Hendrik Goltzius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hendrik Goltzius
Hendrikgoltziusportrait.jpg
Autoportret z
Data i miejsce urodzenia 1558
Data i miejsce śmierci 1 stycznia 1617
Narodowość holenderska
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl malarstwo renesansowe
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zniekształcona ręka artysty, rysunek ok. 1588

Hendrik Goltzius (ur. 1558, zm. 1 stycznia 1617) – holenderski rytownik i malarz. Miedziorytnik[1], przedstawiciel niderlandzkiego manieryzmu i współzałożyciel tzw. akademii haarlemskiej[2]. Jego ryciny przyczyniły się do rozprzestrzeniania manieryzmu na kontynencie europejskim.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w niemieckim Mülbracht (obecnie Bracht pod Venlo) w rodzinie o artystycznych tradycjach. W dzieciństwie miał wypadek, upadł na rozżarzone węgle i jego prawa ręka została poważnie poparzona i zdeformowana. Pomimo niepełnosprawności wcześnie wykazał talent do rysowania, jego pierwszym nauczycielem był ojciec, a od 1575 rytownik Dirck Volckertszoon Coornhert. W wieku 21 lat poślubił znacznie starszą, ale bogatą wdowę, dzięki czemu mógł założyć samodzielną pracownię grawerską w Haarlemie. Przygotowywał reprodukcje dzieł wielkich mistrzów, np. Dürera i Rafaela. Wykonywał też ilustracje, m.in. na zamówienie wydawcy Philipa Galle cykl poświęcony Lukrecji. Na jego twórczość duży wpływ wywarł malarz-manierysta Bartholomeus Spranger. Goltzius wspólnie z Cornelisem van Haarlemem i Carelem van Manderem założyli manierystyczną akademię haarlemską, nazywaną Szkołą w Haarlem, pierwszą holenderską akademię sztuki[3].

Przełomem w życiu artysty był wyjazd do Włoch w 1590, poznał wówczas prace Michała Anioła i innych mistrzów włoskiego renesansu, by po powrocie do ojczyzny porzucić manieryzm na rzecz bardziej klasycznego podejścia do sztuki. Ok. 1600 roku, mając już ukończone 42 lata, Goltzius zrezygnował z rytownictwa na rzecz malarstwa, prawdopodobnie z powodu problemów ze wzrokiem. Znanych jest ok. 50 jego obrazów, były to głównie portrety i sceny mitologiczne, wszystkie z lat 1600–1617[4].

Zmarł 1 stycznia 1617 i został pochowany w kościele Świętego Bawona w Haarlemie.

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

Obrazy[edytuj | edytuj kod]

  • Śmierć Adonisa - 1609, 76,5 × 76,5 cm, Rijksmuseum Amsterdam
  • Danaé, 1603
  • Minerwa - 1611, 214 × 120 cm, Frans Hals Museum
  • Merkury - 1611, 214 cm x 120 cm, Frans Hals Museum
  • Hercules i Cacus - 1613, 207 × 142.5 cm, Frans Hals Museum
  • Adam, 1613
  • Ewa, 1613
  • Jupiter i Antiope - 1616, 122 × 178 cm, kolekcja prywatna
  • Wertumnus i Pomona - 1613, 90 x 149 cm, Rijksmuseum
  • Lot z córkami - 1616, 140 x 204 cm, Rijksmuseum Amsterdam
  • Cadmus zabijający smoka - ok. 1616
  • Merkury wręcza Junonie oczy Argusa - 1615, Museum Boijmans von Beuningen, Rotterdam

Ryciny[edytuj | edytuj kod]

  • cykl Historia Lukrecji (1578-1580)
  • cykl Małżeństwo Amora i Psyche (1586-1587)

Przypisy

  1. Ian. Chilvers: Oksfordzki leksykon sztuki. Warszawa: Arkady, 2002, s. 282. ISBN 83-213-4157-8.
  2. Artnet.com – biografia i galeria (ang.). [dostęp 16.01.2009].
  3. Monika Karolczuk-Kędzierska: Encyklopedia powszechna. T. 3. Kraków: Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, 2002, s. 262. ISBN 83-88080-59-8.
  4. Masterworks Fine Art – biografia i galeria (ang.). [dostęp 16.01.2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]