BIOS

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Układ scalony z BIOSem firmy Phoenix Technologies
Nowoczesny układ BIOS

BIOS (akronim ang. Basic Input/Output System – podstawowy system wejścia-wyjścia) to zapisany w pamięci stałej zestaw podstawowych procedur pośredniczących pomiędzy systemem operacyjnym a sprzętem. Jest to program zapisany w pamięci ROM (Read Only Memory – pamięć tylko do odczytu) płyty głównej oraz innych urządzeń takich jak karta graficzna.

Obecnie większość BIOS-ów zapisywana jest w pamięciach typu flash, co umożliwia ich późniejszą modyfikację.

Program służący do konfiguracji BIOS-u to BIOS setup.

Spis treści

[edytuj] Działanie

W wypadku płyty głównej BIOS testuje sprzęt po włączeniu komputera, przeprowadza tzw. POST (akronim ang. "Power On Self Test"), zajmuje się wstępną obsługą urządzeń wejścia/wyjścia, kontroluje transfer danych pomiędzy komponentami takimi jak dysk twardy, procesor czy napęd CD-ROM. Inicjuje program rozruchowy. BIOS potrzebny jest w komputerach osobistych ze względu na architekturę płyt głównych, gdzie dzięki ACPI kontroluje zasilanie, jak również monitoruje temperaturę itp.

Za pomocą wbudowanego w BIOS programu setup można zmieniać standardowe ustawienia BIOS-u, np. parametry podłączonych dysków twardych lub zachowanie się komputera po jego włączeniu (np. szybkość testowania pamięci RAM), a także włączać/wyłączać niektóre elementy płyty głównej, np. porty komunikacyjne. Za pomocą BIOS-u można też przetaktowywać procesor i pamięci RAM, jednak nie jest to zalecane, ponieważ może doprowadzić do przeciążenia urządzenia, a nawet jego uszkodzenia.

Niektórzy producenci sprzętu komputerowego umieszczają na płytach głównych dodatkowy moduł pamięci flash, która stanowi zabezpieczenie dla podstawowego BIOS-u, gdy ten zostanie np. uszkodzony/zniszczony przez wirus komputerowy lub w niewłaściwy sposób zaktualizowany. W takim przypadku zawartość zapasowego BIOS-u przepisywana jest do pierwszego, podstawowego modułu pamięci flash. Mechanizm ten nosi nazwę DualBios.

[edytuj] Producenci

W komputerach osobistych klasy PC najczęściej stosowane są BIOS-y następujących firm:

[edytuj] Kombinacje klawiszy umożliwiające wejście do BIOS setup

Powstają coraz to nowsze kombinacje uruchamiające program konfiguracyjny. Jeżeli użycie powyższych kombinacji nie daje rezultatu, można spróbować użyć następujących: [Ctrl][q], [Ctrl][s], [Alt][s], [Esc], [Alt][Esc], [Ctrl][Alt][Esc], [Ctrl][Alt][Enter], [Ctrl][Alt][F8], [Ctrl][Alt][Insert], [Ctrl][Alt][q], [Ctrl][Alt][s], [Ctrl][Alt][d], [Ctrl][Alt][p], [Ctrl][Esc], [Ctrl][Shift][s].

[edytuj] Główne funkcje BIOS Setup

  • Standard CMOS Features – Podstawowe funkcje BIOS-u.
    • Date – Ustawienie daty. Obowiązuje format: mm:dd:yy.
    • Time – Ustawienie czasu systemowego. Obowiązuje format: hh:mm:ss.
    • IDE Primary/Secondary Master/Slave – Lista kolejnych napędów podłączonych do kontrolerów (MASTER - nadrzędny, SLAVE - podrzędny)
    • IDE HDD Auto-Detection – Automatyczne wykrywanie parametrów podłączonego napędu.
    • IDE Primary (Secondary) Master/Slave – Wybór sposobu detekcji parametrów napędu: Auto - automatyczna, Manual - ręczna, None - brak detekcji.
    • Access Mode – Ustawienie tzw. "trybu adresowania przestrzeni dysku twardego". Zalecane ustawienie: Auto.
    • Drive A – Ustawienie typu zainstalowanego napędu FDD. Najczęściej jest to: "1,44, 3,5 in".
    • Video – Określenie typu podsystemu graficznego. Na ogół BIOS automatycznie wykrywa i ustawia właściwy parametr (najczęściej "EGA/VGA").
    • Halt On – Określa zachowanie się BIOSu w przypadku wystąpienia błędu w trakcie POST. Domyślna opcja: "All Errors" powoduje zatrzymanie procedury testowej BIOS-u, po wystąpieniu każdego błędu sprzętowego (np. brak klawiatury). Wybór "No Errors" spowoduje zatrzymanie uruchamiania komputera, gdy wykryty zostanie błąd; "All, But Keyboard" - działa podobnie jak poprzednia opcja, pomijając błąd klawiatury; "All, But Diskette" - analogicznie do "No Errors", z wyłączeniem błędu stacji dyskietek.
  • Advanced Chipset Features – Funkcje pozwalające ustawiać sposób działania sprzętu zainstalowanego w komputerze.
    • DRAM Timing By SPD – Opcja powodująca automatyczne odczytanie z SPD i ustawienie przez BIOS parametrów pamięci.
    • SDRAM Clock – Ustawienia częstotliwości pracy pamięci.
    • SDRAM CAS Latency Time – Ustawienia czasu opóźnienia sygnału CAS dla pamięci SDRAM. (Domyślna wartość: 3, inne ustawienia dla pamięci o CAS równym 3, mogą powodować niestabilną pracę systemu).
    • PCI Master Pipeline Req – Opcja włączająca/wyłączająca możliwość przesyłania danych poprzez urządzenia PCI bez potrzeby obciążania w tym procesie procesora.
    • System BIOS Cacheable – Opcja pozwalająca na przeniesienie zawartości pamięci ROM do szybszej pamięci RAM.
    • Video RAM Cacheable – Włącza lub wyłącza możliwość buforowania pierwszych 64 kB pamięci karty graficznej.
    • OnChip (OnBoard) USB – Włącza/wyłącza wbudowany w płytę główną kontroler USB.
    • OnChip Sound – Włącza/wyłącza kodek audio, który pełni funkcję podobną do karty dźwiękowej wbudowanej w chipset płyty głównej.
    • Spread Spectrum – Funkcja redukująca zakłócenia elektromagnetyczne, które są wysyłane poprzez poszczególne elementy elektroniczne komputera.
    • FSB Frequency – Pozwala ustawić prędkość szyny systemowej (magistrali łączącej procesor, pamięci RAM i chipset płyty głównej).
  • Advanced BIOS Features – Zaawansowane funkcje BIOS-u.
    • Virus Warning – Włącza/wyłącza kontrolę antywirusową. (Opcja ta podczas instalacji systemu może powodować błędy i ostrzeżenia o wirusie ingerującym w sektor MBR)
    • CPU Internal Cache – Włącza/wyłącza pamięć cache (optymalizuje przesył danych do/z procesora).
    • Y2K Monitor - Włącza/wyłącza monitorowanie błędów zgodności z rokiem 2000. Obecnie jest ona nieprzydatna i rzadziej spotykana w BIOS-ie.
    • External Cache - Włącza/wyłącza zewnętrzną pamięć podręczną drugiego poziomu (L2).
    • CPU L2 Cache ECC Checking - Włącza/wyłącza korektę parzystości dla pamięci podręcznej drugiego poziomu.
    • Procesor Number Features – Udostępnia lub ukrywa indywidualny numer procesora Intel Pentium III.
    • Quick Power On Self Test/Quick Boot – Włącza/wyłącza przyśpieszoną procedurę testową sprzętu POST.
    • First/Second/Third Boot Device (Boot Sequence) – Ustala kolejność odczytywania napędów, z których BIOS ma uruchomić system operacyjny.
    • Boot Other Device – Włącza/wyłącza możliwość bootowania z urządzeń podłączonych do zewnętrznego kontrolera.
    • HDD S.M.A.R.T. Capability - Włącza/wyłącza mechanizm monitoringu i wczesnego ostrzegania przed usterką dysku twardego. Opcja ta może występować także w innym menu BIOS-u.
    • Boot Up Floppy Seek – Uaktywnia sprawdzenie przez BIOS, czy stacja dyskietek zainstalowana w komputerze obsługuje 40 czy 80 ścieżek (obecnie niespotykana).
    • Full Screen Logo Show - Włącza/wyłącza wyświetlanie na ekranie komputera logo producenta płyty głównej. Możliwe są ustawienia:
      • "Bios" - wyświetlone zostaną informacje dot. testu POST,
      • "Silent" - wyświetlone zostanie logo producenta.
    • Hyper Threading Function - Włącza/wyłącza obsługę technologii przyspieszającej pracę procesora.
    • MPS Revision - opcja dostępna tylko w przypadku platformy wieloprocesorowej; umożliwia zmianę wersji MPS (ang. Multiprocessor Specification). Dostępne wartości: 1.1 i 1.4.
    • Flash Protection - Włącza/wyłącza zabezpieczenie modułu pamięci przechowującej BIOS przed nieautoryzowanym zapisem.
    • Swap Floppy Drive - Włącza/wyłącza opcję sekwencjonowania dostępności stacji dyskietek, tj. zmianę ich statusu z A na B lub odwrotnie. Opcja przydatna w przypadku posiadania co najmniej dwóch stacji dyskietek - obecnie rzadko wykorzystywana.
    • Boot Up Floppy Drive - Włącza/wyłącza wykrywanie pojemności dyskietki umieszczonej w stacji dyskietek.
    • Boot Up Numlock Status - Włącza/wyłącza klawiaturę numeryczną podczas startu komputera.
    • Gate A20 Option - Zmienia sposób adresowania pamięci powyżej 1024 kB. Dostępne opcje: "Fast" i "Normal".
    • Typematic Rate Setting - Włącza/wyłącza opcję ustawień parametrów dla opóźnień i samopowtarzalności klawiatury (oznaczonych odpowiednio: "Typematic Delay" i "Typematic Rate").
      • Dostępne wartości dla opóźnień klawiatury (w milisekundach): 250, 500, 750 i 1000.
      • Dostępne wartości dla samopowtarzalności klawiatury: 6, 8, 10, 12, 15, 20, 24 i 30.
    • Security Option – Pozwala wybrać, czy hasło (o ile jest zdefiniowane) ma blokować dostęp do komputera lub/i BIOS-u.
    • APIC Mode/Interrupt Mode - Określa, w jaki sposób są przydzielane przerwania. Wybranie opcji APIC (ang. Advanced Programmable Interrupt Controller) spowoduje, że płyta główna będzie dysponowała 24 przerwaniami (w przeciwnym wypadku będzie ich 15).
  • Power Management Setup – Dotyczy zarządzania energią.
    • ACPI Suspend Type – Pozwala określić poziom "uśpienia" (sleep) komputera.
      • "S1" - Wyłączenie wyświetlania obrazu i zatrzymanie zegara procesora.
      • "S3" - Wyłączenie zasilania wszystkich elementów poza pamięcią RAM i obwodem zasilającym klawiaturę.
    • ACPI function – Włącza/wyłącza obsługę zaawansowanego interfejsu kontroli zasilania i zarządzania aplikacjami.
    • Power Management – Ustawia schematy działania mechanizmów oszczędzania energii.
    • HDD Power Down – Ustawia czas, po jakim twardy dysk, jeżeli jest nieużywany, to zostanie wyłączony.
    • Doze Mode – Ustawia czas, po którym, w przypadku braku aktywności, procesor przejdzie w "oszczędny" tryb pracy. (zmniejszenie szybkośći pracy oraz wyłączenie niektórych modułów procesora).
    • Suspend Mode – Ustawia czas, po którym zostaną wyłączone prawie wszystkie urządzenia.
    • PM Control by APM – Funkcja decydująca czy zarządzaniem energią zajmuje się BIOS ( "Disabled") czy też system operacyjny ("Enabled").
    • Video Off Option – Opcja określająca w jakiej sytuacji ekran ma zostać wygaszony.
    • Soft-Off by PWRBTN – Określa czy komputer wyłączy się natychmiast po wciśnięciu klawisza zasilania na obudowie, czy też będzie wymagane przytrzymanie przycisku przez około 4 sekundy.
    • RTC Alarm Resume (Power On by Alarm) – Umożliwia "obudzenie" komputera w określonym czasie.
    • Resume by Alarm – Ustawienie umożliwiające włączenie komputera o określonej godzinie.
    • Time (hh:mm:ss) Alarm – Pozycja ta jest wyłącznie aktywna jeżeli pozycja "Resume by Alarm" jest uaktywniona. Funkcja ta pozwala na ustawienie godziny, o której komputer ma się włączyć.
    • Date (of Month) Alarm – Pozycja ta pozwoli włączyć komputer w określonym dniu miesiąca.
  • PnP/PCI Configurations – Kategoria określa obsługę zainstalowanego w komputerze sprzętu poprzez mechanizm Plug and Play.
    • PNP OS Installed – Opcja informująca BIOS o zainstalowanym systemie operacyjnym, który obsługuje urządzenia Plug and Play.
    • Reset Configuration Data (Force Update ESCD) – W tej opcji zaznaczenie parametru "Disabled" to standard, a "Enabled" wymusza aktualizację ESCD pomimo braku zmian.
    • Assign IRQ For USB – Uaktywnia złącze USB.
  • Integrated Peripherals – Opcje zarządzające interfejsami wbudowanymi w płytę główną
    • OnChip IDE Channel 0/1 – Uaktywnia poszczególne kanały (pierwszy – primary oraz drugi – secondary) interfejsu IDE.
    • IDE Prefetch Mode – Opcja umożliwiająca kontrolerowi szybszy dostęp do dysków twardych.
    • USB Controller – Włącza/wyłącza kontroler USB, znajdujący się na płycie głównej.
    • USB Keyboard Support Via – Określa sposób kontroli nad podłączoną klawiaturą USB. Kontrola ta może odbywać się poprzez BIOS bądź system operacyjny.
    • USB Mouse Support – Określa sposób kontroli nad podłączoną myszką USB. Kontrola ta może odbywać się poprzez BIOS bądź system operacyjny.
    • AC97 Audio – Włącza/wyłącza zintegrowaną na płycie głównej kartę dźwiękową.
    • IDE HDD Block Mode – Uaktywnia transfer blokowy z/do twardego dysku. Pozwala to na zapis i odczyt wielu sektorów jednocześnie.
    • POWER ON Function – Określa sposób włączania zasilania w komputerze.
    • KB Power ON Password – Pozwala na wpisanie hasła, które będzie wymagane do włączenia komputera
    • Onboard FDD Controller – Uaktywnia wbudowany w płytę główną kontroler dyskietek.
    • Onboard IR Function – Ustala standard portu podczerwieni.
    • PWRON After PWR-Fail – Określa zachowanie się komputera po zaniknięciu zasilania.
    • Onboard Legacy Audio – Uaktywnia kodek audio, który jest wbudowany w płytę główną. Jest to kodek karty dźwiękowej zintegrowanej z płytą w trybie zgodności z SoundBlaster.
  • PC Health Status – Informacje diagnostyczne.
    • CPU Warning Temperature – Określa próg alarmu, dotyczący zbyt wysokiej temperatury procesora.
    • CPU Fan Warning – Włącza/wyłącza komunikaty ostrzegawcze w razie nieprawidłowej pracy wentylatora procesora.
    • System Fan Warning – Generuje komunikaty ostrzegawcze, dotyczące wentylatora znajdującego się na obudowie.
  • Frequency/Voltage Control – Pozwala na zmianę częstotliwości/napięcia niektórych podzespołów.
    • Auto Detect DIMM/PCI Clk – Opcja ustawiająca zarządzanie częstotliwoścą szyn pamięci, PCI i procesora.
    • Spread Spectrum Modulated – Opcja włączająca/wyłączająca redukcję zakłóceń elektromagnetycznych.
    • Clock By Slight Adjust – Funkcja umożliwiająca ręczne ustawienie częstotliwości zewnętrznego zegara procesora (FSB).
  • Load Fail-Safe Options – Powoduje załadowanie maksymalnie bezpiecznych ustawień BIOSu.
  • Load Optimized Defaults – Powoduje załadowanie optymalnych ustawień BIOSu.
  • Set Password – Definiowanie hasła dostępu do komputera.
  • Save & Exit Setup – Zapisuje dokonane ustawienia i wychodzi z programu konfiguracyjnego.
  • Exit Without Saving – Umożliwia opuszczenie programu Setup bez zapisywania wprowadzonych zmian.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/BIOS”