Lech Wałęsa

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Prezydent
Rzeczypospolitej Polskiej
Lech Wałęsa
Lech Walesa.jpg
ur. 29 września 1943 w Popowie
Poprzednik Wojciech Jaruzelski (w kraju), Ryszard Kaczorowski (na uchodźstwie)
Okres urzędowania od 22 grudnia 1990
do 22 grudnia 1995
Następca Aleksander Kwaśniewski
Pierwsza Dama Danuta Wałęsa
Szef Kancelarii Prezydenta pierwszy
Jarosław Kaczyński
ostatni
Stanisław Iwanicki
Szef Gabinetu Prezydenta Mieczysław Wachowski
Odznaczenia
Order Orła Białego
Nobel prize medal.svg
Spotkanie przedstawicieli Solidarności z Lechem Wałęsą na czele z papieżem Janem Pawłem II
Drzwi do pokoju w byłym Ośrodku Wypoczynkowym Urzędu Rady Ministrów w Arłamowie, w którym na początku 1982 roku internowany był Lech Wałęsa
Terminal portu lotniczego w Gdańsku im. Lecha Wałęsy
Lech Wałęsa i Aleksander Kwaśniewski podczas obchodów 25-lecia NSZZ Solidarność.

Lech Wałęsa (ur. 29 września 1943 w Popowie) – polski działacz związkowy i polityk, z zawodu elektryk. Lider Solidarności i Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1990-1995.

Człowiek roku 1981 według magazynu Time oraz laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1983).

Spis treści

[edytuj] Biografia

Lech Wałęsa urodził się 29 września 1943 w Popowie. Jego rodzicami byli Bolesław Wałęsa (1908–1945), z zawodu cieśla, i Feliksa, z domu Kamieńska (1916–1975). Uczęszczał do szkół w Chalinie i Lipnie[1]. Od czerwca 1961 do maja 1967 pracował w Pracowniczym Ośrodku Maszynowym Łochocin. W 1969 poślubił Danutę z domu Gołoś, z którą ma obecnie ośmioro dzieci.

[edytuj] Działalność opozycyjna w PRL

W latach 1967-1976 był pracownikiem, jako elektryk okrętowy, Stoczni Gdańskiej im. Lenina. W 1970 był członkiem Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej. W 1971 został czasowo członkiem egzekutywy legalnego związku zawodowego, ale kilka miesięcy później został usunięty z tego stanowiska za "pieniactwo"[potrzebne źródło]. W 1976 został zwolniony z pracy za publiczne krytykowanie kierownictwa Stoczni Gdańskiej. Od 8 czerwca 1976 zatrudnił się w Zakładach ZREMB. W czerwcu 1978 włączył się do działalności Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża.

[edytuj] Porozumienia sierpniowe i NSZZ Solidarność

Information icon.svg Osobny artykuł: sierpień 80.

W sierpniu 1980 był jednym z organizatorów i przywódców strajku w Stoczni Gdańskiej. Stał na czele Komitetu Strajkowego, następnie Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Po podpisaniu porozumienia z delegacją rządową pod przewodnictwem Mieczysława Jagielskiego MKS przekształcił się w Tymczasowy Komitet Koordynacyjny NSZZ "Solidarność", a ten po rejestracji związku w sądzie przekształcił się w Krajową Komisję Wykonawczą. 17 września 1980 Wałęsa wybrany został przewodniczącym Krajowej Komisji Porozumiewawczej. W kwietniu 1981 na zjeździe delegatów NSZZ Solidarność został wybrany formalnie przewodniczącym Solidarności oraz Krajowej Komisji Porozumiewawczej (1980-1981), której zadaniem było utrzymywanie negocjacji z rządem.

[edytuj] Internowanie i inwigilacja

W grudniu 1981 był internowany w Chylicach, Otwocku i Arłamowie, został zwolniony w listopadzie 1982. Rok później wrócił do pracy w Stoczni Gdańskiej na stanowisko elektryka, które zajmował formalnie do 1990 roku.

W 1983 jako lider podziemnej Solidarności otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla. Odebrała ją jego żona Danuta Wałęsa 10 grudnia 1983 roku w Oslo[2]. Władze PRL odmówiły wydania Wałęsie paszportu.

W latach 1983-1987 oficjalnie był tylko "prywatną osobą", jednak faktycznie odgrywał rolę trzymanego pod stałym dozorem milicyjnym nieformalnego lidera opozycji[potrzebne źródło]. W 1987 założył półlegalną Krajową Komisję Wykonawczą NSZZ "Solidarność", która dążyła oficjalnie do legalizacji związku. Istniała ona trzy lata.

W 1988 był współorganizatorem strajku w Stoczni Gdańskiej, zakończonego ugodą z rządem i rozpoczęciem rozmów Okrągłego Stołu. Był współtwórcą porozumień Okrągłego Stołu, czyli nieformalnym przywódcą tzw. społecznej części uczestników tych rozmów i oficjalnie jej głównym koordynatorem. Był też współzałożycielem Komitetu Obywatelskiego przy przewodniczącym NSZZ Solidarność.

[edytuj] Okrągły stół

Wałęsa 31 sierpnia 1988 podczas spotkania z gen. Kiszczakiem osiągnął porozumienie w sprawie rozpoczęcia obrad rządu z opozycją w zamian za wygaszenie zorganizowanej przez „Solidarność” fali strajków.

Rozmowy okrągłego stołu rozpoczęły się 6 lutego 1989, a zakończyły 5 kwietnia 1989. W ich wyniku możliwa była zmiana Konstytucji PRL i wybory parlamentarne w czerwcu 1989.

Komitet Obywatelski zdobył w wyborach w 1989 roku 99 ze 100 mandatów w Senacie i wszystkie z 35% pochodzących z wolnego wyboru miejsc w Sejmie. W sierpniu 1989 zorganizował spotkanie z przewodniczącymi ZSL i SD, zawiązując w Sejmie koalicję, która utworzyła następnie pierwszy powojenny niekomunistyczny rząd z Tadeuszem Mazowieckim jako premierem.

[edytuj] Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

W przeprowadzonych w dwóch turach w listopadzie i grudniu 1990 wyborach powszechnych wybrany został na Prezydenta RP. Sprawował urząd od 22 grudnia 1990 do 22 grudnia 1995.

[edytuj] Polityka zagraniczna

[edytuj] Polityka krajowa

[edytuj] Wybory prezydenckie w 1995

Wałęsa przegrał w drugiej turze wyborów prezydenckich przeprowadzonej 19 listopada 1995 z Aleksandrem Kwaśniewskim.

[edytuj] Działalność po prezydenturze

[edytuj] W kraju

  • W roku 1995 założył pozarządową organizację Fundacja "Instytut Lecha Wałęsy"
  • W latach 1996-97 próbował organizować własną partię polityczną, jednak ostatecznie poparł kampanię wyborczą AWS, która skończyła się w 1997 roku wygraną tego ugrupowania w wyborach parlamentarnych. Jego zasługa w tym sukcesie jest jednak minimalna, a sam Wałęsa po roku odwrócił się od AWS i zaczął ją krytykować.
  • W roku 2000 ponownie przegrał wybory prezydenckie, otrzymując śladowe poparcie (1,01%), po którym ogłosił ostateczne odejście na polityczną emeryturę.
  • W roku 2004 otrzymał Dyplom Specjalny MSZ za wybitne zasługi dla promocji Polski w świecie.
  • W lutym 2005 roku napisał list otwarty na temat kontrowersyjnej rozgłośni katolickiej Radia Maryja – oskarżył ją mocnymi słowami o spiskowe teorie na temat III RP, antysemityzm i ksenofobię. Bodźcem do tego działania stało się oskarżenie Wałęsy na antenie Radia Maryja o współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa pod pseudonimem "Bolek". Spotkał go za to agresywny atak ze strony środowisk prawicy. Wałęsa publicznie ogłosił poparcie dla powstającej Partii Demokratycznej i niemal równolegle poparł kandydaturę Donalda Tuska z Platformy Obywatelskiej na prezydenta RP[potrzebne źródło].
  • 16 listopada 2005 roku uzyskał decyzją Instytutu Pamięci Narodowej status pokrzywdzonego przez służby bezpieczeństwa PRL i zapowiedział walkę na drodze sądowej z osobami oskarżającymi go o działalność agenturalną.
  • 22 sierpnia 2006 Lech Wałęsa wystąpił z Solidarności, gdyż uznał, że związek za bardzo zaangażował się w poparcie PiS i braci Kaczyńskich. Decyzję rozważał już w roku 2005, kiedy polecił opłacenie składek członkowskich tylko do końca roku.
  • 11 czerwca 2007 Sąd Okręgowy w Gdańsku orzekł, iż Lech Wałęsa naruszył dobra osobiste Krzysztofa Wyszkowskiego, nazywając go między innymi "małpą z brzytwą", "wariatem", "chorym debilem".
  • 19 czerwca 2007 na swojej stronie internetowej napisał komentarz, w którym nazwał obecnego Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego "s...synem", zaś w programie publicystycznym Kropka nad i na antenie telewizji TVN 24 podtrzymał to zdanie[3].
  • 24 września 2008 Sąd Okręgowy w Gdańsku podtrzymał wyrok z 11 czerwca 2007, iż Lech Wałęsa naruszył dobra osobiste Krzysztofa Wyszkowskiego.

[edytuj] Na arenie międzynarodowej

[edytuj] Posądzenia o współpracę z SB

Od wczesnych lat 90. w wypowiedziach dawnych współpracowników Lecha Wałęsy i jego przeciwników politycznych (m.in. Krzysztofa Wyszkowskiego, Andrzeja Gwiazdy, Anny Walentynowicz oraz niektórych działaczy Solidarności) pojawiają się oskarżenia o współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa. Lech Wałęsa został wymieniony jako tajny współpracownik SB o pseudonimie "Bolek" również przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego w czerwcu 2008[5][6]. Podobne opinie pojawiały się w filmach dokumentalnych Nocna zmiana (1994) i Plusy dodatnie, plusy ujemne (2005-2006) oraz w książkach SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii[7] (2008), Sprawa Lecha Wałęsy[8] (2008) i Lech Wałęsa. Idea i historia[9] (2009) .

Akta SB dotyczące Lecha Wałęsy są niepełne. Wiadomo, że w 1992-1994 Wałęsa jako Prezydent RP wystąpił do UOP o ich udostępnienie. W 1996 stwierdzono brak części dokumentów i brak wypożyczonych mikrofilmów. Kilkadziesiąt ponumerowanych stron powyrywano - nie wiadomo dziś czy wróciły do MSW zdekompletowane, czy też zniszczono je później, aby skompromitować Wałęsę, jak on sam utrzymuje[10], [11].

Wyrokiem z 11 sierpnia 2000 Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Lustracyjny orzekł, że oświadczenie lustracyjne złożone przez kandydata na Prezydenta RP Lecha Wałęsę jest zgodne z prawdą[12] w rozumieniu ustawy lustracyjnej z 11 kwietnia 1997 r.[13].

16 listopada 2005 Lech Wałęsa otrzymał zaświadczenie nr 1763/05[14], wystawione przez IPN, w którym stwierdzono, iż przysługuje mu status osoby pokrzywdzonej w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN z 18 grudnia 1998 r.[15]. IPN przyznał Wałęsie status pokrzywdzonego w drodze tajnego głosowania, w stosunku głosów 4:3[16].

1 grudnia 2008 IPN upublicznił protokół z przesłuchania w dniu 18 listopada 2008 Edwarda Graczyka, byłego funkcjonariusza SB, osoby od dawna uchodzącej w publicznym obiegu za zmarłą (w 2000 w uzasadnieniu do orzeczenia Sądu Lustracyjnego Graczyk wymieniony był jako osoba nieżyjąca, co za tym dokumentem powtórzyli autorzy książki SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii). Edward Graczyk, funkcjonariusz przydzielony od grudnia 1970 w Gdańsku do kontaktów z Lechem Wałęsą, oświadczył, że Lechowi Wałęsie w dokumentach przypisany był pseudonim "Bolek", że przekazał mu pieniądze na zwrot poniesionych kosztów podróży, że w wyniku przekazywanych przez Wałęsę informacji nikt nie ucierpiał oraz, iż nie wie czy na podstawie przedstawionych mu dokumentów Wałęsa został zarejestrowany jako Tajny Współpracownik[17]. W osobnym oświadczeniu medialnym sam Graczyk zaprzeczył, jakoby werbował Wałęsę na Tajnego Współpracownika[18].

[edytuj] Ordery i odznaczenia

[edytuj] Polskie

Lech Wałęsa z tytułu swego wyboru na urząd Prezydenta RP stał się:

[edytuj] Zagraniczne

Herb przydzielony Wałęsie przez Urząd Heraldyczny Królestwa Szwecji z okazji nadania Królewskiego Orderu Serafinów. Według intencji projektanta – Adama Heymowskiego – nawiązuje do polskich barw narodowych i do herbu Gdańska. Jeden z krzyży zastąpiony został lilią, symbolizującą Matkę Boską Częstochowską

[edytuj] Wyróżnienia

Od opuszczenia fotela prezydenckiego w 1995 roku do czerwca 2004 roku otrzymał 15 doktoratów honorowych.

Za "działalność dla dobra publicznego, dobrosąsiedzkich stosunków i pokoju" Lech Wałęsa został odznaczony przyznaną Zarząd Krajowy Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Społecznego "Misja Pojednania" (powołanego w wyniku historycznego spotkania i pojednania się w 1993 r. obrońców Westerplatte i marynarzy z pancernika Schleswig-Holstein) Komandorię Missio Reconciliationis.[21]

Jako pierwszy Polak zdobył w 1981 roku tytuł Człowieka Roku magazynu Time. W 1995 roku otrzymał tytuł Człowiek Roku tygodnika Wprost. Jest laureatem statuetki Nagrody Humanitarnej VICTORIA, którą odebrał w świdnickiej katedrze, a także Nagrody Kisiela 2005 oraz nagrody Galileo 2000 w (2007).[22]

17 lipca 1996 wyróżniony honorowym tytułem Przyjaciel Ludzi Bezdomnych, nadawanym przez twórcę MonaruMarka Kotańskiego. Funkcjonuje również stowarzyszenie jego imienia – Stowarzyszenie imienia Lecha Wałęsy.

Z rąk Królowej Brytyjskiej Elżbiety II otrzymał godność Honorowego Członka Orderu Łaźni (Honorary Member of the Most Honourable Order of the Bath; obywatele brytyjscy otrzymują przy nadaniu tego orderu osobiste szlachectwo, ale nie odnosi się to do cudzoziemców), a w 1993 roku z okazji udekorowania szwedzkim odznaczeniem – Orderem Św. Serafina nadano mu herb mający zastosowanie wyłącznie do celów orderowych [23].

24 maja 2007 Rada Miasta Stołecznego Warszawy przyznała mu tytuł Honorowego Obywatela. Dyplom z rąk prezydent stolicy Hanny Gronkiewicz-Waltz oraz przewodniczącej Rady Miasta Ewy Malinowskiej-Grupińskiej odebrał 31 lipca 2007, w przeddzień rocznicy wybuchu powstania warszawskiego.

W 2007 został dożywotnim członkiem FOSE – Przyjaciele Skautingu w Europie. Oficjalnego przyjęcia do FOSE dokonał Jørgen Rasmussen, prezes Europejskiej Fundacji Skautowej[24].

[edytuj] Życie prywatne

Jeden z synów Wałęsy, Jarosław Wałęsa, jest posłem Platformy Obywatelskiej na Sejm VI kadencji. Córka, Maria Wiktoria, była rzeczniczką biura prasowego ojca. W 2006 wzięła udział w IV serii programu TVN Taniec z gwiazdami, gdzie wraz z Pawłem Godkiem zajęła VII miejsce. Najstarszy syn, Bogdan, był funkcjonariuszem gdańskiej Delegatury UOP[25].

Od czasu strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 Lech Wałęsa pokazuje się w miejscach publicznych z charakterystycznym plastikowym znaczkiem wpiętym w klapę marynarki. Przedstawia on wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej[26].

27 lutego 2008 w klinice Methodist DeBakey Heart and Vascular Center w Houston, Wałęsa został poddany zabiegowi, podczas którego wszczepiono mu dwukomorowy rozrusznik-defibrylator oraz stent[27].

Lech Wałęsa posiada dwa numery gadu-gadu : 5606334 i 1980. Prowadzi dwa blogi na stronach http://www.mojageneracja.pl/1980 i http://www.mojageneracja.pl/5606334. Prowadzi wideoblog na stronie http://lechwalesa.bloog.pl/. Posiada profile na stronach http://wirtualni.wp.pl/uid,21895,wizytowka.html i http://lechwalesa.blip.pl/.

[edytuj] Książki autorstwa Lecha Wałęsy

W 1984 Wałęsa wydał autobiografię zatytułowaną Droga nadziei. W 2007 ukazała się książka Lech Wałęsa. Moja III RP. Straciłem cierpliwość, a w 2008 nowa obszerna autobiografia Wałęsa. Droga do prawdy. Autobiografia. [28]

[edytuj] Ciekawostki

Postać Lecha Wałęsy znalazła się w kilku światowej sławy teledyskach, m.in. Michaela Jacksona (Man in the Mirror) lub The Scorpions (Wind of Change). Na obu widać prezydenta Wałęsę z końca lat 80.

Przypisy

  1. http://www.ilw.org.pl/13,10
  2. "Gra o Nobla" – nieznane fakty i kulisy nagrody dla Wałęsy (pol.). [dostęp 2008-12-14].
  3. Wałęsa: s...syn to jeszcze za mało, nie ma trafniejszego słowa.
  4. Wałęsa chce się wycofać z Rady Mędrców
  5. wywiad udzielony Tv Polsat 4 VI 2008 stenogram, www.prezydent.pl.
  6. wywiad Moniki Olejnik w "Kropce nad i", 15 X 2008, TVN 24
  7. Sławomir Cenckiewicz, Piotr Gontarczyk: SB a Lech Wałęsa: przyczynek do biografii. Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2008. ISBN 978-83-60464-74-8. 
  8. Sławomir Cenckiewicz: Sprawa Lecha Wałęsy. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2008. ISBN 978-83-7506-242-7. 
  9. Paweł Zyzak: Lech Wałęsa. Idea i historia. Arcana, 2009. 
  10. Łukasz Korda: SB a prezydent Wałęsa. W: Polskie Radio Online [on-line]. 2008-06-27. [dostęp 2009-08-19].
  11. Witold Świetlik. Wojna na życiorysy Wałęsy. Prezydent pisze polemikę. „Polska”, s. 3 (2008-06-21). [dostęp 2009-08-19]. 
  12. Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dn. 11 sierpnia 2000 r. ws. oświadczenia lustracyjnego Lecha Wałęsy.
  13. Ustawa z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 1997 r. Nr 70, poz. 443)}
  14. Zaświadczenie o przyznaniu Lechowi Wałęsie statusu osoby pokrzywdzonej., 16.11.2005
  15. Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 1998 r. Nr 155, poz. 1016)
  16. I. Janke: Historycy na froncie, Rzeczpospolita, 6.06.2008
  17. Protokół z przesłuchania świadka byłego funkcjonariusza SB Edwarda Graczyka.
  18. Nigdy nie dałem Wałęsie pieniędzy.
  19. 19,00 19,01 19,02 19,03 19,04 19,05 19,06 19,07 19,08 19,09 19,10 19,11 19,12 19,13 19,14 19,15 19,16 19,17 19,18 19,19 19,20 19,21 19,22 Odznaczenia Lecha Wałęsy
  20. http://www.president.ee/et/vabariik/teenetem2rgid.php?gid=89322
  21. http://www.ordynariat.wp.mil.pl/wiadomosc_wiecej.php?idwiadomosc=3908
  22. "Włochy: kolejna nagroda dla Lecha Wałęsy"
  23. Wyjaśnienie charakteru herbu nadanego Lechowi Wałęsie
  24. Wałęsa członkiem FOSE
  25. Bartosz Życiński: Syn Wałęsy z promilami, Wieczór Wybrzeża, 06.04.2001
  26. onet.pl z 2009-03-01
  27. http://www.ilw.org.pl/Komunikat28.02.2008.html
  28. Gazeta Wyborcza – "Nowa autobiografia, Wałęsa ujawnia nowe fakty ze swojego życia"

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne


Poprzednik
Wojciech Jaruzelski
Proporzec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.svg Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
1990-1995
Proporzec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.svg Następca
Aleksander Kwaśniewski