Prusy (kraj związkowy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Freistaat Preußen
Królestwo Prus 1918-1947 Okupacja aliancka
Rzeczpospolita Polska (1944-1952)
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka
Flaga Prus
Herb Prus
Flaga Prus Herb Prus
Dewiza: (niem.) Gott mit uns
(od 1933)

(Bóg z nami)
Położenie Prus
Stolica Berlin
Ustrój polityczny kraj związkowy
Typ państwa republika
Ostatnia głowa państwa premier Prus Hermann Göring
Powierzchnia
 • całkowita
b/d. na świecie
292,695.36 km²
Liczba ludności (1925)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
b/d. na świecie
38,175,986
130.4 osób/km²
Niemcy, Polacy
Data powstania 9 listopada 1918
Data likwidacji 25 lutego 1947

Wolne Państwo Prusy (niem. Freistaat Preußen) – niemiecki kraj związkowy, powstały po upadku Królestwa Prus i Cesarstwa Niemieckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na mocy tzw. konstytucji weimarskiej z 1919 Prusy utrzymały dominującą pozycję w tzw. Republice Weimarskiej, ich udział w powierzchni wynosił 62%, powodowało to, że ustrój federalny pozostawał faktycznie fikcją[1]. Zdawano sobie z tego sprawę, Zgromadzenie Narodowe rozważało projekt rozwiązania Prus i ustanowienia kilku innych krajów związkowych (autorstwa prof. Hugo Preussa)[2].

W 1920 r. uchwalono pruską konstytucję, na mocy której zachowały własny rząd i szeroki zakres samodzielności wewnętrznej. W lipcu 1932 rząd kanclerza Rzeszy Franza von Papena naruszając konstytucję wprowadził zarząd komisaryczny Prus, odsuwając od władzy rząd krajowy koalicji weimarskiej Otto Brauna zdominowany przez SPD[3]. Był to jeden z przełomowych momentów rozstrzygających o dojściu NSDAP do władzy w Niemczech pół roku później i upadku Republiki Weimarskiej.

Po dojściu do władzy Adolfa Hitlera, w następstwie unifikacji (Gleichschaltung) państwa niemieckiego, Prusy w latach 1933-1935 roku utraciły odrębność i stały się częścią III Rzeszy.

Sojusznicza Rada Kontroli Niemiec uznała, że militaryzm i ekspansjonizm niemiecki jest historycznie związany z Prusami i formalnie zlikwidowała Państwo Pruskie uchwałą nr 46 z 25 lutego 1947 roku.[4]

Przypisy

  1. Jerzy Krasuski, Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945, WP, Poznań 1985, str.239.
  2. Jerzy Krasuski, Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945, Poznań 1985, Wydawnictwo Poznańskie, str.240.
  3. Po wyborach do pruskiego Landtagu 24 kwietnia 1932 koalicja weimarska utraciła większość w Landtagu. Rząd Otto Brauna pozostawał jednak przy władzy wobec niemożności wyłonienia innej większości parlamentarnej. Opozycję w Landtagu Prus stanowiły Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników i Komunistyczna Partia Niemiec. NSDAP posiadało 162 a KPD 57 (łącznie 219) miejsc w Landtagu na ogólne 423 mandaty, pozostałe partie miały 204 mandaty. 20 lipca 1932 kanclerz Franz von Papen wydał dekret zwalniający gabinet pruski z urzędu z uzasadnieniem, że rząd nie jest w stanie zapewnić porządku i bezpieczeństwa w kraju. Pretekstem były starcia komunistów z SA w Altonie podczas których zginęło 18 osób. Komisarzem Rzeszy w Prusach został sam Franz von Papen, jego zastępcą, faktycznie sprawującym funkcję Komisarza w Prusach - Franz Bracht.
  4. Amtsblatt des Kontrollrats in Deutschland z 1947 r. Nr 14, s. 262

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]