Kurdystan (region autonomiczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy autonomicznej jednostki administracyjnej. Zobacz też: inne znaczenie tego słowa.
كردستان
Kurdistān
کوردستان
Kurdistan

Kurdystan
Region Kurdystanu
Flaga Kurdystanu
Godło Kurdystanu
Flaga Kurdystanu Godło Kurdystanu
Hymn: Ey Reqîb
(Hej Nieprzyjacielu)
Położenie Kurdystanu
Państwo Irak
Język urzędowy arabski, kurdyjski
Stolica Arbela
Głowa państwa prezydent Masud Barzani
Szef rządu premier Neczerwan Idris Barzani
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

80 000 km²
0
Liczba ludności (2005)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

5 500 000
40 osób/km²
Jednostka monetarna dinar iracki (IQD)
Strefa czasowa UTC +3 - zima
UTC+4 - lato
Kod telefoniczny +964
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kurdystan (arabski: کردستان - Kurdistān, kurdyjski: كوردستان - Kurdistan), pełna nazwa: Region Kurdystanu[1] (arab.: إقليم كردستان - Iqlīmi Kurdistān, kurd.: هەرێمی كوردستان - Herêmî Kurdistan) – autonomiczna jednostka administracyjna, będąca federalnym podmiotem Iraku. Kurdystan znajduje się na północnym wschodzie kraju i obejmuje 3 prowincje: As-Sulajmanijja, Dahuk i Irbil oraz częściowo prowincje: Dijala, Niniwa i Kirkuk. Stolicą autonomii jest Irbil, zwany po kurdyjsku Hewlêr.

Kurdyjski region autonomiczny został początkowo utworzony w 1970 roku w wyniku porozumienia iracko-kurdyjskiego. W praktyce autonomia ta była fikcyjna aż do roku 1991, kiedy to w wyniku przegranej przez Irak wojny w Zatoce ustanowiono na północy i południu kraju strefy wyłączone dla lotnictwa irackiego. Do października 1991 roku siły kurdyjskie wyparły wojska irackie z Kurdystanu, ustanawiając de facto niezależne państwo kurdyjskie (nigdy jednak nie ogłoszono niepodległości Kurdystanu). Władzą w regionie podzieliły się dwie konkurujące ze sobą partie: Demokratyczna Partia Kurdystanu Mustafy Barzaniego (KDP) i Patriotyczna Unia Kurdystanu Dżalal Talabaniego (PUK).

Po wojnie 2003 roku i ustanowieniu nowych władz irackich podpisano nowe porozumienia z władzami kurdyjskimi. Nowa konstytucja Iraku z 2005 roku usankcjonowała istnienie Kurdyjskiego Rządu Regionalnego posiadającego pełną wewnętrzną autonomię na obszarze Kurdystanu[potrzebne źródło] oraz przekazywanie Kurdom 20% zysków z wydobycia ropy w polach naftowych Iraku. Region kurdyjski uznał zwierzchnictwo Iraku, ale de facto budował samodzielne państwo, a na granicach regionu z resztą kraju wyznaczono przejścia graniczne[2].

Po wybuchu sunnickiej rebelii w 2014 roku i ogłoszeniu przez dzihadystów Państwa Islamskiego na północy Iraku i wschodzie Syrii, Kurdowie opanowali opuszczony przez armię rządową region Kirkuku, do którego rościli sobie pretensje. Rząd Iraku oskarżając autonomię kurdyjską o wsparcie dżihadystów zaprzestał przekazywania Kurdystanowi dochodów z ropy naftowej. Prezydent Kurdystanu Masud Barzani ogłosił zamiar zorganizowania referendum w sprawie niepodległości, Kurdowie wycofali ministrów z koalicyjnego rządu Iraku, a prezydent Dżalal Talabani zaprzestał wykonywania swoich obowiązków[2].

Przypisy

  1. Zmiany wprowadzone na XLII posiedzeniu Komisji (10 grudnia 2008 roku). Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP. [dostęp 2011-08-13].
  2. 2,0 2,1 Mariusz Zawadzki: Irak się rozpada. Teraz już naprawdę (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2014-07-15. [dostęp 2014-07-15].