Ratusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy budynku. Zobacz też: turnia Ratusz w Tatrach.
Commons in image icon.svg

Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Budowany był najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W starożytnej Grecji funkcję ratusza pełnił buleuterion, w Rzymie była to kuria.

Ratusze w miastach południowej Europy zaczęły powstawać w XII wieku, na terenach północnej Europy pojawiły się około 100 lat później. Wcześniej władze miejskie zbierały się w różnych miejscach, najczęściej w prywatnych domach kupców lub halach sukienniczych[2].

W okresie średniowiecza (w XII wieku) pojawiły się ratusze o charakterze budowli obronnych. Były stawiane najczęściej na planie czworoboku i sytuowane w centrum miasta, na rynku lub przy jednej z ważniejszych pierzei. Ważnym elementem była wieża, pełniąca funkcję strażnicy miejskiej, wkomponowana w bryłę budynku lub budowana jako wolnostojąca (beffroi). Spotyka się także ratusze z dwiema wieżami (nie wiadomo dokładnie, co miały one symbolizować; jednym z przykładów jest ratusz w Szprotawie). W okresie renesansu i baroku ratusze budowano w bardziej ozdobnej formie, architektonicznie zbliżonej do pałacowej.

Najważniejszym pomieszczeniem w ratuszu była sala obrad. Było to jednocześnie największe i najbardziej reprezentacyjne pomieszczenie w budynku, umieszczano je na pierwszym piętrze. Ratusz, jako budowla monumentalna i reprezentacyjna, był znakiem siły i samorządności miasta.

Jedynym zachowanym w Polsce ratuszem drewnianym jest ratusz w Sulmierzycach[3]. Innym unikatowym ratuszem jest ratusz w Nowym Warpnie o konstrukcji szkieletowej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 134. ISBN 83-85001-89-1.
  2. Tadeusz Domagała: Ratusz Głównego Miasta w Gdańsku. Warszawa: Sport i turystyka, 1980, s. 4. ISBN 83-217-2294-6.
  3. praca zbiorowa: Polska niezwykła. Warszawa: Demart SA, 2008, s. 151. ISBN 978-83-7427-414-2.