Wentylator

Przykład wentylatora montowanego w obudowach komputerowych

Wentylator – (sprężarka) to maszyna przepływowa do transportowania powietrza z otoczenia do pomieszczenia lub odwrotnie,oraz innych gazów przez urządzenia technologiczne poprzez przewody, w której przyrost ciśnienia statycznego ze strony ssawnej jest wiekszy ze strony tłocznej (nie przekracza 13 kPa), a cała energia gazu jest zawarta w jej składowej kinetycznej.

Typy wentylatorów

Ze względu na cechy konstrukcyjne wentylatory dzieli się na:

• osiowe
  • śmigłowe
  • normalne
  • przeciwbieżne
• promieniowe
  • normalne
  • bębnowe
  • poprzeczne
• osiowo-akcyjne
• diagonalne

Ze względu na sposób zabudowy wentylatora w sieci:

• ssące
• tłoczące
• ssąco-tłoczące

Ze względu na zastosowanie:

• ogólnego przeznaczenia
• specjalnego przeznaczenia
• przeznaczone do transportu pneumatycznego
• morskie
• przeciwwybuchowe
• do transportowania substancji aktywnych chemicznie
• kopalniane

Ze względu na wielkość wytwarzanego ciśnienia:

• niskociśnieniowe, spiętrzenie całkowite <720Pa
• średniociśnieniowe, spiętrzenie całkowite w zakresie 720Pa-3600Pa
• wysokociśnieniowe, spiętrzenie całkowite >3600Pa

Ze względu na ilość wirników występujących w wentylatorze:

• jednostopniowe
• wielostopniowe

Wentylatory komputerowe

Łożysko

Do wentylatorów używa się następujących łożysk:

• Kulkowe – żywotność ok. 63 000 godzin przy 50 °C. Wśród kulkowych można spotkać także łożyska podwójne kulkowe, charakteryzujące się podwyższoną trwałością i cichszą pracą.
• Ślizgowe – żywotność ok. 40 000 godzin przy 50 °C. Wentylatory wyposażone w tego typu łożyska są tańsze i cichsze od wentylatorów używających łożysk kulkowych.

Łożyska mają to do siebie, że wraz z długością pracy, rośnie ich hałas. Cały czas się je usprawnia, stosując specjalne smary, które podnoszą ich żywotność oraz obniża nieprzyjemny i uciążliwy "terkot", sprawiając, że pracują kulturalniej (czyli ciszej i bez wibracji).

Hałas

Jest ściśle związany z prędkością obrotową wentylatora, a więc i przepływem powietrza oraz zastosowanym typem łożyska. Większość wentylatorów ma konwencjonalne łopatki, opracowane do dużych prędkości obrotowych, które wytwarzają duży przepływ powietrza, ale i duży hałas dB. Żeby go obniżyć, wystarczy zmniejszyć obroty, co powoduje także zmniejszenie przepływu. Głośną pracę wentylatora można częściowo obniżyć odpowiednim jego rozmiarem i liczbą łopatek (zwykle siedem lub jedenaście), dzięki czemu przy niskich obrotach można uzyskać zadowalającą wydajność. Niskie obroty mają jeszcze jedną zaletę: łożysko mniej hałasuje.

Rozmiar

Wentylator z widoczną końcówką zasilającą wpinaną w piny na płycie głównej.
1 końcówka zasilająca
2 wirnik z łopatkami
3 miejsce na wkręty utrzymujące wentylator na radiatorze

Stosowane są wentylatory w bardzo wielu rozmiarach, dobranych do zastosowania:

• do procesora i karty graficznej – 80, 92, 100, 120, 140 lub 150 mm
• do chipsetu – 40, 50 lub 60 mm
• do twardego dysku – 120 mm
• do zasilacza – 60, 80, 120, niektóre posiadają nawet 140 mm
• do obudowy – 80, 92, 120, 130, 140, niektóre obudowy pozwalają nawet na montaż wentylatorów o rozmiarach 180, 200 czy 250 mm
• do chłodnicy wchodzącej w skład chłodzenia wodnego - 80, 92, 120, 140, 180, 200 mm

Zasilanie

Zazwyczaj wtyczka do wentylatora jest 3-pinowa (3 pin), albo 4-pinowa (molex). Ale zdarza się także zasilanie poprzez wtyczkę czteropinową (z funkcją tzw. PWM) i dwupinową (bez tachometra i kontrolera obrotów).

Tabela niżej przedstawia kolory kabli we wtyczce zasilający wentylator:

	P1	Czarny	Masa (GND)
	P2	Czerwony	Napięcie (+5, +12 V)
	P3	Żółty	tachometr (RPM) sensor obrotów
	P4	Niebieski	PWM (Pulse Width Modulation) kontroler obrotów

Bibliografia

• S. Fortuna. Wentylatory. Podstawy teoretyczne, zagadnienia konstrukcyjno-eksploatacyjne i zastosowanie.ISBN 83-912363-0-7. TECHWENT, Kraków 1999.

Zobacz też

• wentylator procesora
• moduł Peltiera
• wentylacja
• Chłodzenie pasywne

Linki zewnętrzne

• Czyszczenie wentylatorów (pol.)