Salina (wyspa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Salina
Salina widziana z wyspy Lipari
Salina widziana z wyspy Lipari
Kontynent Europa
Państwo  Włochy
Akwen Morze Tyrreńskie
Powierzchnia 26,1 km²
Położenie na mapie Sycylii
Mapa lokalizacyjna Sycylii
Salina
Salina
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Salina
Salina
Ziemia 38°33′55″N 14°50′00″E/38,565278 14,833333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Salina – wyspa pochodzenia wulkanicznego, położona na północ od Sycylii na Morzu Tyrreńskim. Druga co do wielkości wyspa w Archipelagu wysp Liparyjskich. Wznosi się na wysokość ponad 900 m n.p.m. Jej całkowita powierzchnia wynosi ok. 26,1 km². Żyje na niej około 2 500 stałych mieszkańców skupionych głównie w trzech miasteczkach: Santa Marina Salina, Malfa i Leni.

Za czasów greckich nazywano ją Didyme („bliźniaki”), nazwą nawiązującą do dominujących nad wyspą dwóch charakterystycznych stożków wulkanicznych. Nazwa salina pochodzi z kolei od sztucznego basenu, położonego na południowo-wschodnim cyplu wyspy (Punta di Lingua), w którym w dawnych czasach produkowano sól z wody morskiej. Salina jest najbardziej urodzajną z wysp Liparyjskich. Znana jest m.in. z uprawy kaparów oraz winogron, z których produkuje się wino Malvasia.

Wyspa powstała w wyniku aktywności sześciu nieczynnych obecnie wulkanów: Capo, Pizzo del Corvo (529 m), Monte Rivi (852 m), Monte Fossa delle Felci (962 m), Monte dei Porri (860 m) i Pollara. Trzy najstarsze wulkany (Capo, Pizzo di Corvo i Monte Rivi) były aktywne około 430 000-500 000 lat temu i są obecnie silnie zerodowane. Około 127 000 lat temu zaczął tworzyć się wulkan Fossa delle Felci, wyrzucając materiał piroklastyczny i andezytowo-bazaltowe lawy. Około 100 000 lat temu, gdy działał jeszcze wulkan Fossa delle Felci, pojawiło się nowe centrum wulkaniczne, Porri, którego andezytowo-bazaltowe lawy i materiały piroklastyczne pokryły całą ówczesną wyspę, łącznie z wulkanem Fossa delle Felci. Stratowulkan Porri zakończył swoją aktywność około 67 000 lat temu.

Około 30 000 lat temu w północno-zachodniej części wyspy pojawił się najmłodszy z wulkanów, Pollara, dając wylewy lawy dacytowej. Z kolei około 24 000 lat temu wulkan Fossa delle Felci wznowił swoją aktywność po długiej przerwie, początkowo w formie silnie eksplozywnej, następnie ograniczając się do wylewów lawy andezytowo-bazaltowej i andezytowej oraz niewielkich wybuchów (wulkanizm typu stromboliańskiego). Natomiast Pollara, po początkowych wylewach uciszył się na dłuższy czas, podczas którego jego magma ewoluowała w komorze magmowej od dacytu do ryolitu. Około 13 000 lat do tej komory wtargnęła prawdopodobnie gorętsza magma bazaltowa, która wywołała końcową, gwałtowną erupcję. Poza wyrzuceniem dużej ilości materiału piroklastycznego, erupcja ta wyrwała krater o średnicy 1 km w północno-zachodniej części wulkanu Monte dei Porri. Mniej więcej w tym samym czasie zakończył swą aktywność wulkan Fossa delle Felci. Na morzu w pobliżu wulkanu Pollara aktywnych jest szereg fumaroli.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aeolian Islands, to the discovery of the seven sisters, Lipari-Vulcano-Salina-Panarea-Stromboli-Filicudi-Alicudi, with a dossier on the Aeolian Museum of Lipari and topographic maps of the Islands, 2001, New Cards Editions, Sambuceto (CH).