Śródbłonek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przekrój przez naczynie krwionośne (tętnice), opis w języku angielskim.

Śródbłonek (łac. endothelium) – wysoce wyspecjalizowana wyściółka naczyń krwionośnych i limfatycznych, utworzona z jednej warstwy płaskich komórek o niewielkim jądrze. W naczyniach krwionośnych komórki śródbłonka są ze sobą dość ściśle połączone przy pomocy tzw. obwódek zwierających (łac. zonula occludens), spoczywają na kolagenowej błonie podstawnej, tworząc wraz z nią błonę wewnętrzną (łac. tunica intima), będącą wewnętrzną warstwą tych naczyń (stanowią barierę między krwią i mięśniami gładkimi). Śródbłonki naczyń chłonnych leżą na nieciągłej błonie podstawnej i mają znacznie luźniejszą strukturę (są przepuszczalne nawet dla dużych cząsteczek chemicznych).

Środbłonki naczyń krwionośnych są komórkami aktywnymi fizjologicznie, biorą udział w "aktywnym" transporcie substancji chemicznych (pinocytoza) oraz wydzielają szereg substancji aktywnych biologicznie. Do najważniejszych należą:

Aktywacja komórek śródbłonka następuje pod wpływem licznych bodźców m.in. czynników zapaleniotwórczych, zmian ciśnienia krwi, spadku stężenia tlenu.

Śródbłonki są tradycyjnie, choć nie w pełni ściśle zaliczane do nabłonków płaskich jednowarstwowych - w odróżnieniu do innych nabłonków pochodzenia endo- lub ektodermalnego, śródbłonek ma pochodzenie mezenchymalne i nie wykazuje ekspresji większości cytokeratyn (białek cytoplazmatycznych charakterystycznych dla nabłonków).

Śródbłonek naczyń spełnia wiele ważnych biologicznych funkcji:

  • wazokonstrykcja i wazodylatacja, a co za tym idzie, wpływ na regulację ciśnienia tętniczego i ukrwienie tkanek
  • krzepnięcie krwi (hemostaza i fibrynoliza)
  • miażdżyca
  • angiogeneza
  • reakcje zapalne i powstawanie obrzęków
  • wpływ na migrację leukocytów z i do tkanek

Szczególną rolę w filtracji odgrywa śródbłonek w narządach takich jak: nerki (kłębuszek nerkowy) i mózg (bariera krew-mózg).

Śródbłonek w stanach patologii[edytuj | edytuj kod]

Dysfunkcja śródbłonka jest cechą charakterystyczną wielu naczyniowych chorób i często prowadzi do miażdżycy. Jest ona bardzo częsta w źle leczonej cukrzycy czy też nadciśnieniu tętniczym. Jednym z głównych zaburzeń w przebiegu dysfunkcji śródbłonka jest zmniejszenie produkcji tlenków azotu (NO, EDRF)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]