Ispini

Ispini
król Urartu
Okres panowania	od 828 p.n.e. do 810 p.n.e.
Poprzednik	Sarduri I
Następca	Menua
Dane biograficzne
Urodzony	II połowa IX wieku
Zmarł	810 p.n.e.
Ojciec	Sarduri I
Dzieci	Menua

Ispini, Iszpuini, Iszwuin – syn Sarduriego I, król Urartu w latach około 828-810 p.n.e. Okres panowania Ispiniego jest uważany za początek rozkwitu państwa Urartu.

Wyprawy wojenne

Przekształcenie armii urartyjskiej zostało zapoczątkowane przez poprzednika Ispiniego - Sarduriego I. Stopniowo Urartu wyrastało na potęgę polityczną i militarną w Azji Przedniej: organizowało zwycięskie pochody wojenne i powiększało swoje granice. Największym sukcesem militarnym Ispiniego było przyłączenie buforowego państewka Asyrii ze stolicą w Musasirze - ośrodkiem kultu bóstwa Chaldiego i centrum kontrolującym wydobycie żelaza. Zgodnie z urartyjskimi źródłami pisanymi, żeby utrzymać tereny między Wanem a Urmią, Ispini musiał odpierać notoryczne najazdy plemion koczowniczych, napierających znad Araksa.

Reforma religijna

Urartu w drugiej połowie IX wieku p.n.e.
Urartu w okresie panowania Ispiniego

Przejęcie kontroli w Musasirze wymagało przeprowadzenia w Urartu reformy religijnej, która sprzyjałaby umocnieniu władzy centralnej. Chaldi, czczony w Musasirze, został wyznaczony na bóstwo naczelne. Na drugim miejscu panteonu bóstw urartyjskich znaleźli się Sziwini - bóg słońca, oraz Tejszeba - bóstwo burzy i wojny. Od tego momentu w urartyjskich źródłach pisanych występowała formuła dodawana do imienia króla: "mocą boga Chaldiego". Analogiczny zwrot występował w źródłach asyryjskich: "mocą boga Aszura". Dla przykładu, na pozostałościach kolumny znad jeziora Wan została znaleziona inskrypcja:

Ispini, syn Sarduriego, twierdzę [...] zbudował. Mocą boga Chaldiego Ispini, syn Sarduriego, ów dom zbudował; nic tak okazałego nie było wzniesione.

Reforma religijna w połączeniu z sukcesami militarnymi Ispiniego zapoczątkowała rozkwit Urartu.

Bibliografia

1. Меликишвили Г. А., Урартские клинообразные надписи, Москва 1960.
2. Пиотровский Б. Б., Ванское царство (Урарту), Москва 1959.

Poprzednik Sarduri I

Król Urartu 828-810 p.n.e.

Następca Menua