Kīlauea

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kīlauea
Wybuch wulkanu na stożku Puʻu ʻŌʻō w 1983 r.
Wybuch wulkanu na stożku Puʻu ʻŌʻō w 1983 r.
Państwo  Stany Zjednoczone
Wysokość 1247 m n.p.m.
Położenie na mapie Hawajów
Mapa lokalizacyjna Hawajów
Kīlauea
Kīlauea
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Spokojnego
Kīlauea
Kīlauea
Ziemia 19°24′25″N 155°17′00″W/19,406944 -155,283333Na mapach: 19°24′25″N 155°17′00″W/19,406944 -155,283333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kīlaueaczynny wulkan leżący w archipelagu Hawajów (USA) na wyspie Hawaiʻi. Hawajczycy używają nazwy Kīlauea wyłącznie na określenie szczytowego krateru (Halemaʻumaʻu), jednak wulkanolodzy stosują ją na określenie całego wulkanu.

Mauna Loa Mauna Kea Hualālai Kohala (mountain)
Kīlauea i sąsiednie wulkany na wyspie Hawaiʻi

Wulkan wznosi się na wysokość 1247 m n.p.m. i zajmuje powierzchnię 1430 km², co stanowi 13,7% powierzchni wyspy. W głównym kraterze znajduje się jezioro lawowe Halemaʻumaʻu.

Wulkan zbudowany jest z bazaltu.

Ostatnia erupcja wulkanu rozpoczęła się 3 stycznia 1983 roku i trwa do teraz. Obecnie z krateru Puʻu ʻŌʻō unosi się dym i wypływa lawa, zaś w kraterze Halemaʻumaʻu ma miejsce aktywność i ruchy lawy.

Pierwsza erupcja nastąpiła około 300 000-600 000 lat temu, jednak za względu na ciągłą aktywność i przykrywanie przez wypływającą lawę powierzchni góry, najstarsze znalezione skały mają około 23 000 lat.

Pierwszym europejczykiem, który ujrzał wulkan był William Ellis, który dokonał tego w 1823 r. Od tamtego czasu odnotowano 61 erupcji, z czego 34 od 1952 r. Od 1983 r. wulkan ciągle wyrzuca lawę i dymy.

Według tradycyjnych hawajskich wierzeń Kīlauea jest siedzibą bogini Pele. Wiele hawajskich pieśni oraz ustna tradycja mówi o wybuchach wulkanu spowodowanych złością Pele. Halemaʻumaʻu po hawajsku oznacza dom paproci. Według legendy nazwa ta wzięła się od odrzuconego zalotnika Pele - Kamapuaʻa, który zbudował z paproci dom nad kraterem, by zapobiec ucieczce Pele i erupcjom wulkanu, co jednak nie przyniosło rezultatu.

Panorama wulkanu z kraterem Halemaʻumaʻu
Panorama wulkanu z kraterem Halemaʻumaʻu

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. United States Geological Survey: Kīlauea -- Perhaps the World's Most Active Volcano (ang.). [dostęp 2010-02-08].
  2. Mary Kawena Pukui; Samuel H. Elbert: Hawaiian Dictionary: Hawaiian-English and English-Hawaiian. University of Hawai`i Press, 1986. ISBN 978-0-8248-0703-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]