Glif (typografia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pojęcia typograficznego. Zobacz też: glif (architektura).

Glif (glyf) – w typografii kształt przedstawiający w określonym kroju pisma konkretny grafem lub symbol.

Terminem określającym abstrakcyjną jednostkę reprezentowaną przez glif jest znak pisarski, który może być grafemem (elementem pisma), ale również cyfrą, znakiem interpunkcyjnym, piktogramem lub symbolem dekoracyjnym (takim jak Dingbats lub unicodowe Miscellaneous Symbols).

Dwa lub więcej glifów reprezentujących ten sam grafem, zamiennie lub zależnie od kontekstu, nazywa się allografami.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Termin pochodzi z języka greckiego od słów γλυφη (rzeźbiarstwo) i γλύφειν (drążyć, wyryć, wycinać) (pokrewnych łacińskiemu określeniu gluberełuszczyć i angielskiemu cleave - rozłupywać). W języku francuskim od 1701 r. antykwariusze zaczęli używać słowa glyphe, a od 1727 r. w języku angielskim występuje glyph.

W języku angielskim znacznie dłuższą historię miały co prawda rzeźbione i wyryte święte glify egipskich hieroglifów pochodzące z pierwszego elżbietańskiego tłumaczenia Plutarcha, który zaadoptował hieroglyphic (hieroglifowy) jako przymiotnik łaciński. Jednak glif po raz pierwszy zyskał szeroką europejską uwagę wraz z grawerunkami i litografiami z rysunków Fredericka Catherwooda zawierającymi nieodszyfrowane glify cywilizacji Majów we wczesnych latach 40. XIX w.

Typografia[edytuj | edytuj kod]

W typografii glif jest konkretnym graficznym odzwierciedleniem grafemu lub niekiedy kilku połączonych grafemów (glif złożony) lub tylko części grafemu. W zastosowaniach informatycznych, tak samo jak w typografii, określenie znak pisarski odnosi się do grafemu lub podobnej do niego jednostki tekstu, którą można odnaleźć w piśmie języka naturalnego (skryptach). Znak pisarski lub grafem jest jednostką tekstu, natomiast glif jest jednostką graficzną.

Dla przykładu ciąg ffi zawiera trzy znaki, ale może być reprezentowany przez jeden glif, czyli trzy znaki połączone w pojedynczą jednostkę znaną jako ligatura. Z drugiej strony niektóre urządzenia drukarskie wymagały użycia wielu glifów do przedstawienia pojedynczego znaku (np. dwóch dywizów w miejscu pauzy lub apostrofu i kropki w miejscu wykrzyknika).

Większość glifów typograficznych pochodzi ze znaków kroju pisma. W kroju pisma każdy znak zazwyczaj odpowiada pojedynczemu glifowi, jednak są pewne wyjątki, kiedy np. font obsługuje język z obszernym alfabetem lub złożonym pismem i wówczas jeden znak może odpowiadać wielu glifom lub wiele znaków jednemu glifowi.

Odpowiednikiem glifu w czcionkach używanych w druku wypukłym jest tzw. oczko czcionki, czyli kształt znaku uformowany na jej powierzchni czołowej, który jest odbijany w procesie drukowania.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]