Orfizm (religia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Orfizm)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy nurtu religijnego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Orfizm (Orficyzm) – nurt religijny w starożytnej Grecji[1] powstały w VII wieku p.n.e., związany z kultem Dionizosa, cechujący się wiarą w wędrówkę dusz i ich wyższości nad ciałem[2].

W religioznawstwie[edytuj | edytuj kod]

Według orfickiej wersji mitu, Dionizos miał być synem Zeusa i Persefony. Dziecko narodzone z tego związku nosiło imię Zagreus i miało, przejmując władzę od Zeusa, zapewnić światu wieczną szczęśliwość. Siedmiu tytanów, wrogów Zeusa, ugotowało i zjadło małego Zagreusa. Za karę Zeus spalił ich piorunem. Z popiołu powstali ludzie. Mają więc w sobie zarówno cząstkę zła (tytani) i boskości (szczątki Dionizosa). Dzięki specjalnym oczyszczeniom można rozwinąć w sobie cząstkę boską. Atena ocaliła serce Zagreusa, z którego narodził się Dionizos. Orficy mieli też wyznawać i rozwijać naukę o wędrówce dusz. Zgodnie z ich wierzeniami dusza istnieje niezależnie od ciała i pozostaje nawet po jego śmierci, wcielając się w inne ciała. Ciało jest dla duszy więzieniem. Wcielenie jest karą za grzechy. Dusza zostaje wyzwolona z ciała po przejściu cyklu oczyszczeń, oddając swą boską część Dionizosowi. Gdy stanie się tak z wszystkimi ludźmi, we wszechświecie zapanuje wieczna radość i harmonia.

Cierpienie życia w ciele można łagodzić przez praktyki religijne (misteria) i ascezę. W związku z wiarą w metempsychozę orficy powstrzymywali się od zabijania zwierząt i spożywania mięsa.

Ruch miał się wywodzić od na wpół mitycznego poety Orfeusza (znanego z mitu o Eurydyce), któremu przypisywano wprowadzenie w Grecji misteryjnych form kultu dionizyjskiego. Wyznawcy orfizmu energię czerpali z pieśni i hymnów śpiewanych przez Orfeusza na jego tajemniczej lirze. Pieśni te miały często charakter miłosny, gdyż natchnieniem Orfeusza była jego ukochana Eurydyka. Ludzie często odnajdowali w jego utworach przesłanie, które pomagało im w dalszym życiu. Reformatorem orfizmu był Pitagoras. Kult Bachusa wywodził się z Tracji, jednak w formę orfizmu przerodził się nieco później na terenie Attyki[3]. Niejaki Onomakritos z Aten miał zebrać pieśni Orfeusza. Fascynacji orfizmem w pewnym stopniu ulegał Platon. Orfizm wywarł też wpływ na wczesne chrześcijaństwo.

Część historyków[4] zaprzecza istnieniu orfizmu, uznając go za zbiór różnych praktyk misteryjnych związanych z postacią Orfeusza, które tradycja skompilowała w jeden system religijny.

W sztuce[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Główny artykuł: Orfizm (sztuka).

Abstrakcjonistyczny kierunek w malarstwie francuskim w latach 1912-1914, jako konsekwencja kubizmu. Postulował malarstwo czyste (bezprzedmiotowe), "ekspresję barw i liryzm wypowiedzi"[5].

Przypisy

  1. Joël Schmidt: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Katowice: Książnica, 1996. ISBN 83-7132-266-6.
  2. Magdalena Gajewska, Krzysztof Sobczak: Edukacja filozoficzna - ścieżka edukacyjna. Gdynia: Operon, 2009, s. 19. ISBN 978-83-7461-463-4.
  3. Bertrand Russell - Dzieje filozofii zachodu
  4. Np. prof. Anna Świderkówna w książce Bogowie zeszli z Olimpu.
  5. Słownik wyrazów obcych, PWN Warszawa 1991, s. 618, ISBN 83-01-08730-7