Samos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Samos
Miasto Samos
Miasto Samos
Kontynent Europa
Państwo  Grecja
Akwen Morze Egejskie
Powierzchnia 476 km²
Populacja
 • liczba ludności
 • gęstość

42 000
90 os./km²
Położenie na mapie Grecji
Mapa lokalizacyjna Grecji
Samos
Samos
Ziemia 37°44′09,49″N 26°47′44,34″E/37,735970 26,795650Na mapach: 37°44′09,49″N 26°47′44,34″E/37,735970 26,795650
Mapa wyspy
Mapa wyspy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Samos (gr. Σάμος) – grecka wyspa na Morzu Egejskim u wybrzeży Azji Mniejszej oraz prefektura w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Prefektura obejmuje samą wyspę Samos i kilka pomniejszych wysp w tym rejonie. Stolicą prefektury i głównym ośrodkiem miejskim wyspy jest miasto Samos.

Wyspa Samos to jeden z ważniejszych ośrodków klasycznej sztuki greckiej. Według mitów była miejscem narodzin Hery, którą czczono tu pod imieniem Heraja i Tonea.

Charakterystyka wyspy[edytuj | edytuj kod]

Samos leży blisko zachodniego wybrzeża Turcji, oddzielona od niego wąską cieśniną, ok. 70 km na południowy zachód od Izmiru. Ma kształt nieregularny, rozciągnięty w kierunku wschód-zachód. „Kręgosłup” wyspy tworzy łańcuch górski Ambelos. Najwyższy szczyt wyspy, Kerketeus (1436 m n.p.m.), leży w jego zachodniej części. Boczne grzbiety tego łańcucha, biegnące ku morzu, rozdzielają szereg niewielkich, dość głębokich dolin. Stolica wyspy, Vathy, leży w jej wschodniej części, w głębi długiej, wąskiej zatoki. Cała prawie wyspa jest zadrzewiona, ponad zieleń lasów wznosi się jedynie nagi, kopulasty szczyt Kerketus.[1]

Gleby wyspy są urodzajne. Uprawia się tu owoce cytrusowe, winorośl (odmiany malvasia, z której wytwarzano słynną małmazję), oliwki, tytoń oraz hoduje róże. Od starożytności Samos słynęła z doskonałego drewna konstrukcyjnego oraz obfitości gliny, z której wytwarzano znaną czerwoną ceramikę. Obfitość lasów sprawiła, że domy na Samos budowano dawniej z drewna, a kryto je czerwoną dachówką.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wyspa była zamieszkała już w okresie neolitu. Później osiedlili się tu Karowie i Lelegowie z kontynentu. Pierwsza grecka kolonizacja wyspy miała miejsce w okresie mykeńskim ok. 2500 p.n.e.[potrzebne źródło] W XI-IX w. p.n.e. na Samos przybyli Jonowie, jak mówi tradycja, pod wodzą Proklesa z Epidauros. Około 700 p.n.e. na Samos zakończyła się epoka królewska i do władzy doszła arystokracja. Siódmy wiek przed nasza erą to okres rozkwitu Samos jako jednego z jońskich miast-republik.

W drugiej połowie VI wieku p.n.e. Samos była rządzona przez tyrana Polikratesa, który zdobył władzę przy pomocy piętnastu hoplitów. Polikrates, dzięki dużej flocie korsarskiej, uzależnił od siebie wiele wysp, a Samos stało się hegemonem na Morzu Egejskim. Był też słynnym budowniczym. Za jego panowania powstał marmurowy falochron portu miasta Samos, kilometrowej długości tunel pod górą, wznoszącą się opodal miasta, którym dostarczano wodę (tzw. tunel Eupalinosa, prace trwały 15 lat) oraz zespół świątyń Hery - Herajon i Hekatombeon.

Po wojnach perskich wyspa stała się członkiem Związku Morskiego Aten. W 84 p.n.e. wyspa została przez Rzymian włączona do rzymskiej prowincji Azja.

W 1821 na Samos doszło do rebelii ludności greckiej, która obaliła rządy tureckie i przejęła władzę. W 1833 Grecja i Imperium Osmańskie zawarły porozumienie, zgodnie z którym Samos stało się autonomiczną republiką pod protektoratem Imperium Osmańskiego.

W 1912 wyspę włączono do Grecji.

Prezydenci Samos w latach 1821-1912[edytuj | edytuj kod]

  • 1821 Konstantin Lahanas
  • 1821-1828 Lykourgos Logothetis
  • 1828-1829 Ioannis Kolettis
  • 1829 Dimitrios Christides
  • 1829-1830 Ioannis Kolettis
  • 1830-1833 Lykourgos Logothetis
Flaga autonomicznego Samos 1833-1912
  • 1833-1850 Stephanos Vogoridis
  • 1850-1854 Alexandros Kallimachis
  • 1854-1859 Ioannis Dimitrou Ghikas
  • 1859-1866 Miltiadis Stavraki Aristarchis
  • 1866-1873 Pavlos Mousouros
  • 1873 Georgios Georgiadis
  • 1873-1874 Konstantinos Adosidis
  • 1874-1879 Konstantinos Photiadis
  • 1879-1885 Konstantinos Adosidis
  • 1885-1895 Alexandros Stephanou Karatheodoris
  • 1895-1896Georgios Verovits
  • 1896-1899 Stephanos Konstantinou Mousouros
  • 1899-1900 Konstantinos Vagianis
  • 1900-1902 Michail Georgiadis
  • 1902-1904 Alexandros Spiridonou Mavrogenis
  • 1904-1906 Ioannis Vithynos
  • 1906 Konstantinos Stephanou Karatheodoris
  • 1907-1908 Georgios Georgiadis
  • 1908-1912 Andreas Kopasis Omoudopoulos
  • 1912 Grigorios Vegleris
  • 1912 Themistoklis Panagiotou Sophoulisos

Przypisy

  1. Sławińska Helena: Wyspa miodowych stuleci, w: "Poznaj świat" R. XII, nr2 (135), luty 1964, s. 44-45