Kaweole

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kaweole[1] (z łac. caveolaemałe jaskinie) – w biologii komórki, to niewielkie (50-100 nanometrów) wklęśnięcia błony komórkowej różnego typu komórek, a szczególnie w komórkach endotelium i adipocytach. Niektóre komórki, jak na przykład neurony w ogóle nie posiadają tych struktur. Zaobserwowane po raz pierwszy w 1953 roku[2], jakkolwiek bez definiowania ich kształtu. Dwa lata wcześniej również obserowowano podobne struktury i zaproponowano ich udział w transporcie pęcherzykowym[3].

Wklęśnięcia te, o butelkowatym kształcie, są wzbogacone (w porównianiu do średniego składu błony) w pewne białka i lipidy – jak cholesterol i glikolipidy. Kaweole pełnią kilka funkcji, między innymi biorą udział w przekazywaniu sygnałów komórkowych[4]. Ich udział potwierdzono także w endocytozie (transport pęcherzykowy do wnętrza komórki), także podczas inwazji patogenów, jak bakterie czy wirusy i pewne znaczenie w innych schorzeniach[5][6].

Kaweole są jednym z miejsc endocytozy niezależnej od klatryny[4].

Kształt kaweoli, jak i ich formowanie są związane z obecnością specyficznego dla nich białka – kaweoliny. Jest to białko błonowe, którego zarówno N'- jak i C'-koniec znajdują się po stronie cytoplazmatycznej, a w błonie zakotwiczone jest motywem alfa-helikalnym. Obecność tego białka wpływa na lokalną zmianę właściwości i morfologii błony, co pociąga za sobą formowanie się caveoli.

Ponieważ kaweole mają specyficzny skład lipidowy, odmienny od statystycznie średniego składu błony, uważa się je za jeden z rodzajów raftów lipidowych.

Przypisy

  1. Cichocki, Tadeusz: Kompendium histologii : podręcznik dla studentów nauk medycznych i przyrodniczych. Cichocki, Tadeusz. Kraków: Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2002. ISBN 83-233-1596-5.
  2. YAMADA E. The fine structure of the gall bladder epithelium of the mouse.. „J Biophys Biochem Cytol”. 12;1. 5, s. 445-58, 1956. PMID 13263332. 
  3. Palade GE. FINE STRUCTURE OF BLOOD CAPILLARIES. „J. Appl. Phys”. 24, s. 1424, 1953. 
  4. 4,0 4,1 Anderson RG. The caveolae membrane system. „Annu Rev Biochem”. 11;67, s. 199-225, 1998. doi:10.1146/annurev.biochem.67.1.199. PMID 9759488. 
  5. Frank PG., Lisanti MP. Caveolin-1 and caveolae in atherosclerosis: differential roles in fatty streak formation and neointimal hyperplasia. „Curr Opin Lipidol”. 09;15. 5, s. 523-9, 2004. PMID 15361787. 
  6. Pelkmans L. Secrets of caveolae- and lipid raft-mediated endocytosis revealed by mammalian viruses. „Biochim Biophys Acta”. 12;1746. 3, s. 295-304, 2005. doi:10.1016/j.bbamcr.2005.06.009. PMID 16126288. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]