I wojna w Zatoce Perskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
I wojna w Zatoce Perskiej
WarGulf photobox.jpg
Czas 2 sierpnia 1990 – 3 marca 1991
Terytorium Kuwejt, Irak, Arabia Saudyjska, Izrael
Przyczyna roszczenia terytorialne i ekonomiczne Iraku wobec Kuwejtu
Wynik zwycięstwo koalicji antyirackiej, wyzwolenie Kuwejtu
Strony konfliktu
 Kuwejt
koalicja państw pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych
 Irak
Dowódcy
Kuwejt Jabir Al Sabah
Stany Zjednoczone George H. W. Bush
Stany Zjednoczone Norman Schwarzkopf
Stany Zjednoczone Colin Powell
Irak Saddam Husajn
Irak Ali Hassan al-Madżid
Straty
Koalicja
240 – 392 zabitych
776 rannych
Kuwejt
1200 zabitych
20 000 – 35 000 zabitych
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons

I wojna w Zatoce Perskiejkonflikt zbrojny zapoczątkowany 2 sierpnia 1990 roku zbrojnym najazdem Iraku na Kuwejt, zakończony wyzwoleniem Kuwejtu przez międzynarodową koalicję wiosną 1991 roku, w ramach wojskowej operacji Desert Storm („Pustynna Burza”).

Mapa świata z zaznaczonymi państwami koalicji

Sytuacja polityczna[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie z Iranem (1980–1988) gospodarka Iraku poważnie ucierpiała. Ponad 80-miliardowe długi były nie do zwrócenia. Prezydent Iraku Saddam Husajn powoływał się jednak przede wszystkim na historyczne zaszłości między Kuwejtem a Irakiem. Faktem jest, iż terytorium Kuwejtu było pod władzą osmańską z dowództwem w Basrze, jednak faktyczną władzę sprawowali w Kuwejcie Brytyjczycy. Kuwejt bowiem, od 1899, pozostając formalnie w granicach Imperium Osmańskiego, stał się protektoratem brytyjskim, a od 1918 roku terytorium mandatowym Wielkiej Brytanii. Jednym z głównych powodów agresji Iraku na Kuwejt była również kwestia dostępu do kuwejckich złóż ropy naftowej, które są po Arabii Saudyjskiej największymi złożami tego surowca na świecie. Husajn wykorzystał fakt, że na arenie międzynarodowej nastąpiły znaczące zmiany (upadek ZSRR, zjednoczenie Niemiec). Nie liczył się on z możliwością zdecydowanej międzynarodowej kontrakcji w odpowiedzi na podbój Kuwejtu. Jednak świat niemal jednomyślnie zareagował negatywnie. 6 sierpnia Rada Bezpieczeństwa ONZ nałożyła rezolucję nr 661, która zakazywała handlu z Irakiem, a także zawieszono połączenia lotnicze i zamrożono aktywa irackiego rządu za granicą. Powołano też specjalną komisję nadzorującą sankcje[1].

Pustynna Burza[edytuj | edytuj kod]

Główną rolę w likwidacji skutków agresji miały odegrać Stany Zjednoczone, których zaangażowanie było zgodne z doktryną Cartera. Całość operacji miała odbyć się z mandatu ONZ. Przeprowadzono dwie operacje: Desert Shield (od 7 sierpnia 1990 – miała to być ochrona zagrożonej przez Saddama Husajna Arabii Saudyjskiej). ONZ po licznych ostrzeżeniach wobec Iraku postawiła ultimatum wycofania się wojsk irackich z Kuwejtu do 15 stycznia 1991.

Po upływie terminu ultimatum rozpoczęła się operacja Desert Storm (od 17 stycznia 1991) oraz jej dalsza część „Pustynny Miecz”. Były także inne operacje: Instant Thunder („Nagły Grom”) – akcja nalotów amerykańskich na Irak. 25 lutego generał Norman Schwarzkopf poprowadził ofensywę lądową, która trwała trzy dni. 28 lutego 1991 roku prezydent George H. W. Bush ogłosił zwycięskie zakończenie wojny i wyzwolenie Kuwejtu, w którym jednak nie wprowadzono demokratycznych reform. 3 marca Saddam Husajn przyjął warunki rozejmu[2]. Na jego podstawie Irak zrzekł się na rzecz Kuwejtu 120 km² terytorium z polem naftowym Ar-Rumajla i częścią portu Umm Kasr. Zmiana granicy została oficjalnie zaaprobowana przez ONZ w 1992 r.[3].

Irak po przegranej spotkał się z wieloma sankcjami nałożonymi przez ONZ, boleśnie odczuwanymi przez Irakijczyków przez długi czas. Wprowadzono drastyczne obniżenie sprzedaży irackiej ropy naftowej. Irak zobowiązany był do wypłacenia olbrzymich odszkodowań za zniszczenia spowodowane w Kuwejcie. Nałożono również embargo na handel i wprowadzono nadzór międzynarodowy z ramienia ONZ. Ponadto zmuszono Irak do zniszczenia broni masowego rażenia i powołano na północy i południu kraju strefy wyłączone dla lotnictwa irackiego dla ochrony odpowiednio Kurdów i szyitów.

Siły koalicji[edytuj | edytuj kod]

Tabela przedstawia państwa i szacowaną liczbę żołnierzy uczestniczących w konflikcie[4].

Lista sił koalicyjnych według liczby żołnierzy
Państwo Liczba żołnierzy
 Stany Zjednoczone 697 000
 Arabia Saudyjska 100 000
 Wielka Brytania 45 400
 Egipt 33 600
 Francja 14 600
 Syria 14 500
 Maroko 13 000
 Kuwejt 9900
 Oman 6300
 Pakistan 4900
 Zjednoczone Emiraty Arabskie 4300
 Katar 2600
 Bangladesz 2200
 Kanada 2000
 Włochy 1200
 Australia 700
 Holandia 600
 Niger 600
 Senegal 500
 Hiszpania 500
 Bahrajn 400
 Belgia 400
 Polska (PKW) 319
 Afganistan 300
 Argentyna 300
 Czechosłowacja (CzJPchem) 200
 Grecja 200
 Korea Południowa 200
 Dania 100
 Węgry 50
 Norwegia 50

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wojciech Hajnus: Mój Irak. Warszawa: Wydawnictwo Zysk i S-KA, 2009, s. 179-180. ISBN 978-83-7506-314-1.
  2. Wojciech Hajnus: Mój Irak. Warszawa: Wydawnictwo Zysk i S-KA, 2009, s. 181-182. ISBN 978-83-7506-314-1.
  3. Kuwejt. Historia - Encyklopedia PWN.
  4. NationMaster.com: Gulf War Coalition Gulf War Coalition Forces (ang.). [dostęp 3.02.2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alistair Finlan: I wojna w Zatoce Perskiej 1991. Polskie Media Amer.Com, 2009.