Mediolan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Milano”. Zobacz też: Milano – grupa muzyczna.
Mediolan
Herb Flaga
Herb Flaga
Mediolan
Państwo  Włochy
Region Lombardia
Prowincja Mediolan
Burmistrz Giuliano Pisapia
Wysokość n.p.m. 122 m
Powierzchnia 182 km²
Populacja (2011)
 • liczba ludności
 • gęstość

1 328 976
7311 os./km²
Numer kierunkowy 02
Kod pocztowy 20100
Kod ISTAT 015146
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Mediolan
Mediolan
Ziemia 45°28′N 9°11′E/45,466667 9,183333Na mapach: 45°28′N 9°11′E/45,466667 9,183333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Galeria Wiktora Emmanuela
Katedra Mediolańska
Via Dante
Piazza Cordusio
Bazylika św. Wawrzyńca
Stacja główna w Mediolanie
Dawny punkt poboru opłat przy bramie miasta Porta Sempione
Słynny fresk Leonarda da Vinci Ostatnia wieczerza znajduje się w Mediolanie

Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan lub Milà) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Po i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości po Rzymie miasto Włoch. Według danych na koniec 2005 roku gminę zamieszkuje 1 308 735 osób, 7191 os./km². Zajmuje powierzchnię 182 km².

Znajduje się tu siedem uniwersytetów (Statale, Biccoca, Iulm, Bocconi, Cattolica, Politecnico; założone m.in. w latach 1863, 1920 i 1924) i inne uczelnie, Akademia Literatury, instytuty naukowe.

Mediolan jest bardzo ważnym ośrodkiem międzynarodowej turystyki. W Mediolanie znajduje się największe studio telewizyjne w Europie.

Mediolan będzie gospodarzem Wystawy Światowej Expo w 2015 roku[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Ślady polskie w Mediolanie[edytuj | edytuj kod]

Decyzja o tworzeniu „Legionów Polskich posiłkujących Lombardię” została uzyskana na podstawie dwukrotnego spotkania gen. Jana Henryka Dąbrowskiego z Napoleonem Bonaparte, jakie miały miejsce 4 grudnia 1796 i po zabiegach gen. Antoniego „Amilkara” Kosińskiego powtórnie 4 stycznia 1797 roku). 9 stycznia 1797 roku została podpisana konwencja pomiędzy Administracją Generalną Lombardii a gen. J.H. Dąbrowskim, na mocy której tworzono we Włoszech Legiony Polskie. W konwencji zapisano, że oddziały będą pełniły role oddziałów auxyliarnych (pomocniczych), a krój munduru będzie zbliżony do wzorów z okresu pierwszej Rzeczypospolitej[2]. 20 stycznia 1797 roku Dąbrowski wydaje odezwę do Polaków (rozpowszechnianą w czterech językach),a 3 lutego 1797 roku ukazuje się także odezwa rządu Lombardii, wzywająca Polaków do wsparcia wysiłku zbrojnego Legionów[3].

Już w marcu sformowano dwa pierwsze bataliony, a w Mantui rozpoczęto tworzenie trzeciego batalion z szefem Ludwikiem Dembowskim[4].

Mediolan w okresie Legionów Włoskich, dowodzonych przez gen. Jana Henryka Dąbrowskiego mieścił siedzibę Zakładu Legionów Polskich[5]. Tutaj zgłaszali się przybywający z kraju ochotnicy i tutaj przeprowadzano pierwsze szkolenia wojskowe.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Mediolan jest podzielony na jednostki administracyjne nazywane zona. Przed 1999 rokiem, miasto miało 21 zon. W 1999 roku władze zdecydowały o redukcji liczby Zon z 21 do 9. Dzisiaj Zona 1 jest historycznym centrum miasta, 8 pozostałych pokrywa powierzchnię od granic Zony 1 do granic miasta.

Spośród 9 dzielnic, na które Mediolan jest podzielony, 8 jest rządzonych przez centroprawicową koalicję, a 1 przez centrolewicową koalicję.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Mediolan leży na północnym krańcu wpływów klimatu podzwrotnikowego, gdzie ze względu na położenie miasta występuje klimat typowo kontynentalny. Są tu typowe dla północnych Włoch rośliny. Przeważają gorące, suche lata i chłodne, wilgotne zimy, inaczej niż w klimacie śródziemnomorskim charakterystycznym dla reszty Włoch. W ciągu pozostałych pór roku piękne słoneczne dni przeplatają się z okresami deszczowymi. Średnie roczne temperatury wahają się od 1 °C w zimie do 24 °C w lecie.

Średnie temperatury w centrum miasta wynoszą –3 do 4 °C w styczniu i 19 do 30 °C w lipcu. Opady śniegu są często w zimie. W ciągu ostatnich 15-20 lat zmniejszyła się częstotliwość opadów śniegu. Historyczna średnia Mediolanu wynosi pomiędzy 35 a 45 cm. Pojedyncze śnieżyce powyżej 30–50 cm w 1-3 dni zdarzają się okresowo, z rekordem 80–100 cm podczas sławnej śnieżycy w styczniu 1985. Wilgotność jest dosyć duża w ciągu całego roku i wielkość średnich rocznych opadów wynosi około 1000 mm. W stereotypowym obrazie, Mediolan jest często owiany mgłą charakterystyczną dla zimnych okresów w dorzeczu Po. Redukcja zanieczyszczeń z fabryk zmniejszyła to zjawisko w ciągu ostatnich lat, przynajmniej w centrum miasta. Wiatru zwykle nie ma w Mediolanie. Na wiosnę mogą się zdarzyć wichury, zarówno z powodu Tramontany wiejącej z Alp, jak i Bory wiejącej z północnego wschodu. Takie wichury często powodują zniszczenia.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszy włoski ośrodek gospodarczo-finansowy; jedno z najbogatszych miast Europy. Ważny węzeł kolejowy i drogowy, wielki węzeł lotniczy (lotniska Malpensa i Linate). Siedziba licznych banków i towarzystw ubezpieczeniowych oraz giełdy (Borsa Italiana). Największy w kraju ośrodek przemysłowy – m.in. przemysł maszynowy, elektrotechniczny, środków transportu (Alfa Romeo, MV Agusta), chemiczny (koncern Pirelli), odzieżowy (światowy ośrodek mody), a także metalowy, szklarski, spożywczy (sery, wina Cinzano i inne), porcelanowo-fajansowy, rafineryjny, hutnictwo żelaza. Mediolan jest jednym z ważniejszych ośrodków mody.

Kultura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

Muzea[edytuj | edytuj kod]

  • Musei di Castello Sforzesco: Museo d’Arte Antica – Muzeum Sztuki Antycznej
  • Musei di Castello Sforzesco: Pinakoteka – Galeria Malarstwa
  • Musei di Castello Sforzesco: Museo delle Arte Decorative – Muzeum Sztuki Uzytkowej
  • Musei di Castello Sforzesco: Museo delgi Strumenti Musicali – Muzeum Instrumentów Muzycznych
  • Musei di Castello Sforzesco: Museo Egizio – Muzeum Egipskie
  • Musei di Castello Sforzesco: Museo della Preistoria e Protostoria – Muzeum Prehistoryczne
  • Museo Archeologico – Muzeum Archeologiczne
  • Museo del Risorgimiento – Muzeum Historii Zjednoczenia Włoch
  • Museo Teatrale alla Scala – Muzeum Teatralne przy alla Scala
  • Museo di Storia Naturale – Muzeum Geologiczne i Historii Naturalnej
  • Museo del Novecento – Muzeum Sztuki XX wieku
  • Museo del Ottocento, Galleria d’Arte Moderna – Muzeum Sztuki XIX wieku
  • Museo Astronomico – Orto Botanico di Berra – Muzeum Astronomiczne i Ogród Botaniczny di Berra
  • Planetario „Ulrico Hoepli” – Planetarium „Ulrico Hoepli”
  • Museo Pinacoteca di Brera – Pinakoteka Brera – Galeria Sztuki di Brera
  • Museo Pinacoteca e Biblioteca Ambrosiana – Galeria i Biblioteka Ambrozjańska
  • Museo del Duomo – Muzeum Katedry Mediolańskiej il Duomo
  • Museo Diocesiano di Milano – Muzeum Diecezji Mediolańskiej
  • Museo di San Eustorgio – Muzeum Sztuki przy kościele San Eustorgio
  • Museo dei Beni Culturali Cappuchini – Muzeum Sztuki Zakonu o.o. Kapucynów
  • Cenacolo Vinciano – Ostatnia Wieczerza Leonarda da Vinci
  • Museo Poldi Pezzoli – Muzeum Sztuki Poldi Pezzoli
  • Museo Bagatti Valsecchi – Muzeum Bagatti Valsecchi
  • Museo Nazionale della Scienzia e aella Technologia „Leonardo da Vinci” – Narodowe Muzeum Nauki i Techniki „Leonardo da Vinci”
  • Museo del Cinema „Gianni Comencini” – Muzeum Kina
  • La Triennale di Milano – Muzeum Targów Mediolańskich
  • Palazzo Reale – Pałac Królewski
  • Acuario e Civica Stazione Idrobiologica – Akwarium Miejskie i Stacja Hydrobiologiczna
  • Palazzo Morando Costume Moda Imagine – Muzeum Kostiumów i Mody
  • Casa Manzoni – Muzeum Mannzoni

Ważniejsze zabytki[edytuj | edytuj kod]

Świeckie[edytuj | edytuj kod]

Sakralne[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Dworce kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Porty lotnicze[edytuj | edytuj kod]

Miasto obsługują trzy porty lotnicze:

Porty lotnicze są połączone między sobą dedykowanymi liniami autobusowymi.

Metro[edytuj | edytuj kod]

W Mediolanie znajdują się cztery linie metra, oznaczone kolorami M1 – czerwonym, M2 – zielonym, M3 – żółtym i M5 – fioletowym.

Linie autobusowe, tramwajowe i trolejbusowe[edytuj | edytuj kod]

W ścisłym centrum transport odbywa się za pomocą metra i linii tramwajowych. Obszary zewnętrzne obsługują linie autobusowe i trolejbusowe.

Komunikacja rowerowa[edytuj | edytuj kod]

Począwszy od 2010 roku funkcjonuje system wypożyczania rowerów, dostępnych w bezobsługowych wypożyczalniach rozmieszczonych na obszarze ścisłego centrum. Park rowerowy systemu transportu rowerowego obejmuje 3650 rowerów.

Żegluga śródlądowa[edytuj | edytuj kod]

Do Mediolanu doprowadzone są od strony południowo-zachodniej dwa kanały Naviglio Grande i Naviglio Pavese, łączące Mediolan z rzeką Tincio. Kanały są nieżeglowne przez przeważającą część roku.

Religie[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Mediolan jest siedzibą archidiecezji. Patronami diecezji są Święty Ambroży i Święty Karol Boromeusz.

W Mediolanie działa polska parafia przy kościele Santa Maria alla Porta, przy linii metra M2 – przystanek Cairoli. Msze Święte w języku polskim odbywają się w niedziele i święta. W kościele znajdują się obrazy Najświętszej Marii Panny z Jasnej Góry oraz Jezusa Miłosiernego.

Kościół prawosławny[edytuj | edytuj kod]

Parafia prawosławna w Mediolanie znajduje się przy via Senato.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Pod Mediolanem znajduje się tor Formuły 1 w Monza.

Źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica.

Przypisy

  1. Expo 2015 odbędzie się w Mediolanie
  2. Krzysztof Mazowski, Fuengirola 1810, s. 39.
  3. Krzysztof Mazowski, Fuengirola 1810, s. 40-42.
  4. Krzysztof Mazowski, Fuengirola 1810, s. 44.
  5. Jan Pachoński, Słownik Oficerów Legionów Polskich we Włoszech.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Mediolan w Wikisłowniku