Panatenaje

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Panatenaje
Akropolis by Leo von Klenze.jpg
Akropol – rekonstrukcja miejsca kultu bogini Ateny według Leo von Klenze
Kraje starożytna Grecja
Typ święta najpierw chłopskie, od VI w, p.n.e. naczelne uroczystość ateńska
Zwyczaje m.in. składanie ofiary, konkursy taneczne, wyścigi rydwanów
Upamiętnia narodziny bogini Ateny
Podobne święta Chalkeje, Dionizje, Tesmoforie

Panatenaje (gr. Παναθήναια Panathḗnaia) – święto upamiętniające narodziny bogini Ateny, obchodzone w starożytnych Atenach w miesiącu hekatombaion. Początkowo było świętem chłopskim; Pizystrat uczynił je naczelną uroczystością ateńską w VI w. p.n.e. Święto obchodzono co roku jako Małe Panatenaje, a co cztery lata, w trzecim roku każdej olimpiady, jako szczególnie uroczyste Wielkie Panatenaje. Święto przedstawione jest na fryzie w świątyni Partenon.

Małe Panatenaje[edytuj | edytuj kod]

Małe Panatenaje były świętem jednodniowym. Posągom Ateny w mieście zakładano wówczas nowe szaty zwane peplos oraz składano ofiary Atenie Polias („Miejskiej” – opiekunce Aten), Higiei i Nike. Potem następowały konkursy taneczne.

Wielkie Panatenaje[edytuj | edytuj kod]

Wielkie Panatenaje były najuroczystszym świętem w starożytnych Atenach. Rozpoczynały się całonocnym czuwaniem przed właściwymi obchodami. Rankiem młodzieńcy ateńscy ścigali się z pochodniami, biegnąc z gaju za murami miasta na szczyt Akropolu. Następnie rozpoczynała się procesja całej społeczności Aten spod Bramy Dipylońskiej w Keramejkos aż do Partenonu, gdzie składano bogate ofiary, natomiast samemu posągowi Ateny zakładano peplos. Szaty te szyte były przez dziewczęta z najzamożniejszych rodzin, a podczas procesji niesione były na maszcie zamontowanym na rydwanie w kształcie statku. Materiał peplos robiony był z wełny, miał żółtą barwę i pokryty był wzorami przedstawiającymi sceny z gigantomachii.

W dalszej kolejności odbywały się wyścigi rydwanów, gonitwy koni, zawody lekkoatletyczne i konkursy muzyczne, trwające przez kilka dni. Zwycięzcy otrzymywali w nagrodę amfory z oliwą ze świętych gajów oliwnych, tzw. amfory panatenajskie. Obchody obejmowały też taniec nagich mężczyzn, mających tylko hełm i tarczę, dla upamiętnienia zwycięstwa Ateny nad gigantami.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]