Przetaktowywanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przetaktowywanie procesora AMD Athlon XPBIOS setup na płycie głównej ABIT NF7-S. Częstotliwość FSB (zegar zewnętrzny) została zwiększona ze 133 MHz do 148 MHz, a mnożnik z 13.5 do 16.5.
Chłodzenie procesora za pomocą ciekłego azotu. Na fotografii widoczny parownik do ciekłego azotu.

Przetaktowywanie (ang. overclocking, potocznie podkręcanie) – zwiększanie szybkości pracy (zwiększeniu taktowania zegara) i wydajności sprzętu komputerowego, np. procesora, karty graficznej czy pamięci RAM za pomocą odpowiedniego oprogramowania lub zmiany pewnych ustawień BIOS-u (w przypadku CPU i RAM-u). W starszych modelach płyt głównych do przetaktowywania używano zworek lub przełączników DIP. Większość zaawansowanych overclockerów nierzadko ingeruje w elektronikę sprzętu, poddając ją skomplikowanym modyfikacjom. Potoczne określenie to podkręcanie, poza nim używa się jeszcze takich skrótów jak OC, O/C oraz określenia angielskiego. Aby efektywnie podkręcić podzespoły wymagane jest utrzymanie odpowiednio niskiej temperatury. Wyczynowi overclockerzy wykorzystują ciekły azot, suchy lód, a niekiedy ciekły hel. Przy niedużych przetaktowaniach standardowy układ chłodzący może wystarczyć, jakkolwiek przy ewentualnej awarii urządzenia (z wyjątkiem niektórych kart graficznych), użytkownik przetaktowanego sprzętu traci prawo do gwarancji.

Praktycznym celem podkręcania jest zwiększenie wydajności komputera powyżej tego co nominalnie oferują posiadane komponenty, a niekiedy również powyżej tego co jest dostępne na rynku. Umiejętne dobranie "podkręcalnego" procesora (na ogół modele z niskim, odblokowanym mnożnikiem) może pozwolić na osiągnięcie wydajności komputera przewyższającej to co można by osiągnąć z najdroższym procesorem danego typu, przy zdecydowanie niższych kosztach. Współcześnie, w warunkach domowych, stosunkowo łatwo jest uzyskać podkręcenie rzędu 10 do 20%, osiągnięcie więcej niż 30% jest jednak już sporym sukcesem.

Wybrane rekordy[edytuj | edytuj kod]

Profesjonalny overclocking wymaga sporej wiedzy o elektronice i teorii rozpraszania ciepła; wymaga też często wyselekcjonowanych i dosyć drogich urządzeń – specjalnych wydań płyt głównych, zasilaczy, i elementów układu chłodzenia.

Data Nazwa procesora Przetaktowanie (w %) Zwiększenie taktowania Uwagi
20 września 2007 Celeron (model 352) 178,4% normy zakładanej przez producenta z 3200MHz do 5708MHz[1] Rekord taktowania procesora Intela na chłodzeniu powietrznym ustanowił Mateusz "MaSell" Miron dzięki chłodzeniu Scythe Ninja przy dodaniu silnego nadmuchu i modyfikacji[potrzebne źródło]
24 września 2007 Celeron (model 352) 246,4% normy zakładanej przez producenta z 3200MHz do 7885MHz[2] Aktualny rekord Polski ustanowił Mateusz "MaSell" Miron dzięki chłodzeniu ciekłym azotem[potrzebne źródło]
styczeń 2010 (I połowa) Intel Core (model i5-670) 199,1% normy zakładanej przez producenta z 3470 MHz do 6908,59 MHz[3] Belgijska grupa overclockerów podkręciła desktopowy procesor wykorzystując ciekły azot przy wykorzystaniu sprzętu: płyta główna EVGA P55 SLI, 4GB RAM (DDR3 firmy G.Skill), karta graficzna Nvidia GeForce 9800GT.

CPU zawiera rdzeń Clarkdale, wykonany w 32 nanometrowym procesie technologicznym i oparty na architekturze Westmere.

styczeń 2010 (II połowa) Intel Celeron (model 347) 267,6% normy zakładanej przez producenta z 3060 MHz do 8190 MHz[4] Członek forum Xtreme Systems o pseudonimie TIN_EOF uzyskał zwiększone taktowanie dzięki usunięciu zintegrowanego radiatora i chłodzeniu ciekłym azotem. Procesor spłonął, jednak wcześniej udało się zapisać uzyskany, rekordowy wynik.

CPU zawiera rdzeń Cedar Mill, wykonany w 65 nanometrowym procesie technologicznym i oparty na architekturze NetBurst.

Problemy[edytuj | edytuj kod]

Niemożność uruchomienia komputera[edytuj | edytuj kod]

W przypadku przetaktowania procesora, może nastąpić sytuacja, gdy komputer nie wykona ponownego rozruchu, co najczęściej spowodowane jest zbyt dużym FSB dla danej płyty głównej. Należy wtedy wyczyścić zawartość pamięci CMOS zworką na płycie głównej, co powinno przywrócić standardowe ustawienia pracy płyty głównej. Modele płyt głównych skonstruowane z myślą o podkręcaniu podzespołów komputera niekiedy potrafią przywrócić ustawienia domyślne automatycznie w przypadku, gdy próba uruchomienia komputera na niestandardowych ustawieniach zawiedzie.

Niestabilna praca[edytuj | edytuj kod]

Nawet gdy uda się uruchomić system operacyjny na przetaktowanym komputerze, nie oznacza to sukcesu. Problemy z błędną pracą przetaktowanych elementów mogą pojawić się dopiero w określonych warunkach lub po dłuższej pracy. Nie wszystkie błędy prowadzą wprost do łatwo obserwowalnych skutków.

Skutkami niestabilnej pracy komputera mogą być

  • zawieszenie pracy,
  • błędy raportowane przez system operacyjny lub oprogramowanie, często rzadko spotykane, dziwne, lub trudne do logicznego wyjaśnienia,
  • przekłamania w zapisywanych plikach,
  • błędy zapisu na twardym dysku – w szczególnych przypadkach mogą nawet prowadzić do uszkodzenia zawartości nieużywanych (nie zamontowanych) partycji,
  • artefakty graficzne.

Przy stopie błędów rzędu 10-12 (jeden błąd na bilion operacji), można oczekiwać wystąpienia kilku błędów w każdej sekundzie pracy i może okazać się niemożliwym uruchomienie systemu operacyjnego. Gdy błąd występuje raz na biliard operacji (stopa błędów rzędu 10-15) to mamy szansę zaobserwować problem raz na parę minut pracy i obecność problemu będzie dość oczywista. Stopa błędów rzędu 10-18 (jeden błąd na trylion operacji) lub niższa może skutkować trudnymi do zdiagnozowania i powtórzenia problemami występującymi raz na kilka godzin do kilku dni.

Częstotliwość występowania błędów na ogół wzrasta wraz z temperaturą pracy podzespołu. Zdarza się, że komputer wykazuje problemy dopiero po długotrwałym (rzędu godziny) pełnym obciążeniu, lub np. podczas upałów. Niekiedy błędna praca jest skutkiem przeciążenia układów zasilania i stabilizacji napięć w komputerze. W takim przypadku zawieszenia zdarzają się, gdy nagle wzrośnie, lub spadnie pobór prądu przez procesor, np. przy włączaniu programu po okresie bezczynności, lub zupełnie losowo, bez wyraźnego związku z wykonywanymi operacjami.

Skrócona żywotność[edytuj | edytuj kod]

Elementy półprzewodnikowe, pracujące w podwyższonej temperaturze, starzeją się szybciej na skutek zwiększonej dyfuzji domieszek w materiale półprzewodnikowej. Niekiedy po przekroczeniu określonej temperatury następuje lawinowy wzrost prądu prowadzący do zniszczenia układu.

Głośność i pobór energii[edytuj | edytuj kod]

Przetaktowane układy pobierają więcej prądu z sieci energetycznej, więc wydzielają więcej ciepła, niż te, które pracują standardowo. Ich użytkowanie wiąże się z koniecznością stosowania dodatkowych wentylatorów, wysokowydajnych zestawów chłodzących, lub co najmniej utrzymywaniem wysokich prędkości obrotowych wentylatorów sterowanych automatycznie (w wysokiej klasy zasilaczach, na kartach graficznych, oraz wentylatorów na schładzaczach CPU podłączone do 4-stykowych gniazd). Głośny szum podczas pracy takiego komputera może sprawiać że praca w jego pobliżu będzie niekomfortowa.

Testowanie[edytuj | edytuj kod]

Aby zredukować prawdopodobieństwo wystąpienia problemów z niestabilną pracą, należy poddać podkręcony komputer kilku obciążającym testom. Jednym z popularnych programów pozwalających na to jest Prime95 (mprime), który obciąża wszystkie dostępne rdzenie testowanego procesora i sprawdza poprawność obliczeń. Jedną z aplikacji dedykowaną do testowania poprawności działania pamięci jest Memtest86+ działająca niezależnie od systemu operacyjnego.

Aby znaleźć parametry pracy oferujące najwyższą wydajność w zadanych warunkach, procedurę testowania wykonuje się na ogół dla kilku zestawów parametrów pracy, przez co testowanie może zająć nawet kilka dni.

Przypisy