Lawa

Z Wikipedii

Lawa - ciekły produkt działalności wulkanicznej, składający się głównie ze stopionych tlenków krzemu, żelaza, sodu, potasu, wapnia i innych metali. Ma podobny skład jak magma, z której stopienia powstaje, ale jest zubożona o składniki lotne.

Lawy można podzielić ze względu na zawartość dwutlenku krzemu (SiO₂) na:

• kwaśne - zawierające dużo SiO₂, są lepkie i gęste, płyną wolno i stosunkowo szybko krzepną; często powodują zaczopowanie krateru, co doprowadza do gwałtownych erupcji,
• zasadowe - zawierające mało SiO₂, mają mniejszą lepkość i gęstość, dlatego szybciej płyną, a ich wylewy mają spokojny przebieg.
• obojętne, o wartościach pośrednich między kwaśnymi a zasadowymi.

Kryterium tego podziału law jest analogicznie do skał magmowych.

Temperatura lawy dochodzi do 1350-1400°C, jej krzepnięcie następuje w temperaturach 600-800°C. Temperatura lawy zależy w dużej mierze od jej składu chemicznego. Lawy zasadowe mają zwykle temperaturę 1100°C lub więcej, a lawy kwaśne poniżej 1000°C. Prędkość spływu lawy uwarunkowana jest jej lepkością oraz nachyleniem podłoża. Lawy zasadowe, cieplejsze i o mniejszej ilości gazów, mają znacznie mniejszą lepkość, są bardziej ruchliwe i przy odpowiednim nachyleniu podłoża osiągają prędkość do 50 km/h (np. pomierzono prędkości rzędu 40 km/h dla wulkanów Mauna Kea, Kilauea). Lawy kwaśne mają prędkości poruszania się rzędu kilku centymetrów na godzinę, notowano też, choć rzadko tempo 2-3 m/miesiąc. Zwykle w czasie erupcji wydobywa się kilkaset metrów sześciennych lawy^{[potrzebne źródło]}, ale niekiedy objętość erupcji może być znacznie większa (np. erupcja wulkanu Laki na Islandii 1783-84 - 12 km³ lawy) ^[1].

Trzy częste postaci lawy to: aa, pahoehoe i lawa poduszkowa.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• K. Dziedzic, 1984. Wulkany jako przejaw aktywności wnętrza Ziemi. Acta Universitis Wratislaviensis, 611: 7-13.
• Ryka W., Maliszewska A., Słownik Petrograficzny, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1991 (wyd. II popr. i uzup.), ISBN 83-220-0406-0