Imiona i nazwiska laotańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Imiona laotańskie (laot. ຊື່ /sɯː/) — imiona używane przez mieszkańców Laosu i pochodzące z języka laotańskiego bądź z sanskrytu.

Pełne imię laotańskie składa się z imienia oraz wymienianego po nim nazwiska. Na co dzień Laotańczycy używają imion nieformalnych. Rzadziej niż w zbliżonej kulturowo Tajlandii używa się w Laosie do określania osób ich tytułów[1].

Imiona[edytuj | edytuj kod]

Imiona laotańskie nie dzielą się na męskie i żeńskie. Nie wskazują też one na żadne inne rzeczywiste cechy noszących je osób. Mogą być poprzedzane słowami wskazującymi na płeć - Than (laot. ທ່ານ /tʰāːn/) w przypadku mężczyzn i Nang (laot. ນາງ /náːŋ/) dla kobiet - ale w rozmowie określenia te są często pomijane[2]. Imię nadawane jest podczas uroczystej ceremonii przeprowadzanej w domu wkrótce po urodzeniu, zwykle po zasięgnięciu rady u buddyjskiego mnicha, któremu w doborze imienia pomaga horoskop dziecka[3]. Jeśli dziecko jest chorowite, jego imię może zostać zmienione po ponownej analizie horoskopu. Nadawane imiona są słowami oznaczającymi nazwy kwiatów, kolorów, metali, zwierząt itp.

W sytuacjach oficjalnych Laotańczycy zwracają się do siebie używając imion wraz z tytułami.

Przykłady imion laotańskich:

Imię Transkrypcja Zapis fonetyczny Znaczenie
ທອງສິງ
Thongsing
tʰɔ́ːŋsǐŋ
Złoty Lew
ພູມີ
Phoumi
pʰúː míː
Król
ເພັດທຸມມາ
Thummaphet
tʰum máːpʰēt
Diamentowy Lotos

Nazwiska[edytuj | edytuj kod]

Nazwiska zaczęły być używane w Laosie dopiero w 1943 r. po wprowadzeniu takiego obowiązku przez francuskie władze kolonialne[3]. Każda laotańska rodzina ma swoje oddzielne nazwisko, dlatego dwie osoby noszące to samo nazwisko są prawie zawsze ze sobą spokrewnione, choćby się nie znały i nigdy nie spotkały. Wynika z tego, że liczba nazwisk w społeczeństwie laotańskim jest względnie stała. Nazwisko dziedziczy się po ojcu (tak jak w patrylinearnym systemie pokrewieństwa[a]). Kobieta wychodząc za mąż przyjmuje zwykle nazwisko męża, ale nie jest to konieczne ani wymagane.

Ponieważ status społeczny (a zwykle także finansowy) rodzin laotańskich w długich okresach nie ulega zmianie[2][4], nazwisko jest jednym ze wskaźników tego statusu[b]. W codziennym życiu nazwisko jest rzadko używane, zwykle wymienia się je tylko w sytuacjach oficjalnych i w dokumentach urzędowych.

Przykłady nazwisk laotańskich:

Nazwisko Transkrypcja Zapis fonetyczny Znaczenie
ທຳມະວົງ
Thammavong
tʰámmāwóŋ
Rodzina Dharmy
ພົມວິຫານ
Phomvihane
pʰómwīhǎːn
Świątynia Brahmy
ວົງວິຈິດ
Vongvichit
wóŋwīcít
Piękna Rodzina

Imiona nieformalne[edytuj | edytuj kod]

Prawie każdy Laotańczyk używa imion nieformalnych, często nawet kilku. W odróżnieniu od zwykle wielosylabowych imion oficjalnych, są one prawie zawsze jednosylabowe i, podobnie jak tamte, nie zmieniają się w zależności od płci.

Imiona nieformalne nadawane są już w pierwszych dniach życia dziecka. Nierzadko mają one zabarwienie lekko pejoratywne, co ma odwracać od dziecka zainteresowanie złych duchów - np. bardzo często spotykanym imieniem nieformalnym jest Noy (laot. ນ້ອຍ /nɔ̂ːy/; pol. mały). W późniejszych latach życia Laotańczycy mogą przybierać sobie kolejne imiona nieformalne i używać ich jednoczasowo, w zależności od sytuacji - pod innym imieniem są np. znani w rodzinie, innego używają ich dawni koledzy szkolni, a jeszcze innego współpracownicy. W przypadku kontaktów z obcokrajowcami częsty jest zwyczaj używania jednosylabowych skrótów oficjalnego imienia[5]. Poza tym imiona nieformalne nie muszą mieć żadnego związku z imieniem oficjalnym.

Uwagi

  1. Mimo, że nazwisko, a więc i wskaźnik statusu społecznego, dziedziczone jest po ojcu, to po ślubie mężczyzna przyjmowany jest do grupy matki żony, a dom dziedziczony jest w rodzinie z matki na córkę, jak w systemie matrylinearnym
  2. (Cooper 2008, s. 105): Inne wskaźniki statusu to m. in. wygląd zewnętrzny, wiek, zajęcie, wykształcenie, zarobki, przynależność organizacyjna, status osoby towarzyszącej czy rodzaj wykorzystywanego środka transportu

Przypisy

  1. Cooper 2008 ↓, s. 108.
  2. 2,0 2,1 Cooper 2008 ↓, s. 106.
  3. 3,0 3,1 LeBar 1967 ↓, s. 64.
  4. Rehbein 2007 ↓, s. 140.
  5. Cooper 2008 ↓, s. 107.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]