Mikrofilament

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
model filamentu aktynowego

Mikrofilamenty, filamenty aktynowe, mikrowłókienka (microfibrillae cellulares) – cienkie włókna białkowe zbudowane z białka aktyny znajdujące się w cytoplazmie. Są odpowiedzialne za ruch cytoplazmy i jej organelli, zmianę kształtu komórki i jej ruch pełzakowaty dzięki pseudopodiom (nibynóżkom), wpuklenie i fałdowanie błony cytoplazmatycznej oraz podział komórki[1].

Mikrofilamenty mają średnicę około 5-7 nm. Powstają w wyniku połączenie rozpuszczalnej w cytozolu aktyny globularnej (G). Efektem połączenia jest aktyna fibrylarna (F) składająca się z dwóch skręconych spiralnie wokół siebie łańcuchów. W komórce eukariotycznej nawet 20% białek może być aktyną[2].

W komórkach zwierzęcych włókna aktyny spełniają swoje funkcję dzięki połączeniu z białkami wiążącymi aktynę (ABP - ang. actine-binding protein). Białka te zapewniają polimeryzację i depolimeryzację aktyny, stabilizują filamenty, zapewniają wzajemne łączenie się i tworzenie wiązek filamentów oraz łączenie filamentów ze strukturami komórki[2].

Także u roślin występuje wiele ABP, które wraz z aktynami są kodowane przez liczne rodziny genów. Uważa się, że zróżnicowanie genów kodujących białka mikrofibryli i ABP świadczy o licznych funkcjach mikrofibryli w komórkach roślinnych[3]. Aktynowe elementy cytoszkieletu kontrolują przestrzenny i czasowy rozwój włośników korzeniowych[4], uczestniczą także w transporcie pęcherzyków ze składnikami niezbędnymi do syntezy ściany komórkowej[5]. Mikrofilamenty uczestniczą w zjawisku powszechnym w komórkach roślinnych, ruchach cytoplazmy. Ruchy te zapewniają przemieszczanie chloroplastów umożliwiające dostosowanie do warunków świetlnych, oraz przemieszczanie struktur komórkowych podczas wzrostu łagiewki pyłkowej[6].

Filamenty aktynowe wykorzystywane są w komórkach do wykonywania niektórych ruchów związanych ze zmianą kształtu powierzchni komórki (np. pełzanie). W komórkach mięśni włókna aktynowe łączą się w kompleksy z miozyną, tworząc struktury kurczliwe.

Zlokalizowane są tuż pod błoną komórkową. Są giętkie i krótsze od mikrotubul. Odpowiadają za budowę mikrokosmków, kory komórki, filopodiów, lamelipodiów oraz miofibryl.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Szweykowska Alicja, Szweykowski Jerzy: Botanika t.1 Morfologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 48-49. ISBN 83-01-13953-6.
  2. 2,0 2,1 Andrzej Tretyn: Podstawy strukturalno-funkcjonalne komórki roślinnej W: Fizjologia roślin (red. Kopcewicz Jan, Lewak Stanisław). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 22-88. ISBN 8301137533.
  3. DW. McCurdy, DR. Kovar, CJ. Staiger. Actin and actin-binding proteins in higher plants.. „Protoplasma”. 215 (1-4), s. 89-104, 2001. PMID 11732068. 
  4. W. Pei, F. Du, Y. Zhang, T. He i inni. Control of the actin cytoskeleton in root hair development.. „Plant Sci”. 187, s. 10-8, May 2012. doi:10.1016/j.plantsci.2012.01.008. PMID 22404828. 
  5. E. Jacques, M. Lewandowski, J. Buytaert, Y. Fierens i inni. MicroFilament Analyzer identifies actin network organizations in epidermal cells of Arabidopsis thaliana roots.. „Plant Signal Behav”. 8 (7), s. e24821, Jul 2013. doi:10.4161/psb.24821. PMID 23656865. 
  6. FG. Woodhouse, RE. Goldstein. Cytoplasmic streaming in plant cells emerges naturally by microfilament self-organization.. „Proc Natl Acad Sci U S A”. 110 (35), s. 14132-7, Aug 2013. doi:10.1073/pnas.1302736110. PMID 23940314.