Izmir

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Izmir
Państwo  Turcja
Prowincja Izmir
Powierzchnia 11.973 km²
Wysokość 30 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności

3 180 235
Tablice rejestracyjne 35
Położenie na mapie Turcji
Mapa lokalizacyjna Turcji
Izmir
Izmir
Ziemia 38°26′N 27°09′E/38,433333 27,150000
Strona internetowa
Pożar Smyrny. Fotografia wykonana z pokładu okrętu włoskiego

Izmir (dawniej Smyrna, tur. İzmir, gr. Σμύρνη) – miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską, stolica prowincji (ilu) Izmir. Trzecie miasto pod względem wielkości w Turcji - 2,3 mln mieszkańców, zespół miejski 2,7 mln. Ważny ośrodek handlowy i przemysłowy Turcji: huta żelaza, rafineria ropy naftowej, zakłady tytoniowe, włókiennicze i cementowe. Drugi port handlowy po Stambule. W Izmirze odbywają się największe na Bliskim Wschodzie Międzynarodowe Targi Izmirskie. Siedziba dowództwa południowo-wschodnich kontyngentów NATO.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Liczba mieszkańców:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki osadnictwa na terenie Izmiru sięgają 3000 roku p.n.e.[2] Zapewne w X wiek p.n.e. Jonowie zajęli zatokę smyrneńską, wypędzając eolskich osadników i zbudowali miasto[3]. Rozkwitające miasto zostało zburzone prawdopodobnie w roku 575 p.n.e. przez króla lidyjskiego Alyattesa II[4].

Czasy Aleksandra Wielkiego przyniosły miastu rozkwit. Kazał on wybudować twierdzę na wzgórzu Pagus, a u jej podnóża nowe miasto, do którego przesiedlił mieszkańców dawnej Smyrny[2]. Odbudowane w pierwszej połowie IV w. p.n.e. przez Antygona I, a następnie rozbudowywane przez Lizymacha miasto, stało się głównym ośrodkiem handlowym w Azji Mniejszej[2]. W czasach rzymskiego i bizantyjskiego panowania miasto wciąż się rozwijało[potrzebne źródło]. W 129 roku p.n.e. liczyło około 100 tysięcy mieszkańców i było znanym ośrodkiem handlowym[potrzebne źródło]. W roku 178 n.e. miasto przeżyło największe w swej historii trzęsienie ziemi[potrzebne źródło]. Z polecenia Marka Aureliusza zostało odbudowane w ciągu trzech lat[potrzebne źródło]. Już wcześniej zaczęli się tu pojawiać pierwsi chrześcijanie. To tutaj znajdował się jeden z siedmiu Kościołów Azji wzmiankowany w Apokalipsie św. Jana[5], a pierwszym biskupem tutejszej gminy chrześcijańskiej był św. Polikarp[6], który z rozkazu rzymskiego namiestnika został w 153 r. spalony na stosie. Dzięki temu, że była tu silna wspólnota chrześcijańska, w czasach bizantyjskich rezydował tu metropolita podległy tylko patriarsze[potrzebne źródło].

W VII w. miasto przeżywało częste najazdy Arabów, ale padło dopiero w XI w. na skutek naporu Turków seldżuckich i pozostawało w ich władaniu przez około 20 lat, aż do czasu, kiedy odbiła je z ich rąk armia cesarska[potrzebne źródło]. Pod koniec XII w. władali Smyrną Genueńczycy korzystając z ogromnych walorów tutejszego portu. Władzę nad miastem stracili jednak po kilkudziesięciu latach na rzecz Turków z emiratu Aydin[potrzebne źródło]. W latach 1344-1403 należało do zakonu joannitów[potrzebne źródło]. W 1403 zostało zdobyte i zniszczone przez mongolskie wojska Timura[potrzebne źródło].

W roku 1415 miasto przeszło w posiadanie Imperium Osmańskiego. Zdobywcy zmienili jego nazwę miasta na Izmir. Za Sulejmana Wspaniałego, w celu rozwoju handlu, Europejczycy otrzymywali pozwolenia na swobodny handel i na osiedlanie się w mieście[7]. Wkrótce Izmir stał się miastem kosmopolitycznym. Po przegranej przez imperium I wojnie światowej miasto w wyniku wojny grecko-tureckiej zostało zajęte przez Greków, co zostało usankcjonowane układem w Sèvres (1920). 9 września 1922 r. Izmir został zajęty przez wojska Atatürka i poważnie zniszczony, mimo wcześniejszego o kilka dni opuszczenia go przez wojska greckie[8]. Pomimo rozkazu wydanego przez Kemala Atatürka zabraniającego zabijania osób cywilnych, w czasie tureckiego zajmowania miasta doszło do rzezi znajdującej się tam ludności greckiej i ormiańskiej, szacowanej na około 100 000 ludzi. Brutalnie został zamordowany biskup Patriarchatu Konstantynopolitańskiego Chryzostom ze Smyrny[9]. W dniach 13-17 września doszło do wielkiego pożaru, w wyniku którego zniszczona została znaczna część miasta zamieszkiwanego przez chrześcijan (oszczędzone zostały dzielnice turecka i żydowska)[10]. Traktatem pokojowym w Lozannie w 1923 roku Izmir z powrotem został przyznany Turcji. Zgodnie z osobnym porozumieniem pomiędzy Grecją i Turcją nastąpiła wymiana ludności, dlatego miasto jest dziś zamieszkane głównie przez Turków[11]. W roku 2005 roku miasto gościło uczestników letniej uniwersjady.

Miasta partnerskie[12][edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://www.izmir.bel.tr/en/kardeskentler.asp
  2. 2,0 2,1 2,2 W. Korsak, Turcja: Kraj czterech mórz, Kraków 2005, s.295, ISBN 83-921981-2-3
  3. N.G.L. Hammond, s.123.
  4. P. Green: Aleksander Wielki, s.176.
  5. ApJ 1:11.
  6. Jarosław Charkiewicz: Święty Polikarp, biskup i męczennik. [dostęp 2010-01-12].
  7. Historia świata śródziemnomorskiego, s.162.
  8. Emeis oi Ellines: Historia wojen współczesnej Grecji, praca zbiorowa, Skai Biblio 2008, ISBN 978-960-6845-15-4
  9. R. Clogg: Historia Grecji nowożytnej, s.116.
  10. R. Clogg: Historia Grecji nowożytnej, s.119.
  11. R. Clogg: Historia Grecji nowożytnej, s.121-126.
  12. http://www.izmir.bel.tr/en/kardeskentler.asp

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jean Carpentier, François Lebrun: Historia świata śródziemnomorskiego. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2003. ISBN 83-04-04647-4.
  • Richard Clogg: Historia Grecji nowożytnej. Warszawa: Książka i Wiedza, 2002. ISBN 83-05-13465-2.
  • N.G.L. Hammond: Dzieje Grecji. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1973.