Pierre Vergniaud

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pierre Victurnien Vergniaud

Pierre Victurnien Vergniaud (ur. 31 maja 1753, zm. 31 października 1793 w Paryżu) – polityk francuski czasów Wielkiej Rewolucji, żyrondysta.

Pochodził z rodziny kupieckiej z Limoges. Odebrał staranne wykształcenie w miejscowym kolegium jezuickim, ukończył studia prawnicze i został adwokatem przy trybunale w Bordeaux. W roku 1789, już po wybuchu rewolucji, włączył się aktywnie w życie polityczne swojego departamentu, wchodząc do rady zarządzającej regionem Gironde. W wyborach do Legislatywy w 1791 r. został wybrany posłem z tego departamentu.

Szybko zwrócił na siebie uwagę jako niezwykle utalentowany mówca i konsekwentny obrońca idei monarchii konstytucyjnej, podobnie jak idei wolności, równości i własności. Obok Brissota był najważniejszym przywódcą umiarkowanych żyrondystów. Za republiką zaczął opowiadać się dopiero po nieudanej próbie ucieczki króla do Varennes w czerwcu 1792 oraz po ujawnieniu zakulisowych działań Ludwika XVI mających na celu zdławienie rewolucji. Wtedy to interwencja Vergniauda w parlamencie obaliła monarchistyczny rząd i doprowadziła do powołania rady ministrów złożonej z żyrondystów, do której Vergniaud jednak nie wszedł.

W dniu obalenia monarchii 10 sierpnia 1792 r. Pierre Vergniaud prezydował obradom Legislatywy i w imieniu zgromadzenia odmówił rodzinie królewskiej ochrony. Zgłosił również wniosek o samorozwiązanie parlamentu, jak się zresztą stało. Został ponownie wybrany posłem Gironde do Konwentu Narodowego. Potępił masakry z września tego samego roku, stając się równocześnie jednym z liderów żyrondy w konflikcie z jakobinami i kordelierami. Był najbardziej wyrazistym przedstawicielem żyrondystów w czasie procesu Ludwika XVI, bezskutecznie próbując przeforsować w parlamencie decyzję o rozpisaniu referendum i tym samym przekazaniu decyzji o losie króla w ręce całego narodu. Jednak w czasie ostatecznego głosowania nad wyrokiem Vergniaud zagłosował za śmiercią. Być może wpłynęły na to ujawnione w międzyczasie dowody potajemnych rozmów króla z Austrią i Prusami, być może deputowany uległ – jak zresztą wielu innych umiarkowanych – atmosferze strachu, rozkręconej w Paryżu przez radykałów i sankiulotów. Głos Vergniauda skłonił wielu innych posłów centrowych do opowiedzenia się za egzekucją.

W kwietniu 1793 Vergniaud oprotestował – ponownie bez skutku – pomysł stworzenia Trybunału Rewolucyjnego, co stało się dla posłów Góry pretekstem do rozpętania kampanii ukazującej żyrondystów jako zdrajców rewolucji i wrogów ludu. Rosnąca wrogość wobec żyrondystów w Konwencie i w rewolucyjnym Paryżu zmusiła Vergniauda do ukrywania się. Starał się jednak w miarę możliwości odpierać w parlamencie niektóre zarzuty, jednak dawnej popularności nie był w stanie odzyskać. 2 czerwca 1793 tłum sankiulotów otoczył Konwent i zażądał aresztowania czołowych żyrondystów. Vergniaud, Brissot, Gensonne, Roland i inni nie protestowali. Przez miesiąc Pierre Vergniaud przebywał w areszcie domowym, następnie w więzieniu La Force, dawnym klasztorze karmelitów i wreszcie owianym złą sławą Conciergerie.

W październiku 1793, pod wpływem sankiulotów i wobec rosnących ataków kontrrewolucji, Komitet Ocalenia Publicznego zdecydował się osądzić dwudziestu dwóch uwięzionych żyrondystów przed Trybunałem Rewolucyjnym. Po ustawionym z góry procesie wszyscy zostali skazani na śmierć. Pierre Vergniaud zginął 31 października na Placu Rewolucji, zgilotynowany jako ostatni z towarzyszy.