Pancernik karłowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pancernik karłowaty
Chlamyphorus truncatus[1]
Harlan, 1825
Pancernik karłowaty
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd szczerbaki
Rodzina pancerniki
Rodzaj Chlamyphorus
Gatunek pancernik karłowaty
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status none DD.svg
brak danych
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pancernik karłowaty, mysz pancerna (Chlamyphorus truncatus) – gatunek ssaka łożyskowego z rodziny pancerników.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Dasypodidae (pancernikowate), do której należy opisywany gatunek charakteryzuje się obecnością pancerza. Składa się on z szeregu płytek kostnych, będących wytworem naskórka i pokrytych warstwą rogową, połączonych elastyczną skórą,która zapewnia im ruchliwość. Sierść na górnej części ciała jest zazwyczaj rzadka, występują nieliczne gruczoły skórne natomiast spodnią pokrywa bujne owłosienie [3]. Ciąża trwa średnio od dwóch do trzech miesięcy, młode rodzą się nagie i ślepe a na ich miękkiej skórze widać fałdy i pola pancerza. Zęby pancernikowatych nie mają szkliwa i zachowują zdolność do odrastania. Zwierzęta te są wszystkożerne, chociaż u niektórych gatunków widać specjalizacje pod względem preferowanego pokarmu, zazwyczaj żywią się bezkręgowcami [4]. Pancerniki charakteryzuje niska temperatura ciała oraz powolna przemiana materii co spowodowane jest obecnością specyficznej okrywy ciała oraz trybem życia[5]. W obrębie rodziny, Dasypodidae wyróżniamy 8 rodzajów i 20 gatunków pancerników zamieszkujących otwarte tereny Ameryki południowej [6].

C.truncatus kształtu walcowatego jest najmniejszym z pancerników, ma głowę i tułów o długości 12, 5-15 cm oraz ogon 2,5 cm. Osiąga wagę do 100 g [4]. Pancerz składający się z 24 płytek ma kolor bladoróżowy i przymocowany jest do dwóch dużych, szorstkich wypukłości kości nad oczami oraz do fałdu skórnego, biegnącego wzdłuż kręgosłupa, leży on luźno na bocznych partiach grzbietu. C. truncatus jest jedynym pancernikiem, którego pancerz jest prawie całkowicie oddzielony od ciała. Głowowe i tułowiowe tarcze pancerza mogą poruszać się swobodnie. Nogi i spód ciała pokryte są miękką, białą okrywą włosową, która rozciąga się na boki, aż po leżącą nad nią tarcze pancerza. Na zadzie pancerz pionowo zwisa nad ogonem i jest zrośnięty z miednicą, co sprawia, że ciało jest nieostro zakończone. Puklerznik argentyński wykorzystuje ten nad ogonowy pancerz w czasie zagrożenia zastawiając nim wejście do nory. Ogon rozszerza się w spłaszczoną płytkę, nie może być podnoszony, ale jest chowany pod brzuch i pełni role organu podporowego, co ułatwia szybkie kopanie podziemnych korytarzy, ponieważ tylna część ciała podtrzymywana jest przez ogon, dzięki czemu pancernik wyrzuca ziemię obiema łapami równocześnie [3]. Widoczna jest asymetria w budowie morfologicznej kończyn u C. truncatus. Odnóża przednie są krępe i krótkie z ostrymi pazurami, natomiast tylne uległy znacznej redukcji są dłuższe, pięciopalczaste, zakończone pazurami. Uszy zewnętrzne są niezauważalne, oczy również uległy symplifikacji. Nos skierowany do dołu [4]. Gatunek uważany jest za poligamiczny. Samica mająca dwa sutki wydaje na świat jedno młode, którego pancerz początkowo jest miękki[6] .

Podgatunki (Wilson & Reeder 2005)[edytuj | edytuj kod]

  1. Chlamyphorus truncatus minor Lahille, 1895
  2. Chlamyphorus truncatus ornatu Lahille, 1895
  3. Chlamyphorus truncatus patquiensis Yepes,1931
  4. Chlamyphorus truncatus typicus Lahille, 1895

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

C. truncatus jest gatunkiem endemicznym występującym na równinnym obszarze Argentyny. Jego siedliska można znaleźć w prowincjach Buenos Aires, Catamarca, Cordoba, La Pampa, La Rioja, Mendoza, Rio Negro, San Juan i San Luis [7].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Preferuje porośnięte kolczastymi zaroślami i kaktusami wydmiste tereny tuż pod cienką warstwą piasku. Ich pokarm składa się z korzeni i podziemnych pędów, a ponadto z małych glebowych bezkręgowców, głównie mrówek i ich larw, pod których gniazdami kopią swoje nory[4]. Okazy hodowane w niewoli odżywiają się mieszaniną chleba, mleka, owsa oraz chrząszczami i ich larwami. Prowadzą samotniczy, nocny tryb życia, poruszając się pod warstwą piasku. Na powierzchnie wychodzą tylko po deszczu,kiedy woda zaleje ich siedliska oraz nocą w poszukiwaniu pożywienia [3].

Znaczenie w ochronie środowiska[edytuj | edytuj kod]

Mysz pancerna znajduje się na czerwonej światowej liście gatunków zagrożonych wyginięciem IUCN, od roku 2008 jako gatunek o nieokreślonym stopniu zagrożenia (DD, data deficient) z powodu niewystarczających danych na temat liczebności populacji [8]. Ochrona C. truncatus polega na zabezpieczaniu ich naturalnych suchych i pustynnych siedlisk przed ekstensywnym rolnictwem głównie chowem zwierząt gospodarskich oraz ekspansją domowych psów i kotów stwarzających największe zagrożenie [7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Chlamyphorus truncatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Chlamyphorus truncatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 R.M. Nowak, E.P. Walker 1991. Walker’s Mammals of the World. Volume I. Johns Hopkins University Press, Baltimore& London. s. 524-535.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 B. Zasieczna 1997. Wielka Encyklopedia przyrody: Ssaki. Muza S.A., Warszawa. s. 134-137.
  5. B.K. McNab 1980. Energetics and the limits to a tempera te distribution In Armadillos. Journal of Mammalogy. 61: 606.
  6. 6,0 6,1 B. Grzimek 1975. Grzimek’s Animal life encyclopedia. Volume XI. Van Nostrand Reinhild Company, New York. s. 182-189.
  7. 7,0 7,1 C.A. Borghi, C.M. Campos, S.M. Giannoni, W.E. Campos, C. Sillero-Zubiri 2011. Updated Distribution of the Pink Fairy Armadillo Chlamyphorustruncates (Xenarthra,  Dasypodidae), the World's Smallest Armadillo. Edentata. 12: 14-19.
  8. IUCN Red list, 2013. http://www.iucnredlist.org/