Kostka Rubika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kostka Rubika
Rubik's cube.svg
Autor Ernő Rubik
Liczba graczy 1
Zalecenia wiekowe od 8 lat
Oryginalna kostka Rubika
Budowa kostki Rubika

Kostka Rubika (węg. „bűvös kocka”, magiczna kostka) – popularna zabawka logiczna wynaleziona przez Ernő Rubika w 1974 roku. W 1976 r. taką samą kostkę skonstruował i opatentował w Japonii inżynier Terutoshi Ishige. Wynalazca kostki Ernő Rubik pierwszy raz układał kostkę przez miesiąc[1].

Zasady i mechanika gry[edytuj | edytuj kod]

Zabawa kostką polega na takim ułożeniu kwadratów, aby na każdej ścianie wszystkie posiadały jeden kolor. Składa się ona z 26 sześcianów i przegubu umieszczonego w środku. Przegub ten umożliwia każdej z zewnętrznych warstw kostki obrót wokół osi prostopadłej do danej warstwy i przechodzącej przez środek kostki.

Liczba kombinacji różnych ułożeń kostki 3x3x3 wynosi ponad 43 tryliony[2][3], tj.:

{8! \times 3^7 \times (12!/2) \times 2^{11}} = 43\ 252\ 003\ 274\ 489\ 856\ 000
lub
{2^{27} \times 3^{14} \times 5^3 \times 7^2 \times 11^1} = 43\ 252\ 003\ 274\ 489\ 856\ 000

Najpopularniejsze techniki układania Kostki Rubika:

polskie systemy:

Oprócz tego, istnieją metody pozwalające ułożyć kostkę bez patrzenia. Najpopularniejsze z nich to:

Optymalne rozwiązanie[edytuj | edytuj kod]

Od początku rozpowszechnienia kostki Rubika zastanawiano się jaka jest minimalna liczba ruchów potrzebna do rozwiązania każdego ułożenia. Już w 1995 wiedziano że optymalna liczba zawiera się w przedziale 19-29, czyli istnieje pomieszana kostka którą da się ułożyć tylko w 19 lub więcej ruchach, oraz każdą kostkę da się rozwiązać w 29 ruchach lub mniej. W 2010 zespół matematyków za pomocą serwerów Google udowodnił, że ‘boską’ liczbą dla kostki Rubika jest 20. Oznacza to że każde ułożenie można rozwiązać maksymalnie w 20 ruchach (choć zazwyczaj wystarczy 15-19 ruchów)[5].

Rodzaje kostek[edytuj | edytuj kod]

Rodzaje kostek (zgodnie ze wskazówkami zegara od pierwszej w górnym rzędzie): V-Cube 7, Professor’s Cube, V-Cube 6, Pocket Cube, oryginalna kostka Rubika, Rubik’s Revenge
układanka pięciowymiarowa

Kostki sześcienne:

  • 2x2x2 (Rubik’s Mini Cube),
  • 3x3x3 (oryginalna Rubik’s Cube)
  • 3x3x3 (Rubiks Revoluton)- elektroniczna wersja kostki Rubika
  • 4x4x4 (Rubik’s Revenge),
  • 5x5x5 (Rubik’s Professor Cube)
  • 6x6x6 (V-Cube 6)
  • 7×7×7 (V-Cube 7)
  • 8×8×8
  • 9×9×9
  • 10×10×10
  • 11×11×11
  • 12×12×12
  • 17×17×17
  • Square1
  • Fisher Cube (łamigłówka skonstruowana przez Tony’ego Fishera)
  • Void Cube
  • Mirror Block
  • Skewb
  • Gear Cube

Kostki dwunastościenne :

  • Megaminx – najmniejsza z dwunastościanów
  • Kilominx
  • Starminx
  • Gigaminx
  • Teraminx
  • Petaminx – największa z dwunastościanów

Ta ostatnia, największa kostka, składa się z 218 elementów, a całkowita liczba kombinacji ułożeń to około 1,95×10160, czyli 19,5 sekswicyliardów.

Kostki ośmiościenne :

  • Diamond
  • Octahedron
  • Rubik`s UFO

Kostki o innych kształtach:

  • Pyraminx – łamigłówka w kształcie czworościanu
  • Tetraminx – kostka w kształcie czworościanu bez wierzchołków
  • Megaminx – łamigłówka w kształcie dwunastościanu
  • Diamond – łamigłówka w kształcie oszlifowanego diamentu
  • Rubik's Twist – łamigłówka w kształcie węża, z której można ułożyć różne figury 3D i 2D
  • Rubik's Magic – łamigłówka w kształcie prostokątnej płytki
  • Clock – łamigłówka z zegarami
  • Floppy Cube – kostka 1x3x3.
  • 1x2x2
  • 1x3x3
  • 2x2x4
  • 2x3x3
  • 2x3x4
  • 3x3x4
  • 3x3x5
  • 3x3x6
  • 3x3x7
  • 3x3x8
  • 3x3x9
  • 3x4x5
  • 4x4x2
  • 4x4x5
  • 5x5x4
  • Pentahedron

Oficjalne rekordy World Cube Association[edytuj | edytuj kod]

Ville Seppänen układa kostkę w 49,83 sekund, z zawiązanymi oczami ustanawiając nowy rekord Europy
Kostka Rubika 3x3x3[6]
  • Świat
Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 5,55 s[a] Holandia Mats Valk Zonhovan Open 2013
2 5,66 s Australia Feliks Zemdegs Melbourne Winter Open 2011
3 5,96 s Wielka Brytania Alexander Lau Cambridge Open 2013
...
6 6,11 s Polska Michał Pleskowicz Cubing Spring Grudziadz 2012

Pierwszy zanotowany wynik układania kostki Rubika 3x3x3 z 1980 roku wynosi 54 sekundy[7]. Dwa lata później zorganizowano pierwsze mistrzostwa, gdzie poprawny układ pól ułożono w 22,95 sekundy[8].

  • Polska
Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 6,11 s Polska Michał Pleskowicz Cubing Spring Grudziadz 2012
2 6,42 s Polska Marcin Zalewski Cube Factory 2013
3 6,64 s PolskaWojciech Knott SLS Gliwice 2014

Rekordy ułożenia Kostki 3x3x3 w innych stypulacjach[edytuj | edytuj kod]

  • jedną ręką: Australia Feliks Zemdegs- 9,03 s
  • stopami: Brazylia Gabriel Pereira Campanha- 25,14 s
  • z zawiązanymi oczami: Polska Marcin Kowalczyk- 23,19 s
  • najmniejszą ilością ruchów: Japonia Tomoaki Okayama- 20 ruchów
Kostka 4x4x4[9]
Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 21,97 s Niemcy Sebastian Weyer Euro 2014
2 24,66 s[a] Australia Feliks Zemdegs Lifestyle Seasons Summer 2014
3 25,10 s Kanada Bill Wang 1 AVG 2013
...
16 28,89 s Polska Przemysław Kaleta ŚLS Chorzów 2014
Kostka 5x5x5[10]
Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 50,50 s Australia Feliks Zemdegs Australian Nationals 2013
2 51,85 s Stany Zjednoczone Kevin Hays World Championship 2013
3 52,65 s Kanada Kristopher De Asis Vancouver Summer 2012
...
7 58,30 s[a] Polska Michał Halczuk Industrial Cube 2012
Kostka 6x6x6[11]
Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 1:40,86 Stany Zjednoczone Kevin Hays Vancouver Summer 2013
2 1:51,76[a] Polska Michał Halczuk Kraków Open 2013
3 1:52,84 Australia Feliks Zemdegs Australian Nationals 2013
Kostka 7x7x7[12]
Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 2:40,11 Węgry Bence Barát Austrian Big Cube 2013
2 2:41,63 Chińska Republika Ludowa Lin Chen Hangzhou 2012
3 2:42,44 Australia Felix Zemdegs Australian Nationals 2013
...
5 2:52,52 Polska Michał Halczuk World Championship 2013
Kostka 2x2x2[13]
Miejsce Czas Imię i nazwisko Zawody
1 0,69 s[a] Włochy Christian Kaserer Trentin Open 2011
2 0,72 s Włochy Filippo Brancaleoni Trentin Open 2011
3 0,83 s Włochy Matteo Provasi Trentin Open 2011
...
20 1,03 s Polska Michał Pleskowicz US Nationals 2010

Rekordy maszyn[edytuj | edytuj kod]

Notowane są również rekordowe osiągnięcia maszyn w układaniu kostek Rubika, w marcu 2014 Cubestormer 3 ustanowił rekord w układaniu kostki 3×3×3 wynikiem 3,253 sekundy, kostkę 4x4x4 maszyna sterowana przez smartphone Huawei Ascend P6 ułożyła w 1 minutę i 18,68 sekundy. Kostkę 9x9x9 przy sterowaniu Samsungiem Galaxy S3 maszyna ułożyła w 34 minuty i 25,89 sekundy[14].

Znak towarowy[edytuj | edytuj kod]

Rubik’s Brand Ltd administruje i kontroluje wszelkie międzynarodowe prawa własności intelektualnej związane z Kostką Rubika. Niektóre znaki towarowe zostały zarejestrowane przez Seven Towns Ltd w imieniu Rubik’s Brand Ltd[15]. Aktualnie w trybie międzynarodowej rejestracji chronione są dwa przestrzenne znaki towarowe przedstawiające Kostkę Rubika[16]. Na terenie Unii Europejskiej zarejestrowane są 23 wspólnotowe znaki towarowe związane z Kostką Rubika. W tym m.in. słowne znaki towarowe RUBIK oraz RUBIK'S, a także szereg znaków towarowych przestrzennych[17]. 25 listopada 2014 r. luksemburski Sąd nie zgodził się na unieważnienie przestrzennego wspólnotowego znaku towarowego nr 000162784[18]. W Polsce w okresie 1983-1993 prawa do znaku słownego „kostka Rubika” należały do Konsumex Külkereskedelmi Vallalat z Budapesztu, ale po 10 latach od zarejestrowania nie zostały przedłużone i wygasły[19].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Jest to również obecny rekord Europy.

Przypisy

  1. Focus”. Lipiec 2008 nr 7. Michał Wójcik. 1234-9992. 
  2. 43 252 003 274 489 856 000: Rubik’s Cube and Quantum Chromodynamics – Human Mathematics (ang.). [dostęp 2012-12-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-09)].
  3. Martin Schönert: Analyzing Rubik’s Cube with GAP (ang.). [dostęp 2012-12-04].
  4. http://www.zborowski.republika.pl/ metoda zb.
  5. http://www.cube20.org/.
  6. World Cube Association Official Results 3x3x3 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  7. Historia kostki Rubika. [dostęp 2012-10-22].
  8. WCA Official Results 3x3x3 World Championship 1982 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  9. WCA Official Results 4x4x4 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  10. WCA Official Results 5x5x5 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  11. WCA Official Results 6x6x6 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  12. WCA Official Results 7x7x7 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  13. WCA Official Results 2x2x2 (ang.). [dostęp 2012-10-22].
  14. Rubik znów pokonany (pol.). automatyka.pl, 27 marca 2014. [dostęp 31 marca 2014].
  15. Informacja prawna na oficjalnej stronie Rubuk’s Brand Ltd. (ang.). www.rubiksbrand.com. [dostęp 2014-12-03].
  16. Znak towarowy nr IR-715571 oraz IR-1045962 zarejestrowany w WIPO (ang.). WIPO - Word Intellectual Property Organization. [dostęp 2014-12-03].
  17. Mikołaj Lech: Kostka Rubika – kiedy znak towarowy jest lepszy od patentu (pol.). Blog o znakach towarowych. [dostęp 2014-12-03].
  18. Wyrok Sądu z 25 listopada 2014 r. w sprawie T- 450/09 Simba Toys GmbH & Co. KG przeciwko OHIM (pol.). InfoCuria - Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. [dostęp 2014-12.03].
  19. Znak towarowy nr 59956. W: Kopia bazy danych Urzędu Patentowego RP na Money.pl [on-line]. [dostęp 2013-02-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Kostka Rubika. google.com/doodles. [dostęp 2014-05-19]. Interakcyjne logo Google z działającą kostką Rubika.