Serwis społecznościowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Serwis społecznościowy — to serwis internetowy, który istnieje w oparciu na zgromadzonej wokół niego społeczności. Tworzy tak zwane media społecznościowe (ang. social media).

Wiosną 2008 roku do najpopularniejszych tego rodzaju serwisów w Stanach Zjednoczonych należały Myspace i Facebook. Najpopularniejsze w Europie były: Bebo, Myspace, Skyrock Blog, Facebook i Hi5, w Ameryce Łacińskiej: Orkut i Hi5, a na terenie Azji oraz Wysp Australii i Oceanii: Friendster, Orkut i CyWorld.[potrzebne źródło] Najpopularniejszymi serwisami społecznościowymi w Polsce w 2010 r. były Nk.pl (dawniej nasza-klasa.pl) posiadająca ponad 12 mln kont użytkowników oraz Facebook z ponad 8 mln kont.[1]. Według badania Megapanel z marca 2011 roku z social media korzystają niemal wszyscy Internauci (aż 99,3%) i poświęcają temu średnio około 1,5 godziny dziennie[2].

Główne rodzaje serwisów społecznościowych[edytuj | edytuj kod]

Oprócz tego elementy serwisów społecznościowych adaptują też często portale oferujące innego rodzaju usługi, np. zajmujące się handlem on-line (Amazon.com) czy dostarczające głównie informacje prasowe (gazeta.pl) lub oferujące katalogi branżowe: firm i produktów wzbogacone panelem społecznościowym.

Historia serwisów społecznościowych[edytuj | edytuj kod]

Koncepcją wykorzystania wielu komputerów osobistych połączonych elektronicznie w celu tworzenia społeczności internetowych, zajmowano się od dawna. Jednym z przykładów może być książka Hilltz i Turoffa The Network Nation (Addison-Wesley, 1978, 1993), w której dokładnie przedstawiono w jaki sposób należy dostosować komunikację za pomocą komputera (internet), aby za jej pomocą utworzyć społeczność internetową.

Podejmowano wiele prób, aby wspomóc rozwój takich społeczności poprzez komunikację komputerową wykorzystując do tego, m.in. Usenet, Advanced Research Projects Agency Network, LISTSERV, Bulletin Board System (elektroniczny biuletyn informacyjny) oraz EIES – elektroniczny serwis do wymiany informacji Turrofa (Turoff and Hiltz, 1978, 1993). Członkowie grupy Information Routing Group stworzyli schemat zastosowania wczesnej wersji internetu do tworzenia sieci społecznościowych.

Pierwsze strony internetowe tego typu umożliwiały utrzymywanie kontaktu z byłymi kolegami/koleżankami z klasy, Classmates.com (1995), bądź rodziną i znajomymi, SixDegrees.com (1997). Użytkownik miał możliwość stworzenia własnego profilu, wysyłania wiadomości do ludzi ze swojej "listy znajomych" oraz wyszukiwania wśród pozostałych użytkowników ludzi o podobnych zainteresowaniach. Chociaż takie możliwości istniały już wcześniej, to dopiero SixDegrees.com zastosował je wszystkie jednocześnie. Pomimo takich udogodnień, które w przyszłości miały stać się ogromnie popularne, ten portal nie przynosił zysków i w efekcie został zamknięty.

W roku 1999 pojawiły się dwa nowe rodzaje społeczności internetowych: Epinions.com, gdzie użytkownik tworzył grupę jedynie spośród znajomych oraz stworzona przez Jonathana Bishopa i wykorzystywana na paru lokalnych, brytyjskich stronach internetowych w latach 1999-2001 społeczność, która dawała możliwość utrzymywania kontaktów z przyjaciółmi. Innowacje polegały na możliwości określenia, kto "koleguje się" z kim oraz na zwiększonej interaktywności użytkownika w kwestii zawartości strony i dołączania znajomych.

W 2005 roku zrzeszający społeczność internetową portal MySpace prześcignął chwilowo główną stronę Google'a w liczbie odwiedzających tę witrynę. W tym samym czasie portal Facebook – konkurent MySpace.com – rozwijał się w szybkim tempie i w 2007 roku udostępnił możliwość dodawania aplikacji utworzonych poza portalem, a także funkcję tworzenia graficznej mapy przedstawiającej zgromadzone kontakty użytkownika.

W marcu 2005 roku kiedy Yahoo! stworzył Yahoo! 360°, portale ze społecznością sieciową zaczęły rozwijać się, stając się elementem strategii biznesowej. W lipcu 2005 roku News Corporation wykupiło MySpace.com, a w grudniu brytyjski koncern ITV kupił Friends Reunited. Zaczęły powstawać nowe portale tego typu w różnych językach, dostosowane do potrzeb użytkowników w innych krajach. Szacuje się, że obecnie na świecie istnieje ponad 200 serwisów społeczności internetowych.

Serwisy społecznościowe w socjologii[edytuj | edytuj kod]

Facebook oraz inne portale tego typu, stają się ośrodkiem zainteresowania coraz większej liczby naukowców. Socjolodzy zaczęli badać wpływ takich portali na społeczeństwo. Kwestie poruszane w większości artykułów dotyczą:

Serwisy społecznościowe w biznesie[edytuj | edytuj kod]

Serwisy społecznościowe łączą ludzi niewielkim kosztem, co może być niezwykle korzystne dla przedsiębiorców i sektora małych i średnich firm, chcących poszerzyć zakres swoich kontaktów. Bardzo często firmy wykorzystują serwisy aby wpłynąć na potencjalnego klienta. Firmy mogą również wykorzystywać serwisy na potrzeby kampanii reklamowej w formie ogłoszeń. Ponieważ biznes działa w skali globalnej, serwisy ułatwiają utrzymywanie kontaktów na całym świecie.

LinkedIn (polskim odpowiednikiem są GoldenLine i Profeo.pl) jest dobrym przykładem społeczności internetowej stosowanej w biznesie. LinkedIn stał jednym z najpotężniejszych i powszechnie używanych portali z ponad 100 milionami zarejestrowanych użytkowników reprezentujących 150 różnych branży przemysłowych.

Biznesowe społeczności internetowe funkcjonują jako spotkania online dla specjalistów z dziedziny biznesu i przemysłu. Inne portale wykorzystują ten model w celu tworzenia niszowych społeczności internetowych.

Dzięki biznesowym społecznościom wirtualnym, poszczególne jednostki mogą być dostępne. Ludzie tworzą swoją prawdziwą tożsamość w wiarygodnym miejscu. Następnie nawiązują kontakty bezpośrednio ze sobą lub w obrębie grupy, która wykazuje wspólne zainteresowania i podobne cele. Mogą oni także tworzyć własne blogi, obrazy, slajdy i filmy. Podobnie jak w przypadku serwisów społecznościowych, użytkownik istotnie staje się wydawcą.

W 2011 na reklamę w serwisach społecznościowych reklamodawcy przeznaczyli 5,2 mld USD[3].

Tradycyjnym sposobem komunikacji jest rozmowa twarzą w twarz. Jednakże dzięki interaktywnej technologii komputerowej, połączenie peer-to-peer możliwe jest w każdej chwili. Serwisy sieci społecznościowych skupiają ogromną rzeszę osób zainteresowanych, poprzez tworzenie interaktywnych miejsc spotkań informacyjnych. Co więcej, członkowie społeczności mają możliwość rozwoju zawodowego.

Serwisy społecznościowe w medycynie[edytuj | edytuj kod]

Lekarze i pracownicy medyczni zaczynają akceptować serwisy społeczności internetowych jako sposób zdobywania wiedzy i przekazywania informacji, jak również w celu oceny indywidualnych lekarzy i instytucji. Korzyścią płynącą z używania wyspecjalizowanego serwisu medycznych społeczności internetowych jest fakt, że wszyscy użytkownicy muszą być wpisani na państwową listę licencjonowanych lekarzy.

Serwisy medycznych sieci społecznościowych cieszą się szczególnym zainteresowaniem firm farmaceutycznych, które 32% środków przeznaczonych na marketing wydają na pozyskanie konsumentów wśród użytkowników tych serwisów.

Serwisy społecznościowe w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Jak wynika z badań PMR Research, 54% Polaków korzysta z portali społecznościowych, najpopularniejszymi są Facebook i nk.pl.

Aż 54% dorosłych Polaków (powyżej 18 roku życia) deklaruje, że korzysta z social media, najwięcej wśród respondentów w wieku 18-24 lat - 82%, natomiast spośród osób w wieku 35-64 lat - 47%, zdecydowanie najmniej w wieku powyżej 65 lat - 30%.

Polacy deklarują korzystanie głównie z Facebooka (40%) i nk.pl (37%). Biorąc pod uwagę wiek, odsetek posiadających konta na portalu nk.pl jest raczej jest stały, natomiast zmienia się odsetek korzystających z Facebooka. Respondenci w wieku 18-24 lat deklarują korzystanie z portali społecznościowych takich jak: Facebook (74%), nk.pl (40%) i Twitter (2%), natomiast badani z grupy wiekowej 25-34 korzystają z Facebooka (58%), nk.pl (45%) oraz Twittera (4%). Co piąty Polak w wieku 65+ korzysta z Facebooka[4].

Działalność charytatywna[edytuj | edytuj kod]

Coraz większa liczba stron internetowych zaczyna korzystać z potencjału, który mają społeczności sieciowe, aby prowadzić działalność charytatywną. Dzięki portalom zrzeszającym ludzi o podobnych zainteresowaniach i chętnych do pomocy innym, małe organizacje mają możliwość dotarcia do szerszej publiczności i przedstawienia jej podstaw swojej działalności charytatywnej. Za przykład mogą posłużyć takie portale jak: SixDegrees.org oraz Network for Good zajmujące się zbieraniem datków oraz tworzących listę dawców organów.

Typowa budowa serwisu społecznościowego[edytuj | edytuj kod]

Podstawy[edytuj | edytuj kod]

Serwisy społecznościowe to miejsca w Internecie, gdzie każdy użytkownik może stworzyć swój własny profil. Służą one głównie zwiększeniu poczucia przynależności do jakiejś grupy społecznej.

Serwisy te dzielą się na dwie kategorie:

  • zewnętrzne (z ang. external social networking ESN) – otwarte/ publiczne i dostępne dla wszystkich użytkowników Internetu, umożliwiając im swobodną komunikację między sobą. Ich użytkownicy mogą wysyłać swoje zdjęcia oraz zaprzyjaźniać się z innymi użytkownikami, zwykle po tym, jak obie strony zaakceptują wysłaną wcześniej prośbę o dodanie do listy znajomych (z ang. friend request).
  • wewnętrzne (z ang. internal social networking ISN) – zamknięte/ prywatne społeczności składające się z grupy ludzi jednej firmy, stowarzyszenia, instytucji edukacyjnej lub innej organizacji, a także stworzonej przez użytkownika ESN grupy zamkniętej, tzn. takiej, do której można się dostać jedynie poprzez zaproszenie od znajomego.

Niektóre serwisy posiadają możliwość dodawania ludzi do „ulubionych”, co nie musi być potwierdzane przez innych użytkowników. Zazwyczaj serwisy społecznościowe umożliwiają kontrolę nad swoją prywatnością, tzn. użytkownicy mogą wybierać, co jest a co nie jest widoczne dla innych w ich profilu oraz to, kto może ich profil przeglądać lub się z nimi kontaktować.

Dodatkowe opcje[edytuj | edytuj kod]

Niektóre serwisy społecznościowe posiadają dodatkowe opcje, np. tworzenie grup o sprecyzowanych zainteresowaniach, przesyłanie filmów oraz prowadzenie rozmów na forach. Ponadto istnieją "serwisy geospołeczne", które używają internetowych aplikacji mapujących w celu gromadzenia użytkowników zgodnie z ich geograficznym położeniem. Pojawił się również trend zmierzający w kierunku większej współpracy między różnymi serwisami społecznościowymi, któremu przewodzą takie firmy jak OpenID oraz OpenSocial. Jego ideą jest umożliwienie użytkownikom stworzenia jednego wspólnego profilu na wielu serwisach internetowych. Obecnie w ten sposób współpracują między sobą następujące serwisy: Facebook, Flickr, Blogger, WordPress, itd.

Model biznesowy[edytuj | edytuj kod]

Obecnie tylko niewielka liczba serwisów społecznościowych pobiera opłaty za członkostwo. Wynika to być może z faktu, że jest to dość nowa forma usług, której wartość jeszcze się nie utrwaliła w umysłach konsumentów. Firmy takie jak Myspace czy Facebook sprzedają na swoich stronach reklamy online, dlatego ich celem jest jak największa liczba członków, a wprowadzenie opłat przyniosłoby efekt przeciwny. Niektórzy twierdzą, że szczegółowe informacje o użytkownikach danych serwisów umożliwiają kierowanie reklamy do wyspecjalizowanej grupy odbiorców w takim stopniu, jaki nie jest możliwy nigdzie indziej. Innym źródłem dochodów takich stron jest tworzenie internetowych giełd (np. Giełda Facebooka) lub sprzedawanie informacji i kontaktów zawodowych firmom (LinkedIn). Polskim przykładem takiego serwisu może być GoldenLine, który również umożliwia rozbudowywanie sieci kontaktów zawodowych, a także rozwijanie swojej kariery zawodowej. W 2011 roku GoldenLine wprowadził miesięczne opłaty za wyszukiwanie więcej niż 20 użytkowników.

Internetowe serwisy społecznościowe funkcjonują na zasadzie niezależnego modelu biznesowego – użytkownicy spełniają podwójną rolę – są zarówno dostawcami jak i odbiorcami danych treści. Jest to przeciwieństwem tradycyjnego modelu, w którym dostawcy i odbiorcy danych dóbr są odrębnymi podmiotami. Dlatego w modelu niezależnym dochód generowany jest głównie dzięki reklamie. Jednak, kiedy treść danego serwisu jest ceniona wystarczająco wysoko, możliwy jest również dochód ze składek.

Prywatność[edytuj | edytuj kod]

Rosną obawy, że użytkownicy serwisów społecznościowych podają zbyt wiele informacji osobistych, co może zwiększyć liczbę przestępstw, w tym przestępstw na tle seksualnym. Bez względu na to, jak często duże serwisy społecznościowe (jak MySpace) współpracują z organami ścigania, aby zapobiec tego typu incydentom, użytkownicy takich serwisów muszą być świadomi zagrożeń jakie czyhają na nich w sieci: działania złodziei danych osobowych oraz wirusy komputerowe.

Istnieje również zagrożenie naruszenia prywatności związane z zamieszczanie zbyt szczegółowych danych osobowych na stronach wielkich przedsiębiorstw lub organizacji rządowych, które mają możliwość stworzenia profilu osobistego. Problem stanowi również kwestia dotycząca kontroli danych, ponieważ informacje zmienione, bądź usunięte przez użytkownika mogą zostać odtworzone i trafić w ręce innych osób. Uwagę na problem kontroli danych zwróciła sprawa kontrowersyjnego portalu Quechup, który wysyłał spam na adresy poczty elektronicznej pozyskane od swoich użytkowników[potrzebne źródło].

Pozyskiwanie informacji od podmiotów badanych poprzez ankiety dotyczące zdrowia i naukowe na temat zwyczajów życia codziennego jest ściśle kontrolowane przez specjalne komisje rewizyjne, by upewnić się, że osoby nieletnie i ich rodzice wyrazili zgodę na przeprowadzenie badania. Jednak nie jest jasne, czy takie same zasady dotyczą zbierających informacje w serwisach społecznościowych. W tego typu serwisach często zamieszczane są personalia, które trudno byłoby uzyskać w tradycyjny sposób. Mimo że dane znajdujące się w serwisach społecznościowych są publiczne, posługiwanie się nimi w pracach naukowych jest naruszeniem prywatności ich użytkowników[potrzebne źródło].

Próby znormalizowania serwisów społecznościowych, w celu wyeliminowania konieczności powtarzania tych samych wpisów na różnych serwisach, wywołały obawy dotyczące prywatności (zob. FOAF – schemat formatowania, który służy do opisu danej osoby; oraz Open Source Initiative – organizacja zajmująca się promocją oprogramowania open source).

Dochodzenia[edytuj | edytuj kod]

Serwisy społecznościowe coraz powszechniej są wykorzystywane w postępowaniach sądowych i śledztwach kryminalnych. Informacje zamieszczone w serwisach Myspace i Facebook zostały wykorzystane przez policję, kuratora oraz władze uniwersyteckie do oskarżenia użytkowników tych serwisów. W niektórych sprawach informacje zamieszczone na MySpace zostały wykorzystane w sądzie.

Serwis Facebook jest źródłem dowodów przeciwko studentom dla władz uczelni oraz organów sprawujących władzę. Facebook, który jest często odwiedzany przez studentów, pozwala na utworzenie własnego profilu z danymi osobistymi. Dostęp do profili osobistych mogą mieć inni zarejestrowani użytkownicy z tej samej szkoły, do których często dołączają władze i ochrona szkoły[potrzebne źródło].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michael Hartl, Aurelius Prochazka RailsSpace. Tworzenie społecznościowych serwisów internetowych w Ruby on Rails, Helion, 2008
  • Paweł Frankowski, Arvind Juneja Serwisy społecznościowe. Budowa, administracja i moderacja, Helion, 2009
  • Joshua Porter Serwisy społecznościowe. Projektowanie, Helion, 2009

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]