Królowie Urartu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tabela przedstawia władców Urartu – państwa, które istniało na terytorium Wyżyny Armeńskiej w pierwszym tysiącleciu p.n.e.

L.p. Imię króla Odmiana imienia Imię ojca Okres panowania[1] Charakterystyka panowania
1 Arame Arama, Aramu, Aram 859-844 Pierwszy wymieniony w źródłach król Urartu. Zjednoczył państwo.
2 Lutipri 844 Zapoczątkował dynastię królewską w Urartu. Pozostaje niejasnym, czy był władcą.
3 Sarduri I Siduri I, Seduri I, Sardur I Lutipri 844-828 Uczynił Tuszpę stolicą Urartu. Zapoczątkował wzmocnienie militarne państwa.
4 Ispini Iszpuni, Iszwiun Sarduri I 828-810 Z powodzeniem odpierał ataki Asyrii, wzmocnił Urartu, dołączył do niego Musasir, gdzie kwitł kult naczelnego bóstwa Urartyjskiego - Chaldiego.
5 Menua Minua Ispini 810-786 Powiększył terytorium Urartu, rozwinął gospodarkę, zbudował sieć kanałów irygacyjnym i dróg.
6 Argiszti I Menua 786-764 Urartu za jego panowania znajdowało się u szczytu potęgi. rozszerzył granice państwa na zachodzie, przejął asyryjskie szlaki handlowe, założył osady urartyjskie w Zakaukaziu, w tym twierdzę Erebuni.
7 Sarduri II Siduri II, Seduri II, Sardur II Argiszti I 764-735 Poniósł klęskę w wojnie z Asyrią o zachodnie obszary, co spowodowało utratę wiodącej pozycji Urartu na Bliskim Wschodzie.
8 Rusa I Sarduri II 765-714 Nieudolnie prowadził z Asyrią wojnę, w wyniku której został zniszczony Musasir.
9 Argiszti II Rusa I 714-685 Unikał konfrontacji militarnej z Asyrią, zapoczątkował ekspansię Urartu na wschód.
10 Rusa II Argiszti II 685-639 Wykorzystując osłabienie Asyrii, przeprowadził z powodzeniem kilka wypraw wojennych na zachodzie, zbudował wiele nowych miast-twierdz, w tym Rusahinili, dokąd przeniósł stolicę Urartu.
11 Sarduri III Siduri III, Seduri III, Sardur III Rusa II 639-625 Okres jego panowania przepadł na najazdy Medów i Kimerów. Urartu popadło w zależność od Asyrii: Sarduri III nazywał króla asyryjskiego swoim panem.
12 Sarduri IV[2] Siduri IV, Seduri IV, Sardur IV Sarduri III 625-620 Ostatni przedstawiciel dynastii panującej, założonej przez Lutipriego. Prawdopodobnie został pozbawiony władzy przez Erimenę.
13 Erimena Erimen, Ermina 620-605 Założyciel nowej dynastii królów urartyjskich.
14 Rusa III Erimena 605-595
15 Rusa IV Rusa III 595-585 Ostatni król Urartu. Rządził z Tejszebaini, dokąd przeniósł stolicę po utracie konroli nad centrum państwa.

Przypisy

  1. Niektóre daty wzięto nie ze źródeł historycznych, lecz zostały ustalone przez naukowców jako najbardziej prawdopodobne. Dlatego nowe dane archeologiczne mogą wnosić zmiany do chronologii panowania królów urartyjskich.
  2. O końcowym okresie istnienia Urartu zachowało się mało danych, dlatego powstało kilka alternatywnych wersji porządku panowania ostatnich królów urartyjskich. W tabeli wykorzystano wyniki badań N. W. Artiuniana, który uwzględnił badania archeologiczne z lat sześćdziesiątych na stanowisku Karmir Blur. Zestawienie władców według Artiuniana różni się nieco od badań I. M. Diakonowa, prowadzonych dekadę wcześniej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Арутюнян Н. В., Биайнили-Урарту. Военно-политическая история и вопросы топонимики, Санкт-Петербург 2006. ISBN 5-8465-0133-8.
  2. Арутюнян Н. В., Некоторые вопросы последнего периода истории Урарту, w: Древний Восток, 2(1976).
  3. Chahin M., The Kingdom of Armenia, London 2001. ISBN 0-7007-1452-9.
  4. Дьяконов И. М., Последние годы Урартского государства по ассиро-вавилонским источникам, w: Вестник Древней Истории, 2(1951).
  5. Меликишвили Г. А., Урартские клинообразные надписи, Москва 1960.
  6. Пиотровский Б. Б., Ванское царство (Урарту), Москва 1959.