Piętnastka (układanka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Początkowy układ, który pojawił się w zagadce
Końcowy poprawny układ w "piętnastce", jaki miał zostać osiągnięty
Piętnastka użyta jako satyra polityczna
Wikimedia Commons

Piętnastka, taquin (z fr.), pot. „przesuwanka” – układanka zbudowana z pudełka, w którym znajduje się 15 kwadratowych klocków o jednakowych rozmiarach ułożonych w kwadrat 4×4 i ponumerowanych od 1 do 15. Jedno miejsce jest puste i umożliwia przesuwanie sąsiednich klocków względem siebie. Uważana jest za pierwowzór kostki Rubika[1].

Cel gry[edytuj | edytuj kod]

Celem gry jest ułożenie klocków w określony sposób, najczęściej w porządku rosnącym od 1 do 15 bądź innym określonym warunkami zadania, przez przesuwanie ich względem siebie w pudełku. Możliwe są również inne układy, jak również zastąpienie liczb rysunkiem lub hasłem słownym. Zamiana klocków miejscami jest niedozwolona.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki układanki są nieznane. W 1878 roku amerykański specjalista zajmujący się grami Samuel Loyd rozpropagował układankę, choć najpewniej nie był to jego własny pomysł, a gra była znana wcześniej[2]. Pierwszym zadaniem z użyciem układanki było doprowadzenie z układu dolnego rzędu 13 – 15 – 14 do układu rosnącego. Za rozwiązanie wyznaczono nagrodę 1000 dolarów. Wybuchła prawdziwa gorączka, lecz nikt nie znalazł prawidłowego rozwiązania[2]. Istnieją matematyczne dowody na to, iż problem jest nierozwiązywalny[3].

Przypisy

  1. Trochę teorii. [dostęp 2011-10-27].
  2. 2,0 2,1 The history of the 15 puzzle. (ang.). [dostęp 2011-10-13].
  3. Hugo Steinhaus: Kalejdoskop matematyczny. Wyd. IV. Warszawa: WSP, 1989, s. 21-23. ISBN 83-02-02326-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]