Sklerenchyma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Włókna sklerenchymatyczne

Sklerenchyma (twardzica)tkanka wzmacniająca roślin. Dojrzałe komórki sklerenchymatyczne mają mocno zgrubiałe i na ogół silnie zdrewniałe ściany wtórne, inkrustowane ligniną, z licznymi jamkami. W czasie rozwoju tych komórek ich protoplasty najczęściej zamierają i zanikają – są to więc komórki martwe[1]. Tkanka składa się przeważnie z komórek prozenchymatycznych (podłużnych). Funkcją sklerenchymy jest przede wszystkim nadawanie sztywności poszczególnym częściom rośliny. W rozwoju powstają z merystemów pierwotnych lub wtórnych.

Występuje w dwóch postaciach[1]:

  • stereidy (włókna sklerenchymatyczne) – forma podłużna,
  • sklereidy (komórki sklerenchymatyczne, komórki kamienne) – forma kulista.

Stereidy[edytuj | edytuj kod]

Włókna mają postać podłużnych komórek, zwykle o długości 1-2 mm szerokości od 0,01 do 0,28 mm. Komórki są klinowato zakończone, a końce zachodzą na siebie. Ściana komórkowa jest gruba, a światło komórki bardzo ograniczone. Jamki występują nielicznie. Mogą występować pojedynczo lub tworzyć długie sznury lub pasma. Przestwory między komórkami występują rzadko i są niewielkie[2]. W korzeniu znajdują się głównie w części centralnej, a w łodygach w obwodowej. W liściach wokół wiązek przewodzących tworzą pochwę sklerenchymatyczną. Ze względu na lokalizację można wyróżnić[3]:

  • włókna łykowe o jamkach prostych,
  • włókna drzewne o jamkach lejkowatych,
  • włókna kory pierwotnej,
  • włókna perywaskularne,
  • włókna liściowe,
  • włókna typu włosków, występujące na nasionach,
  • włókna pozadrzewne, nie wchodzące w skład drewna.

Włókna sklerenchymatyczne mają także znaczenie gospodarcze. Włókna lnu zwyczajnego i konopi siewnych mogą mieć długość nawet do 10 cm i są wykorzystywane do wyrobu nici i tkanin[2].

Sklereidy[edytuj | edytuj kod]

Sklereid w kształcie kuli
Sklereidy wydłużone w liściu

Sklereidy zwykle maja kształt zbliżony do kuli, mogą być jednak wydłużone. Są to komórki martwe o grubej ścianie komórkowej, niekiedy wysyconej suberyną[2].

Komórki kamienne (sklereidy) są nasycone solami mineralnymi i są najtwardszą tkanką roślinną.

Sklereidy nie tworzą jednolitej tkanki, lecz występują w postaci skupisk (np. grupy komórek kamiennych w miąższu owocu rzekomego gruszy) lub pojedynczo jako tzw. idioblasty. Wyróżnia się kilka typów tych komórek, w zależności od ich kształtów:

  • brachysklereidy – kuliste
  • asterosklereidy – rozgałęzione,
  • osteosklereidy – walcowate, rozszerzone na końcach,
  • makrosklereidy – walcowate,
  • trichosklereidy – nitkowate[3].

Komórki kamienne odpowiadają za szczególną twardość struktur takich jak łupiny nasion[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Szweykowska Alicja, Szweykowski Jerzy: Botanika t.1 Morfologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 127-128. ISBN 83-01-13953-6.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Malinowski Edmund: Anatomia roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 105-108.
  3. 3,0 3,1 Hejnowicz Z.: Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Warszawa: PWN, 1980, s. 52-57. ISBN 8301004207.