Henry Morgenthau Senior

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henry Morgenthau Senior

Henry Morgenthau (26 kwietnia 1856, Mannheim - 25 listopada 1946), amerykański biznesmen i dyplomata.

Urodził się w rodzinie Żydów bawarskich, Łazarza i Babette Morgenthauów. Był ich dziewiątym dzieckiem. Ojciec miał doskonale prosperujące zakłady tytoniowe zatrudniające ponad 1000 osób. Podczas wojny secesyjnej w USA w 1862 r. wprowadzono cło m.in. na europejskie produkty tytoniowe, dlatego ojciec w 1866 r. emigrował do Stanów, aby na miejscu założyć fabrykę. Henry Morgenthau senior emigrował z rodziną do Stanów Zjednoczonych jako mały chłopiec. Po studiach prawniczych, dorobił się fortuny początkowo jako handlarz nieruchomościami w Nowym Jorku, potem jako inwestor na giełdzie i bankier. Henry Morgenthau senior był też wybitnym działaczem żydowskim w Stanach Zjednoczonych końca XIX wieku, jednym z pionierów emancypacji Żydów w USA.

Jako zwolennik Woodrowa Wilsona wspierał finansowo Partię Demokratyczną, a nawet został skarbnikiem (Finance Chairman) Narodowego Komitetu wyborczego Demokratów przed wyborami w 1912 roku.

Po wybraniu Woodrowa Wilsona na prezydenta, Henry Morgenthau został w 1913 roku mianowany ambasadorem U.S.A. w Konstantynopolu, w okresie gdy w Turcji doszło do zbrodni ludobójstwa, popełnionej na Ormianach (1915). Ocenia się że zginęło wtedy w Turcji 1,5 miliona osób, bądź to w wyniku masowych morderstw, bądź w wyniku przymusowych przesiedleń i zagłodzenia. W opublikowanej potem książce Ambassador Morgenthau's Story Morgenthau zawarł m.in. jedną z pierwszych relacji na temat Rzezi Ormian.

Przed wyborami prezydenckimi 1916 roku Henry Morgenthau Senior powrócił do Stanów Zjednoczonych i był ponownie skarbnikiem Narodowego Komitetu wyborczego Demokratów. Po ponownym wyborze Woodrowa Wilsona na prezydenta, Morgenthau pracował w Departamencie Stanu, gdzie był specjalistą od Bliskiego Wschodu.

Latem 1919 roku, Henry Morgenthau Senior stanął na czele amerykańskiej misji rządowej, mającej na celu zbadanie traktowania Żydów w Polsce. W skład komisji wchodzili m.in. oficerowie amerykańscy i angielscy. Wyniki badań misji zostały opublikowane 3 października 1919 roku, jako tzw. Raport Morgenthaua (Morgenthau Report).

Był uczestnikiem paryskiej konferencji pokojowej 1919-1920 i ojcem amerykańskiego polityka Henry Morgenthaua (juniora).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]