Kolubryna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Repliki kolubryn z klasztoru na Jasnej Górze stojące na Bastionie św. Rocha.
Replika kolubryny z klasztoru na Jasnej Górze stojąca na Bastionie św. Rocha.
Oktawa kolubryna kalibru 6 cm

Kolubryna – ogólna nazwa odprzodkowych dział artyleryjskich używanych w XVI i XVII wieku.

Nazwa kolubryna pochodzi od łacińskiego słowa colubra – żmija, wężyca; we Francji, gdzie przede wszystkim były używane, nazywane były coulevrine. Tego typu działa nazywano także koluwryny, wężownice, serpentyny lub szlangi.

Działa tego typu charakteryzowały się grubościenną lufą o długości 27 – 40 kalibrów, wykonaną ze spiżu lub żeliwa. Wagomiar kolubryn wahał się do 1 do 40 funtów, co odpowiadało kalibrom 55 – 210 mm.

Kolubryny o dłuższych lufach nazywano pospolitymi lub ekstraordynaryjnymi, o krótszych – bastardami lub bękartami.

W zależności od kalibru dzieliły się na :

  • kolubryny podwójne (kaliber ok. 180 mm., czasami więcej)
  • kolubryny pojedyncze (ok. 150 mm)
  • notszlangi (tzw. kolubryny 3/4) (ok. 135 mm)
  • półkolubryny (ok. 115 mm)
  • ćwierćkolubryny (w Polsce zwane falkonami lub sokołami) (ok. 95 mm)
  • oktawy kolubryny (w Polsce znane jako półfalkony lub sokoliki) (do 70 mm)

Ciężar lufy kolubryny wynosił od 750 kg (oktawa kolubryna) do 6000 kg (kolubryna podwójna). Ze względu na dużą donośność i skuteczność pocisku, kolubryny o większym wagomiarze stosowano do niszczenia fortyfikacji, o mniejszym – do rażenia siły żywej przeciwnika na dużych odległościach.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mała encyklopedia wojskowa. T. 1, A-J. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1967.
  • Mała encyklopedia wojskowa. T. 2, K-Q. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1970.
  • Pope Dudley: Le macchine infernali. Mediolan: Arnoldo Mondadori, 1965.
  • Francesco Omodei: De’ razzi: Osservazioni storiche. Turyn: Stamperia Reale, 1835.
  • Carlo Montù: Storia dell’artiglieria italiana. Parte I: dall’origini al 1815. Rzym: Rivista Artiglieria e Genio, 1933.