Solomon Bandaranaike

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Solomon Bandaraniake
Official Photographic Portrait of S.W.R.D.Bandaranayaka (1899-1959).jpg
Data i miejsce urodzenia 8 stycznia 1899
Kolombo
Data i miejsce śmierci 26 września 1959
Kolombo
4. Premier Cejlonu
Przynależność polityczna Cejlońska Partia Wolności
Okres urzędowania od 1956
do śmierci
Poprzednik John Lionel Kotalawela
Następca Wijeyananda Dahanayake

Solomon West Ridgeway Dias Bandaranaike (1899-1959) - polityk cejloński, działacz niepodległościowy, premier, mąż Sirimavo Bandaranaike.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Młodość i początek kariery[edytuj | edytuj kod]

Bandaranaike w czasie studiów na Oxfordzie brał udział w debatach Oxford Union i został wybrany sekretarzem organizacji

Bandaranaike urodził się w Kolombo na Cejlonie. Pochodził z chrześcijańskiego, anglikańskiego rodu syngaleskiego. Jego ojcem był Solomon Dias Bandaranaike, zastępca gubernatora prowincji podczas brytyjskich rządów kolonialnych. W późniejszym okresie życia aby uczestniczyć w polityce dokonał konwersji na buddyzm[1]. Wykształcenie otrzymał w kolegium St. Thomas' College, następnie udał się na studia prawnicze do Oxfordu. W czasie studiów został wybrany na sekretarza Oxford Union. Po ukończeniu studiów pracował w Anglii jako adwokat. Jako młody prawnik włączył się w działalność Cejlońskiego Kongresu Narodowego (CNC). Od 1925 zajmował różne stanowiska w brytyjskiej administracji na Cejlonie, w 1926 roku został wybrany do Rady Miejskiej Colombo. Od 1931 do 1947 roku pracował w Radzie Państwowej Cejlonu. W celu promocji kultury syngaleskiej w 1936 roku zorganizował Sinhala Maha Sabha. W 1946 roku poparł Zjednoczoną Partię Narodową (UNP). Po uzyskaniu przez Cejlon statutu dominialnego, w latach 1947-1951 ministrem zdrowia oraz przewodniczącym Izby Reprezentantów (1948-51).

W 1951 roku razem ze swoją frakcją partyjną Sinhala Maha Sabha odszedł z ukierunkowanego na prawo UNP i utworzył niepodległościową Partię Wolności Sri Lanki (SLFP)[2][3]. Frakcja popierała wprowadzenie zarówno syngaleskiego i tamilskiego jako języków narodowych, jednak w latach 50. przyjęła kurs w stronę języka syngaleskiego który miał stać się językiem urzędowym Sri Lanki[4]. Partia odwoływała się do religii buddyjskiego[5] którą wyznawała znaczna większość Syngalezów przez co w epoce kolonialnej była ofiarą ataków miejscowych chrześcijan i Tamilów. Politycznie i społecznie na partię wpływały poglądy duchownych buddyjskich. Frakcja a następnie partia głosiła nierewolucyjne poglądy socjalistyczne. SLFP zyskała duże poparcie wśród wiejskiej ludności syngaleskiej.

Urząd premiera[edytuj | edytuj kod]

Bandaranike został premierem po wygranych przez jego partię wyborach w 1956 roku. Stanął na czele koalicji czterech partii z których największymi partnerami koalicyjnymi były Lanka Sama Samaja Party i Komunistyczna Partia Sri Lanki. Objął też stanowisko ministra spraw zagranicznych i obrony. Był zwolennikiem współistnienia państw o różnych ustrojach i polityki neutralności. Za jego kadencji nastąpiła likwidacja obcych baz na Cejlonie (1957), zlikwidował on brytyjskie bazy lotnicze Katunayake i Zatoce China oraz bazę morską w Trincomalee.

Pod jego rządami Sri Lanka przyjęła socjalistyczną ścieżkę rozwoju, dokonał szeregu zmian gospodarczych, jak nacjonalizacja portu Kolombo w 1957 roku[6][7], opracowanie 10-letniego planu rozwoju gospodarczego i innych. W czasie swojej kadencji obniżył oficjalny status języka angielskiego, promował język syngaleski jako urzędowy. Rządowi Bandaranaike nie udało się zapobiec rosnącym po uzyskaniu niepodległości konfliktom etnicznym, w czasie jego kadencji doszło do zamieszek między Sygnlazami a Tamilami z 1958 roku.

Zamach na premiera[edytuj | edytuj kod]

25 września w prywatnej rezydencji premiera, odwiedził go mnich buddyjski o nazwisku Talduwe Somarama. Somarama jako duchowny, nie został przeszukany i miał swobodny dostęp do premiera, gdy ten zaczął swoje rutynowe spotkanie z publicznością. Gdy Bandaranaike chciał powitać mnicha w tradycyjny buddyjski sposób, zabójca wyciągnął ukryty w szatach rewolwer i strzelił w leżącego premiera. Ranny Bandaranaike trafił do szpitala, zmarł następnego dnia w szpitalu w Kolombo[8] (1915-62), morderca premiera zginął na szubienicy.

Po morderstwie Bandaranaike, premierem został minister edukacji Wijeyananda Dahanayake. Popadł on jednak w niełaskę członków rządu, po usunięciu wszystkich ministrów sprawujących swoje funkcje rok wcześniej. Ostatecznie kierownictwo Partii Wolności Sri Lanki trafiło do wdowy po premierze, Sirimavie Bandaranaike, która wkrótce została senatorem. Po wygranych przez SLFP wyborach w lipcu 1960 roku została ona pierwszą na świecie kobietą premierem.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

W 1940 roku ożenił się ze Sirimavie Ratwatte, mieli razem troje dzieci[9]. Żona Solomona została później pierwszą w historii świata kobietą premierem, a jego druga córka Chandrika Kumaratunga w została w 1994 roku na krótki czas premierem, a następnie pierwszą w historii kraju kobietą prezydentem. Jego najmłodszy syn Anura Bandaranaike w latach 1999-2001 pełnił funkcję przewodniczącego parlamentu Sri Lanki i ministra w latach 2004-2008. Starsza córka Bandaranaike Sunethra jest filantropem.

Przypisy

  1. Nyrop, Richard (1982). Sri Lanka, a Country Study. Supt. of Docs., U.S. G.P.O. s. 197
  2. Richardson, John (2005) Paradise poisoned: learning about conflict, terrorism, and development from International Center for Ethnic Studies, Kandy, Sri Lanka, s. 145, ISBN 955-580-094-4
  3. Tomasz Leszkowicz, Pół wieku temu po raz pierwszy kobieta została premierem (opublikowany 21 lipca 2010)
  4. P. Sahadevan, Neil DeVotta Politics of Conflict and Peace in Sri Lanka 2006 s. 42
  5. John Richardson Paradise Poisoned: Learning About Conflict, Terrorism and Development from Sri Lanka's Civil Wars s. 221
  6. Lucy M. Jacob Sri Lanka from dominion to republic:a study of the changing relations with the United Kingdom National [Pub. House; overseas distributors: Books from India, London, 1973 s. 81
  7. Navaratna Dissanayake Samarawickreme Industrial Accumulation in Sri Lanka: Impact of Policy Shifts 2005 s. 183
  8. A Prime Minister's assassination trial (udostępniony 11 maja 2008, ang.)
  9. Guida Myrl Jackson-Laufer Women Rulers throughout the Ages: an illustrated guide 1999 s. 223

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nyrop, Richard (1982). Sri Lanka, a Country Study. Supt. of Docs., U.S. G.P.O.