Prezydent

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy głowy państwa. Zobacz też: Prezydent – ujednoznacznienie.
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło prezydent w Wikisłowniku
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o prezydencie
Jerzy Waszyngton
1. prezydent USA w latach 1789-1797

Prezydent (od łac. praesidens – zasiadający na czele) – najwyższy urząd w państwie będącym republiką[1], zwykle jednoznaczny z pełnieniem funkcji głowy państwa. W systemie prezydenckim prezydent jest również szefem rządu (np. w USA)[2].

Istnieje kilka rodzajów sprawowania władzy prezydenckiej:

Prezydent kadencyjny – sprawujący funkcję prezydenta przez określoną długość czasu, tj. kadencję. Ta forma prezydentury funkcjonuje w obecnym państwie polskim.

Przeczytaj również: Głowy państw świata

Prezydent dożywotni – głowa państwa o tytule prezydenckim, która zgodnie z prawem swego kraju ma ją pełnić aż do śmierci. Taka instytucja istnieje wyłącznie w systemach dyktatorskich. Dożywotnimi prezydentami, którzy zmarli podczas swego urzędowania byli m.in. prezydent Jugosławii Josip Broz Tito (dożywotni prezydent w l. 1974-1980), Haiti François Duvalier (dożywotni prezydent w l. 1964-1970), czy TurkmenistanuSaparmyrat Nyýazow (dożywotni prezydent w l. 1999-2006). De facto dożywotnim prezydentem Korei Północnej był w l. 1972-1994 Kim Ir Sen – w jego przypadku kolejne kadencje stanowiły czystą formalność.

August Zaleski, Prezydent Polski na Uchodźstwie pomimo zakończenia w 1954 r. kadencji prezydenckiej, nadal sprawował prezydenturę do śmierci w 1972 r.[3]
Dożywotnio swe funkcje pełnili również dożowie Republiki Weneckiej przez cały czas jej istnienia (697-1797).

Przeczytaj też: monarchia elekcyjna

Prezydent honorowy – honorowy tytuł, jaki może być nadany jako tytuł honorowej głowy państwa. Prawdopodobnie jedynym takim przypadkiem było nadanie tytułu honorowej przewodniczącej ChRL Song Qingling (Madame Sun Jat-sen) (w maju 1981 roku), oraz nadanie podobnego tytułu (wiecznego prezydenta) Kim Ir Senowi już po jego śmierci.

Prezydent tymczasowy – osoba wykonująca obowiązki głowy państwa (np. w Polsce marszałek Sejmu, który w razie opróżnienia urzędu lub czasowej niezdolności do jego sprawowania tymczasowo wykonuje obowiązki Prezydenta RP). Może to być osoba pełniąca urząd prezydenta tymczasowo będąca głową państwa, jest to pełnoprawny szef państwa, tylko nie na pełną kadencję. Za przykład może służyć wieloletni przewodniczący senatu Francji Alain Poher, który był tymczasowym prezydentem tego kraju przez kilka tygodni po ustąpieniu z urzędu generała de Gaulle’a w 1969 roku. I ponownie w 1974 po śmierci prezydenta Pompidou.

Przykłady tymczasowych prezydentów (czyli prezydentów, ale ad interim):

Przykłady wykonujących obowiązki prezydenta, czyli tymczasowych głów państwa w okresie wakatu:

Przykłady p.o. prezydenta w zastępstwie urzędującego prezydenta :

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W Zjednoczonych Emiratach Arabskich głowa państwa – szejk jednego z emiratów wybierany na 5-letnią kadencję – nosi tytuł "Prezydenta", lecz de facto ZEA stanowią monarchię elekcyjną
  2. Specyficzna sytuacja panuje w Iranie gdzie formalnie funkcję głowy państwa pełni Najwyższy Przywódca (ajatollah), zaś prezydent jest szefem rządu reprezentującym Iran w relacjach międzynarodowych i często traktowanym jak faktyczna głowa państwa
  3. nie uznała tego faktu cześć polityków emigracyjnych która powołała pozakonstytucyjny organ – Radę Trzech