Mina wytykowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Mina wytykowa – rodzaj uzbrojenia okrętów, używanego w drugiej połowie XIX wieku, nazywana także torpedą wytykową.

Kuter parowy z miną wytykową (w położeniu marszowym)

Mina wytykowa była ładunkiem wybuchowym (mina) umieszczonym na długiej – kilkumetrowej belce (wytyku), przytwierdzonej na okuciach w dziobowej części okrętu[1]. Stosowany był głównie na małych kutrach parowych, pierwowzorach kutrów torpedowych, na których był najefektywniejszy z powodu małych rozmiarów, ułatwiających podpłynięcie, ale także stanowił uzbrojenie większych okrętów, np. torpedowców. Przed użyciem minę wytykową opuszczano pod powierzchnię wody. Okręt uzbrojony w minę wytykową podpływał z możliwie dużą prędkością bezpośrednio do burty wrogiego okrętu i starał się uderzyć miną w tę burtę, co powodowało wybuch miny obok części podwodnej atakowanego okrętu[1]. Zazwyczaj używano zapalnika uderzeniowego, powodującego wybuch miny przy uderzeniu. Uzbrojenie to było jednak niebezpieczne w użyciu, gdyż wymagało podejścia na bezpośrednią bliskość atakowanego okrętu, a wybuch miny zagrażał także samemu kutrowi. Zbliżoną bronią tego okresu były także miny holowane za kutrem, jednakże okazały się mniej skuteczne i jeszcze trudniejsze w użyciu. Miny wytykowe ostatecznie zanikły z chwilą bardziej powszechnego wprowadzenia udoskonalonych torped samobieżnych.

Historia użycia[edytuj | edytuj kod]

Szkic "Davida" z widoczną miną wytykową

Prawdopodobnie jako pierwsi miny wytykowe zastosowali i użyli bojowo konfederaci podczas wojny secesyjnej w USA. Po kilku nieudanych próbach, w nocy 5 października 1863 konfederacki kuter CSS "David" uszkodził w ten sposób fregatę pancerną Unii USS "New Ironsides" pod Charleston[2]. Następnie 17 lutego 1864 konfederacki okręt podwodny "H.L. Hunley", uzbrojony także w minę wytykową, zatopił slup USS "Housatonic" (mina użyta w "Hunley" odpalana była na nieco innej zasadzie, gdyż wyposażona była w harpun do wbicia jej w drewniane poszycie okrętu; po uderzeniu w burtę okrętu i przyczepieniu miny okręt podwodny miał się wycofać i odpalić minę za pomocą sznura, którym była połączona z okrętem podwodnym)[2]. W nocy z 27 na 28 października 1864 kuter parowy Unii (kapitan William B. Cushing) zatopił konfederacki okręt pancerny CSS "Albemarle" na rzece Roanoke.

Siły rosyjskie pod dowództwem wiceadmirała Stiepana Makarowa intensywnie używały bojowo kutrów z minami wytykowymi podczas wojny rosyjsko-tureckiej w 1877 roku. Kutry takie ("Carewicz" i "Ksenija") zatopiły nocą na 14 maja?/26 maja 1877 turecki monitor "Seyfi" na Dunaju[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Encyklopedia techniki wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1987, ISBN 83-11-07275-2
  2. 2,0 2,1 Angus Konstam, Confederate Submarines and Torpedo Vessels 1861-65, Osprey Publishing, 2004, seria New Vanguard 103, ISBN 1-84176-720-4
  3. Malenkije korabli dla moszcznogo orużija w: Modelist-Konstruktor nr 11/1985