Metr

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy jednostki długości. Zobacz też: inne znaczenia słowa metr.
metr [m]
Układ SI
Wymiar [ \mathrm{m} ]
Jednostka długości, szerokości, odległości, drogi, grubości
Typowe symbole wielkości l, L, x, s, w, h
w jednostkach SI podstawowa
w jednostkach CGS \mathrm{1\,m = 10^2\,cm}
w jednostkach anglosaskich \mathrm{1\,m \approx 1{,}094\,yd}
Pochodzenie nazwy gr. μέτρον (métron) - miara
Wzorzec metra z lat 1889–1960

Metrjednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został zdefiniowany 26 marca 1791 roku we Francji w celu ujednolicenia jednostek odległości[1]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Poprzednio metr zdefiniowany był jako:

  • (1795 - 1889) długość równa 10-7 długości mierzonej wzdłuż południka paryskiego od równika do bieguna. Na podstawie tej definicji wykonano platynoirydowy wzorzec metra. W trakcie powtórnych pomiarów stwierdzono różnice między wzorcem a definicją. Wzorzec przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża.
  • (1889 - 1960) I Generalna Konferencja Miar (1889) określiła metr jako odległość między odpowiednimi kreskami na wzorcu, równą 0,999914 · 10-7 połowy południka ziemskiego.
  • (1960 - 1983) XI Generalna Konferencja Miar (1960) zdefiniowała metr jako długość równą 1 650 763,73 długości fali promieniowania w próżni odpowiadającego przejściu między poziomami 2p10 a 5d5 atomu 86Kr (kryptonu 86).

Przeliczenie metra na niektóre jednostki niemetryczne:

1 metr = 0,231481 pręta nowego polskiego = 0,468700 sążnia rosyjskiego = 1,093614 jarda = 3,280840 stóp angielskich

Przedrostki SI[edytuj | edytuj kod]

Wielokrotności i podwielokrotności jednostki (wyróżniono najczęściej używane):

Wielokrotności Podwielokrotności
Mnożnik Nazwa Symbol Mnożnik Nazwa Symbol
100 metr m      
101 dekametr dam 10–1 decymetr dm
102 hektometr hm 10–2 centymetr cm
103 kilometr km 10–3 milimetr mm
106 megametr Mm 10–6 mikrometr µm
109 gigametr Gm 10–9 nanometr nm
1012 terametr Tm 10–12 pikometr pm
1015 petametr Pm 10–15 femtometr fm
1018 eksametr Em 10–18 attometr am
1021 zettametr Zm 10–21 zeptometr zm
1024 jottametr Ym 10–24 joktometr ym

Wielokrotności wyższe niż kilometr są praktycznie nieużywane. Do opisywania odległości w skali astronomicznej stosuje się raczej tysiące i miliony kilometrów lub jednostki pozaukładowe: rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna.

Najmniejszą praktycznie używaną podwielokrotnością jest nanometr. Mniejszych jednostek używa się głównie w fizyce kwantowej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło metr w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy