Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej

Autobus Autosan A1012T z PKS Bielsko-Biała

Autobusy Autosan H9-21 z PKS Nowa Sól

Autosan A1010M „Medium” z PKS Katowice

Solbus LH 10,5 z PKS Stalowa Wola

Dworzec PKS w Sulechowie (Lubuskie)

Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej (PKS) – nazwa polskich przedsiębiorstw usługowych zajmujących się transportem publicznym. W latach 1945–1992 rozwinięcie skrótu PKS brzmiało Państwowa Komunikacja Samochodowa.

Historia

Przedsiębiorstwo utworzono w 1945 roku i do lat 90. było ono wyłącznie państwowe, o zasięgu ogólnokrajowym (poza międzynarodowymi liniami autokarowymi PKS, m.in. wycieczki do Europy zachodniej).

W kwietniu 1945 powołano w Warszawie Państwowy Urząd Samochodowy, z którego wyłonione zostały Wojewódzkie Urzędy Samochodowe. 1 lipca 1945 PUS w Warszawie zawiadomił Wojewódzkie Urzędy Samochodowe wydzieleniu organizacji samochodowej pod nazwą Państwowa Komunikacja Samochodowa.

Podstawą do prawnego usamodzielnienia się przedsiębiorstwa był dekret Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 1946 o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego "Państwowa Komunikacja Samochodowa" (Dz. U. z 1946 r. Nr 4, poz. 31).

Pierwsze przewozy pasażerskie odbywały się za pomocą samochodów ciężarowych, adaptowanych do przewozu ludzi.

Do lat 80. obsługiwało całość autobusowego transportu podmiejskiego i dalekobieżnego oraz przewóz towarów samochodami ciężarowymi, już w latach 80. nastąpił pierwszy podział spółki na przedsiębiorstwa autobusowe (obsługujące ruch regionalny i w ograniczonym zakresie podmiejski i w małych miastach wewnątrzmiejski) oraz branżowe spółki zajmujące się przewozami ciężarówkami. W wyniku transformacji ustrojowej przedsiębiorstwo podzielono w 1990 roku na 176 przedsiębiorstw. Część podmiotów została zlikwidowana, przebranżowiła się, uległa konsolidacji bądź prywatyzacji. W XXI wieku część PKS-ów skomunalizowano. Na koniec września 2011 roku działało 147 firm wywodzących się z dawnego PKS: PPKS Koło (w likwidacji), 35 jednoosobowych spółek skarbu państwa, 42 firm samorządowych, 49 spółek pracowniczych, 21 prywatnych (Mobilis, Veolia).

Po 1992 część spośród przedsiębiorstw PKS należących do Skarbu Państwa używało (używa) nazwy PPKS - Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej.

1 października 1996 przekazane zostały kompetencje organu założycielskiego z Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej do wojewodów.

Przedsiębiorstwa PKS wykonują najczęściej przewozy lokalne zgodnie z Urzędowym Rozkładem Jazdy, na zlecenie władz gmin, powiatów i urzędów marszałkowskich. W kilkunastu mniejszych miejscowościach w kraju (oraz w Warszawie - w ramach ZTM, Gdyni - w ramach ZKM, Łodzi jako podwykonawca MPK i Lubinie w wyniku wygranych przetargów) obsługują także komunikację miejską.

Popularność skrótu PKS wykorzystali również niektórzy przedsiębiorcy prywatni, którzy tworząc nowe firmy nadali im nazwy pozwalające na stworzenie takiego skrótu. Przykładowo firma Prywatna Komunikacja Samochodowa, K. A. R. Szostek (skrót PKS Straszydle) ze wsi Straszydle w województwie podkarpackim.

Istniejące PKS

Obecnie działają następujące Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej:

• PKS w Bełchatowie Sp. z o.o. – Bełchatów,
• PKS w Będzinie – Będzin,
• PKS w Białymstoku S.A. – Białystok,
• PKS w Bielsku-Białej S.A. – Bielsko-Biała,
• PKS Connex Bielsk Podlaski Sp. z o.o – Bielsk Podlaski,
• PKS w Bolesławcu Sp. z o.o. – Bolesławiec,
• PKS Brzeg Sp. z o.o. – Brzeg,
• PKS Busko Zdrój S.A. – Busko-Zdrój,
• PKS Bydgoszcz Sp. z o.o. – Bydgoszcz,
• PKS Bytów – Bytów,
• PKS Chełm Sp. z o.o. - Chełm,
• PKS Chojnice Sp. z o.o. – Chojnice,
• PKS w Ciechanowie S.A. - Ciechanów,
• PKS w Cieszynie Sp. z o.o. – Cieszyn,
• PKS Częstochowa S.A. – Częstochowa,
• PKS Człuchów Sp. z o.o. – Człuchów,
• PKS w Dębicy S.A. – Dębica,
• SPKS Dzierzgoń – Dzierzgoń,
• PKS w Dzierżoniowie S.A. – Dzierżoniów,
• PKS w Elblągu Sp. z o.o. – Elbląg,
• PKS w Garwolinie S.A. – Garwolin,
• PKS Gdańsk Sp. z o.o. – Gdańsk,
• PKS Sp. z o.o. w Gliwicach – Gliwice,
• Intertrans PKS S.A. Głogów – Głogów,
• PKS w Głubczycach Sp. z o.o. – Głubczyce,
• PKS w Gnieźnie Sp. z o.o. - Gniezno,
• PKS Gorzów Wlkpopolski Sp. z o.o. – Gorzów Wielkopolski,
• PKS Gostynin Sp. z o.o. – Gostynin,
• PKS Grodzisk Mazowiecki Sp. z o.o. – Grodzisk Mazowiecki,
• PKS Sp. z o.o. Grójec – Grójec,
• PKS Grudziądz Sp. z o.o. - Grudziądz,
• PKS Gryfice Sp. z o.o. – Gryfice,
• PKS Hrubieszów – Hrubieszów,
• PKS w Iławie Sp. z o.o. - Iława,
• PKS w Jarosławiu S.A. – Jarosław,
• PKS Jasło Sp. z o.o. - Jasło,
• PKS „Tour” Sp. z o.o. Jelenia Góra – Jelenia Góra,
• PKS w Jędrzejowie S.A. – Jędrzejów,
• PKS Kalisz – Kalisz,
• PKS Sp. z o.o. w Kamiennej Górze – Kamienna Góra,
• PKS Sp. z o.o. Kamień Pomorski - Kamień Pomorski,
• PKS w Katowicach S.A. – Katowice,
• PKS w Kielcach S.A. – Kielce,
• PKS w Kluczborku Sp. z o.o. - Kluczbork,
• PKS w Kłodzku S.A. – Kłodzko,
• PKS Konin S.A. – Konin,
• PKS w Końskich S.A. – Końskie,
• PKS Sp. z o.o. w Koszalinie – Koszalin,
• PKS Sp. z o.o. Kozienice – Kozienice,
• PKS w Krakowie S.A. – Kraków,
• PKS Kraśnik - Kraśnik,
• PKS w Krośnie S.A. – Krosno,
• PKS Sp. z o.o. w Kwidzynie – Kwidzyn,
• PKS "Trans-Pol" Sp z o.o. w Legnicy - Legnica,
• PKS Leszno Sp. z o.o. – Leszno,
• PKS Leżajsk Sp. z o.o. – Leżajsk,
• PKS Pasyk & Gawron Limanowa – Limanowa,
• PKS w Lubaniu Sp. z o.o. – Lubań,
• PKS Lubin S.A. - Lubin,
• PKS „Wschód” S.A. w Lublinie – Lublin,
• PKS w Lublińcu Sp. z o.o. – Lubliniec,
• PKS Łęczyca Sp. z o.o. – Łęczyca,
• PKS w Łodzi Sp. w o.o. – Łódź,
• PKS w Łukowie S.A. – Łuków,
• PKS w Mińsku Mazowieckim S.A. – Mińsk Mazowiecki,
• PKS w Mławie S.A. – Mława,
• PKS Mrągowo sp. z o.o. – Mrągowo,
• PKS w Myszkowie Sp. z o.o - Myszków,
• PKS Myślenice Sp. z o.o. – Myślenice,
• PKS Myślibórz Sp. z o.o. – Myślibórz,
• PKS w Namysłowie Sp. z o.o. – Namysłów,
• PKS Nowa Sól Sp. z o.o. – Nowa Sól,
• PKS w Nowym Sączu S.A. – Nowy Sącz (w stanie likwidacji),
• PKS w Nowym Targu – Nowy Targ,
• PKS w Nysie Sp. z o.o. – Nysa,
• PKS w Olsztynie S.A. – Olsztyn,
• PKS w Oławie S.A. – Oława,
• PKS w Opocznie Sp. z o.o. – Opoczno,
• OPKS S.A. Opole – Opole,
• PKS w Ostrołęce S.A. – Ostrołęka,
• PKS w Ostrowcu Świętokrzyskim S.A. – Ostrowiec Świętokrzyski,
• PKS w Ostródzie sp. z o.o. - Ostróda
• PKSiS Oświęcim S.A. – Oświęcim,
• PKS Sp. z o.o. w Pile – Piła,
• Trans-Kom PKS w Piszu Sp. z o.o. – Pisz,
• PKS w Płocku S.A. – Płock,
• PKS S.A. w Przasnyszu – Przasnysz,
• PKS Przemyśl Sp. z o.o. – Przemyśl,
• PKS w Pszczynie Sp. z o.o. - Pszczyna,
• PKS w Raciborzu Sp. z o.o. – Racibórz,
• PKS Radomsko Sp. z o.o. – Radomsko,
• PKS w Radzyniu Podlaskim S.A. – Radzyń Podlaski,
• PKS Rybnik – Rybnik,
• PKS w Rzeszowie S.A. – Rzeszów,
• PKS w Siedlcach S.A. – Siedlce,
• PKS w Siemiatyczach Sp. z o.o. – Siemiatycze,
• PKS Sieradz Sp. z o.o. – Sieradz,
• PKS Skierniewice Sp. z o.o. – Skierniewice,
• PKS Słupsk S.A. – Słupsk,
• PKS w Sokołowie Podlaskim S.A. – Sokołów Podlaski,
• PKS w Stalowej Woli S.A. – Stalowa Wola,
• PKS Starachowice S.A. – Starachowice,
• PKS Sp. z o.o. w Stargardzie – Stargard Szczeciński,
• PKS Sp. z o.o. w Staszowie – Staszów,
• PKS w Strzelcach Opolskich S.A. – Strzelce Opolskie,
• "Beskidus" PKS w Suchej Beskidzkiej Sp. z o.o. - Sucha Beskidzka,
• PKS w Suwałkach S.A. – Suwałki,
• PKS w Szczecinie Sp. z o.o. – Szczecin,
• PKS Szczecinek – Szczecinek,
• BUS-KOM PKS Sp. z o.o. w Szczytnie - Szczytno,
• PKS w Świdnicy Sp. z o.o. – Świdnica,
• PKS Świdwin – Świdwin,
• PKS Tarnobrzeg Sp. z o.o. – Tarnobrzeg,
• PKS Sp. z o.o. w Tarnowie - Tarnów,
• PKS Veolia Tczew – Tczew,
• PKS Tomaszów Mazowiecki Sp. z o.o. – Tomaszów Mazowiecki,
• PKS S.A. Turek – Turek,
• PKS w Wadowicach S.A. – Wadowice,
• Pomorska Komunikacja Samochodowa w Wejherowie Sp. z o.o. – Wejherowo,
• PKS Wałbrzych Sp. z o.o. - Wałbrzych,
• PKS Sp. z o.o. Wałacz – Wałcz,
• PKS w Wieluniu Sp. z o.o. – Wieluń,
• PKS Wołów Sp. z o.o. – Wołów,
• Polbus-PKS Sp. z o.o. – Wrocław,
• PKS Polonia Warszawa – Warszawa,
• PKS Zakopane Sp. z o.o. – Zakopane,
• PKS w Zambrowie Sp. z o.o. – Zambrów,
• PKS w Zamościu Sp. z o.o. – Zamość (w stanie upadłości),
• PKS w Zgorzelcu Sp. z o.o. – Zgorzelec,
• PKS Zielona Góra Sp. z o.o. – Zielona Góra,
• PKS S.A. Żary – Żary,
• PKS w Żyrardowie S.A. - Żyrardów,
• PKS Żywiec – Żywiec.

PPKS:

• PPKS Bartoszyce – Bartoszyce,
• PPKS Bełchatów – Bełchatów,
• PPKS Białystok - Białystok,
• PPKS Biłgoraj – Biłgoraj,
• PPKS Bolesławiec – Bolesławiec,
• PPKS Bytów - Bytów,
• PPKS Ciechanów – Ciechanów,
• PPKS Człuchów Sp. z o.o. – Człuchów,
• PPKS Gdynia - Gdynia,
• PPKS Gniezno – Gniezno,
• PPKS Grudziądz – Grudziądz,
• PPKS Gryfice Sp. z o.o. – Gryfice,
• PPKS Iława – Iława,
• PPKS Inowrocław - Inowrocław,
• PPKS Kalisz – Kalisz,
• PPKS Kamień Pomorski – Kamień Pomorski,
• PPKS Kluczbork – Kluczbork,
• PPKS Koło – Koło,
• PPKS Krasnystaw – Krasnystaw,
• PPKS Kutno – Kutno,
• PPKS Legnica – Legnica,
• PPKS Limanowa – Limanowa,
• PPKS w Lublinie - Lublin,
• PPKS Łomża – Łomża,
• PPKS Łosice – Łosice,
• PPKS Międzyrzec Podlaski – Międzyrzec Podlaski,
• PPKS Nowy Targ – Nowy Targ,
• PPKS Ostrów Wielkopolski – Ostrów Wielkopolski,
• PPKS Piotrków Trybunalski – Piotrków Trybunalski,
• PPKS Poznań – Poznań,
• PPKS Prudnik – Prudnik,
• PPKS Puławy – Puławy,
• PPKS Radom – Radom,
• PPKS Radzyń Podlaski – Radzyń Podlaski,
• PPKS Rybnik – Rybnik,
• PPKS Siemiatycze - Siemiatycze,
• PPKS Słupsk - Słupsk,
• PPKS Starogard Gdański - Starogard Gdański,
• PPKS Sucha Beskidzka – Sucha Beskidzka,
• PPKS Szczecinek – Szczecinek,
• PPKS Świdwin – Świdwin,
• PPKS Tomaszów Lubelski - Tomaszów Lubelski,
• PPKS w Turku - Turek,
• PPKS Warszawa – Warszawa,
• PPKS Włodawa - Włodawa,
• PPKS w Zambrowie - Zambrów,
• PPKS Zamość - Zamość,
• PPKS w Zgorzelcu Sp. z o.o. - Zgorzelec,
• PPKS Żyrardów – Żyrardów,
• PPKS Żywiec – Żywiec.

Przekształcone PKS i PPKS

• PKS Bielsk Podlaski – Bielsk Podlaski, (przekształcenie w PKS Connex Bielsk Podlaski Sp. z o.o, obecnie po połączeniu 2 lutego 2009 r. z Veolia Transport Kętrzyn Veolia Transport Mazury Sp. z o.o),
• PKS w Brodnicy S.A. – Brodnica, (przekształcony 12 kwietnia 2012 roku przez połączenie z PKS w Inowrocławiu S.A., PKS w Lipnie sp. z o.o. oraz PKS we Włocławku Sp. z o.o. w Kujawsko-Pomorski Transport Samochodowy S.A.),
• PKS Connex Brzozów Sp. z o.o. – Brzozów, (3 marca 2008 r. w wyniku połączenia trzech spółek przekształcony w oddział Veolia Transport Bieszczady Sp. z o.o.),
• PKS Connex Gorlice Sp. z o.o. – Gorlice, (początkowo przekształcony w Veolia Transport Bieszczady Sp. z o.o., a następnie powiększony o dwa nowe oddziały 3 marca 2008 r. w wyniku przyłączenia dwóch innych spółek),
• PKS "Connex Łańcut" Sp. z o.o. – Łańcut, (w lipcu 2007 w wyniku połączenia z PKS Connex Sędziszów Małopolski oraz PKS Connex Mielec przekształcony w Veolia Transport Podkarpacie),
• PKS Connex Mielec Sp. z o.o. – Mielec, (w lipcu 2007 w wyniku połączenia z PKS Connex Łańcut oraz PKS Connex Sędziszów Małopolski przekształcony w Veolia Transport Podkarpacie),
• PKS Connex w Sanoku Sp. z o.o. – Sanok, (3 marca 2008 r. w wyniku połączenia trzech spółek przekształcony w oddział Veolia Transport Bieszczady Sp. z o.o.),
• PKS Connex Sędziszów Małopolski – Sędziszów Małopolski, (w lipcu 2007 w wyniku połączenia z PKS Connex Łańcut oraz PKS Connex Mielec przekształcony w Veolia Transport Podkarpacie),
• PKS Słubice - Słubice, (przekształcenie w Transhand Słubice),
• PPKS Kętrzyn - Kętrzyn, (przekształcenie w Veolia Transport Kętrzyn sp. z o.o., 2 lutego 2009 r. przekształcony przez połączenie z Veolia Transport Bielsk-Podlaski w Veolia Transport Mazury sp. z o.o.),
• PKS w Grupie Mobilis : PKS Bartoszyce,PKS Ciechanów, PKS Mińsk Mazowiecki,

PKS Mława , PKS Mrągowo, PKS Ostrołęka , PKS Ostróda , PKS Piotrków Tryb., PKS Płock, PKS Przasznysz

Prywatne PKS

• PKS Włoszczowa
• PKS Ślemień

Zobacz też

• Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne

Linki zewnętrzne

• Autobusowy Rozkład Jazdy
• Internetowy rozkład jazdy PKS
• Rozkład jazdy PKS i busów