Paul Auster

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Paul Auster (2008)

Paul Auster (ur. 3 lutego 1947 w Newark) – amerykański pisarz, scenarzysta, eseista, tłumacz oraz reżyser filmowy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Auster urodził się w rodzinie żydowskiej, jego przodkowie do USA przyjechali z terenów Polski. W 1970 ukończył Columbia University, przez pewien czas pracował jako marynarz na statku handlowym, mieszkał w Paryżu. Do Stanów wrócił w 1974.

Tłumaczył francuskich poetów, prowadził kursy przekładu, a karierę pisarską zaczynał od tomów poezji i twórczości eseistycznej. Pierwszą swą powieść (kryminał Nieczyste zagranie) opublikował pod pseudonimem Paul Benjamin (Benjamin to jego drugie imię). Auster zasłynął trzema powieściami wydanymi w latach 1985 – 1986 Szklane miasto, Duchy, Zamknięty pokój. Zostały one opatrzone wspólnym tytułem Trylogia nowojorska i są najbardziej znanym oraz cenionym dziełem pisarza, czasem uważanym za esencję jego twórczości.

Akcja Trylogii nowojorskiej rozgrywa się w szarych zaułkach miasta tytułowego, po których snują się samotni ludzie obciążeni detektywistycznym zadaniem, najczęściej wbrew swej woli. Zagadka kryminalna jest tylko wstępem do rozważań egzystencjalnych, ogólnoludzkich, a akcja każdej z 3 powieści rozgrywa się w atmosferze jakby żywcem przeniesionej z Kafki czy Becketta.

Auster jest twórcą nieodłącznie związanym z Nowym Jorkiem, miasto to stanowi tło większości jego dzieł. Przy konstruowaniu swoich utworów pisarz często korzysta za schematu powieści kryminalnej, wykorzystuje go jednak w sposób pastiszowy i postmodernistyczny. Przez niektórych krytyków jest uważany za jednego z najważniejszych żyjących amerykańskich pisarzy.

Znany nie tylko w kręgach literackich stał się po premierze filmu Dym z Harveyem Keitelem w roli głównej. Dym to wspólne dzieło Austera oraz reżysera Wayne'a Wanga. Już samodzielnie pisarz wyreżyseruje (w 1998) Lulu na moście z Mirą Sorvino i ponownie Keitelem. Wcześniej, bo w 1993, napisał scenariusz do Muzyki przypadku filmu opartego na jego powieści o tym samym tytule.

Twórczość literacka (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Paula Austera
  • Nieczyste zagranie (Squeeze Play, opublikowana pod pseudonimem)
  • Wynaleźć samotność (The Invention of Solitude 1982, eseje)
  • Trylogia nowojorska (The New York Trilogy 1987)
    • Szklane miasto (City of Glass 1985)
    • Duchy (Ghosts 1986)
    • Zamknięty pokój (The Locked Room 1986)
  • W kraju rzeczy ostatnich (In the Country of Last Things 1987)
  • Księżycowy pałac (Moon Palace 1989)
  • Muzyka przypadku (The Music of Chance (1990)
  • Lewiatan (Leviathan 1992)
  • Mr Vertigo (Mr Vertigo 1994)
  • Wiążąc koniec z końcem (Hand to Mouth 1997, autobiografia)
  • Timbuktu (Timbuktu 1999)
  • Księga złudzeń (The Book of Illusions 2002)
  • Noc wyroczni (Oracle Night 2004)
  • Szaleństwa Brooklynu (The Brooklyn Follies 2005)
  • Podróże po skryptorium (Travels in the Scriptorium 2007)
  • Człowiek w ciemnosci (Man in the Dark 2008)
  • Niewidzialne (Invisible 2009)
  • Sunset Park (Sunset Park 2010)

Reżyseria[edytuj | edytuj kod]

Scenariusz[edytuj | edytuj kod]

  • Muzyka przypadku (The Music of Chance 1993)
  • Dym
  • Brooklyn Boogie
  • Lulu na moście
  • The Inner Life of Martin Frost