Lech Wałęsa – idea i historia. Biografia polityczna legendarnego przywódcy "Solidarności" do 1988 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lech Wałęsa – idea i historia. Biografia polityczna legendarnego przywódcy "Solidarności" do 1988 roku
Autor Paweł Zyzak
Miejsce wydania Polska
Język polski
Data I wyd. 2009
Wydawca Arcana
Tematyka historia najnowsza Polski

Lech Wałęsa – idea i historia. Biografia polityczna legendarnego przywódcy "Solidarności" do 1988 roku – książka autorstwa Pawła Zyzaka, opublikowana przez wydawnictwo Arcana w 2009 roku. Biografia Lecha Wałęsy napisana w języku polskim. W 2010 roku książka została wyróżniona Nagrodą Literacką im. Józefa Mackiewicza[1][2].

Warsztat[edytuj | edytuj kod]

Książka została oparta na pracy magisterskiej, obronionej w czerwcu 2008 roku, której opiekunem był Andrzej Nowak, a recenzentem prof. Zdzisław Zblewski[3]. Praca oparta była na kilkuset źródłach publikowanych, a ponadto na materiałach archiwalnych oraz wywiadach z 53 osobami, z których 13 zastrzegły sobie anonimowość, podając nazwisko wyłącznie na potrzeby archiwum autora[3].

Na etapie przygotowania publikacji Pawłowi Zyzakowi nie udało się, pomimo wysyłanej korespondencji, uzyskać zgody na rozmowę z Lechem Wałęsą. Zamiast tego współpracownicy prezydenta zaproponowali mu udział w przygotowaniu autobiografii Wałęsy[4].

Opinie[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem promotora pracy magisterskiej, w chwili wydania książki nie było innej publikacji, z której można by poznać więcej informacji na temat Lecha Wałęsy[3]. Maciej Urbanowski z jury Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza wskazał, że książka idealnie pasuje do motta nagrody "Jedynie prawda jest ciekawa" oraz wspomniał, że od 1989 roku nie zdarzyło się, żeby jakaś publikacja i jej autor byli, aż tak mocno zwalczani. Podkreślał także, że publikację cechuje wyjątkowe dążenie do prawdy, którą autor stara się konsekwentnie prezentować (gromadząc dowody, przepytując świadków), nawet wobec kontrowersji związanych z tematem jego książki[1]

Zdaniem Piotra Semki, publikacja nie jest wolna od wad i chętniej daje głos jego antagonistom niż zwolennikom, lecz także uświadamia czytelnikowi, w jak wielu naprawdę ważnych sprawach nie zadawano Wałęsie zbyt uporczywych pytań[4]. Jego zdaniem, wiele faktów dotyczących osoby Wałęsy nie było w ogóle wczęśniej prezentowanych lub wcześniejsi autorzy opierali się na jego deklaracjach bez ich weryfikacji'[4]. Semka zauważa także, że dzieło Zyzaka imponuje objętością i ilością użytych źródeł oraz relacji świadków. Jednocześnie zauważa, że Zyzak cytując wypowiedzi, które mogą uchodzić za kontrowersyjne, nie podsumowuje ich, ani nie osądza ich prawdziwości, a także zdarza mu się mieszać wizerunki społeczne oraz cytować naiwne wnioski[4].

Zdaniem Andrzeja Stankiewicza autor nie potrafił ukryć niechęci do Lecha Wałęsy i sięgał po domysły[5]. W innych opiniach krytykowano również fakt (zdaniem Nowaka w sposób nadmierny), że „autor oparł się na materiałach anonimowych”, pomijając wykorzystanie innych, znacznie liczniejszych i udokumentowanych źródeł[3], a wypowiedzi nazywane fałszywie anonimowymi są jedynie zastrzeżonymi, gdyż pochodzą od osób znanych autorowi z nazwiska, które jednak nie zgodziły się na ujawnianie swojej tożsamości w książce. Autor potwierdził te informacje[3].

Z kolei zdaniem Piotra Gontarczyka, współautora książki SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii, książka Zyzaka to nadmierne urologiczne pasje Zyzaka, a nie biografia polityczna Lecha Wałęsy. Gontarczyk zarzuca Zyzakowi niedbałość, podawanie informacji o wątpliwej wartości, brak weryfikacji danych, opieranie się na nieznanych źródłach[6].

Sam Lech Wałęsa, odnosząc się do wątków prywatnych w pracy Zyzaka, stwierdził że to barbarzyństwo, chamstwo i bezczelność[5] i to co zrobił ten gówniarz, nie mieści się w pale[7]. Wałęsa wspomniał, że 99 procent faktów to wyłącznie pomówienia i urojenia, a także szydził z nazwiska autora pisząc Gzygzak[8].

Procesy sądowe dotyczące książki[edytuj | edytuj kod]

W marcu 2010 krakowski sąd rozpatrujący sprawę o zniesławienia (wniesioną przez córkę Lecha Wałęsy, Annę Domińską) przeciw wydawcy książki, wydał w pierwszej instancji wyrok nakazujący wydawcy złożenie przeprosin i nałożył na wydawcę karę grzywny. W uzasadnieniu wyroku zwrócono uwagę, że jeśli Instytut Pamięci Narodowej stwierdził, że nie ma żadnych podstaw do nazywania Wałęsy "TW Bolek", określanie go tak w książce jest niezgodne z prawdą[9][10][11]. Sąd natomiast oddalił powództwo w części dotyczącej zakazu rozpowszechniania książki[12] i podkreślił prawo jej autora do cytowania wypowiedzi innych osób[9].

W lipcu tego samego roku sąd apelacyjny zmienił powyższy wyrok, uznając, że nie ma potrzeby dokonywania przeprosin ani zapłaty grzywny z uwagi na fakt, że dobra powódki nie zostały naruszone[13], choć podkreślił w uzasadnieniu, że powinnością autora było poinformować w książce o wyroku sądu lustracyjnego oczyszczającego Lecha Wałęsę z zarzutu bycia współpracownikiem SB[14]. Równocześnie sąd kosztami postępowania obciążył Annę Domińską[15]. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej[16].

Ponadto w styczniu 2010 roku sąd pierwszej instancji, a w maju 2010 roku sąd apelacyjny oddaliły pozwy adwokata Domińskiej mecenasa Ryszarda Rydygiera, również uznając, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda[17].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 (bart): Paweł Zyzak nagrodzony za książkę o Wałęsie. wp.pl, 11 listopada 2010. [dostęp 12 listopada 2010].
  2. Nagroda główna w 2010 roku (pol.). jozef-mackiewicz.pl. [dostęp 2013-10-30].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 "Nie ma lepszej biografii Wałęsy". TVN24.pl, 2009-04-01. [dostęp 2010-07-17].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Piotr Semka: Tajemnice Wałęsy. Rp.pl, 2009-03-21. [dostęp 2010-07-17].
  5. 5,0 5,1 Andrzej Stankiewicz: Kolejna książka zarzuci Wałęsie nieślubne dziecko (pol.). Newsweek, 09-06-2008.
  6. Piotr Gontarczyk: Biografia nieodpowiedzialna. Rzeczpospolita, 2009-03-29. [dostęp 2010-07-17].
  7. Jerzy Jachowicz: Wałęsa: To gówniarstwo nie mieści się w pale. Dziennik.pl, 2009-04-01. [dostęp 2011-02-03].
  8. "67-letni facet o nazwisku Wałęsa przedrzeźnia 25-letniego faceta". onet.pl, 2010-04-01. [dostęp 2011-02-03].
  9. 9,0 9,1 Córka Wałęsy po wyroku: Nie można obrażać taty. TVN24.pl, 2010-03-19. [dostęp 2010-07-17].
  10. Obserwatorium Wolności Mediów w Polsce
  11. Wyrok ws. książki Pawła Zyzaka
  12. Proces za książkę Zyzaka, Rzeczpospolita z dnia 9 marca 2010 Nr 57 (8568), ISSN 0208-9130, s. A8.
  13. Nie będzie przeprosin za książkę o Wałęsie. TVN24.pl, 2010-07-15. [dostęp 2010-07-17].
  14. Nie będzie przeprosin dla Wałęsówny za książkę Zyzaka. Wprost 24, 2010-07-15. [dostęp 2010-07-17].
  15. Paweł Zyzak nie musi przepraszać córki Lecha Wałęsy, Polskie Radio, 15 lipca 2010
  16. Możliwy kolejny pozew za książkę Zyzaka o Wałęsie. wp.pl, 16 czerwca 2011. [dostęp 16 czerwca 2011].
  17. Uraziła go książka o Wałęsie. Sądu nie przekonał. TVN24.pl, 2010-05-11. [dostęp 2010-07-17].