteresował się zenem i został jego uczniem. Dwa lata później zamieszkał w klasztorze Daijō, gdzie wkrótce odpowiadał za nowicjuszy[1].

W nauczaniu Keizan stosował bardzo intensywnie kōany, o których dogłębną wiedzę zyskał od swojego przyjaciela Shinchi Kakushina, który przywiózł z Chin zbiór kōanów Mumonkan. Gasan pilnie praktykował zarówno zazen (chiń. zuochan) jak i kōany. Gdy mistrz przeniósł się do Sōji-ji, Gasan także się tam przeniósł. Siedział zawsze w mocnej medytacji. Pewnego razu przechodził obok niego Keizan i powiedział: "Czasami jest właściwe dla niego unieść brwi i mrugnąć oczami, czasami jest właściwe dla niego nie unieść brwi i nie mrugnąć oczami"[2]. Słysząc te słowa Gasan osiągnął wielkie oświecenie i otrzymał "pieczęć potwierdzenia" (jap. inka). Po tym doświadczeniu mistrz posłał ucznia na pielgrzymkę po japońskich klasztorach. W czasie tej podróży Gasan spędził jakiś czas z Kyōō Unryō (1267-1341), bratem dharmicznym Keizana[a]. Po powrocie Keizan wyznaczył Gasana swoim spadkobiercą[b][3]

Około 1322 roku Keizan wyznaczył Gasana na opata klasztoru Sōji. Po śmierci Keizana w szkole sōtō wykrystalizowały się trzy główne ośrodki: Eihei-ji, Daijō-ji z opatem Meihō Sotetsu oraz dwa klasztory Yōkō-ji w Noto i Sōji-ji prowadzone przez Gasana. Osią całego ruchu sōtō był wówczas Gasan, który wypromował Sōji-ji na najbardziej wpływowy klasztor szkoły, przewyższający nawet Eihei-ji[4]. Gasan był związany głównie właśnie z Sōji-ji, z wyjątkiem krótkiego okresu w 1340 roku, kiedy był także opatem Yōkō-ji[5].

Gasan wprowadził do japońskiej szkoły sōtō doktrynę szkoły chińskiej caodong pięciu stopni czy też relacji zwaną w Chinach wu wei (五位), a w Japonii go-i. Doktryna ta stała się centralnym punktem jego nauczania. Znalazł ją w chińskim tekście Rentian yanmu (jap. Ninden gammoku) opublikowanym w Japonii w 1303 roku. Zasadniczo była to praca omawiająca pięć domów chanu chińskiego, jednak w części poświęconej tradycji caodong znalazło się szczegółowe omówienie doktryny "pięciu stopni" wraz z komentarzami nawet mistrzów szkoły linji, takich jak Fenyang Shanzhao (947-1024), Shishuang Chuyuan (986-1039) i Juefan Huihong (1071-1128). Dzięki wprowadzeniu go-i w nauczanie sōtō Y. Takeuchi traktuje nawet Gasana jako "założyciela japońskiego zenu sōtō"[6].

Gasan miał dwudziestu pięciu oświeconych uczniów, którym przekazał swoją Dharmę. Dzięki temu nauki szkoły sōtō zostały przeniesione i rozpropagowane w różnych rejonach Japonii.

Przed śmiercią uczynił swoim spadkobiercą Taigena Sōshina a autorytetem odpowiedzialnym za szkołę - Tsūgena Jakureia. Udzielił także ostatnich pouczeń innym uczniom. Następnie uderzył w dzwon, zaśpiewał wiersz:

Skóra i ciało razem
Dziewięćdziesiąt lat.
Od nocy, ze starości,
Leżę w żółtej wiośnie śmierci.

[7]

Mistrz Gasan Jōseki zmarł 23 listopada 1366 roku.

Linia przekazu Dharmy zen[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza liczba oznacza liczbę pokoleń od Pierwszego Patriarchy chan w Indiach Mahakaśjapy.

Druga liczba oznacza ilość pokoleń od Pierwszego Patriarchy chan w Chinach Bodhidharmy.

Trzecia liczba oznacza początek nowej linii przekazu w innym kraju.

  • 53/26/2. Sōkai
  • 53/26/2. Senne (Yōkō-an)
  • 54/27/3. Kyōgō (Yōkō-an)
  • 55/28/4. Giun (Hōkyō-ji)
  • 56/29/5. Donki (Hōkyō-ji)
  • 56/29/5. Ekyū (bd) pierwsza znana mniszka, która otrzymała przekaz Dharmy szkoły sōtō

Uwagi

  1. Później został on opatem Daijō-ji
  2. Równocześnie spadkobiercą mistrza został także Meihō Sotetsu

Przypisy

  1. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Str.207
  2. Soseki of Soji, Ss. 138-140
  3. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Str.207
  4. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Str. 142
  5. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Str. 208
  6. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Str. 208 i 219
  7. Soseki of Soji, Ss. 138-140

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Heinrich Dumoulin: Zen Buddhism: A History. Japan''. Nowy Jork: Macmillan Publishing Company, 1988, s. 509. ISBN 0-02-908250-1.
  • Thomas Cleary (tłumacz): Soseki of Soji. W: Timeless Spring, A Soto Zen Anthology. Wyd. 1. Tokyo, New York: Weatherhill / Wheelwright Press, 1980, s. 138-140.