Sprzężniaki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sprzężniaki
Pleśniak biały (Mucor mucedo)
Pleśniak biały (Mucor mucedo)
Systematyka[1]
Królestwo grzyby
Gromada sprzężniaki
Nazwa systematyczna
Zygomycota Moreau[2]
Les Champignons 2: 2035 (1954)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Sprzężniaki, sprzężniowe, sprzężniowce (Zygomycota Moreau) – gromada jądrowców należąca do królestwa grzybów (Fungi).

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Sprzężniowce (Zygomycota) to niewielka grupa (ok. 300 gat.) grzybów saprofitycznych (wyjątki to pasożyty owadów). Grzyby saprofityczne rozwinęły się w połowie karbonu. Ich szczątki są bardzo rzadko spotykane z powodu braku elementów szkieletowych. Wyróżniamy trzy główne linie rozwojowe: skoczkowce, sprzężniowce oraz grzyby wyższe: workowce i podstawczaki. Posiadają grzybnię zbudowaną ze strzępek wielojądrowych, zwykle bez przegród. Rozmnażanie płciowe polega na łączeniu się gametangiów. W cyklu rozwojowym występuje wielojądrowa zygospora. W ścianie komórkowej tej grupy grzybów zawarta jest chityna. Rozmnażanie sprzężniowców polega na łączeniu się dwóch identycznych morfologicznie gametangiów plusowego i minusowego. Ten typ rozmnażania płciowego nazywa się zygogamią.

Cykl rozwojowy[edytuj | edytuj kod]

Cykl rozwojowy sprzężniowców na przykładzie pleśniaka białego.

W zarodniach powstają zarodniki sporangialne. Spory po rozpadzie zarodni przenoszone są przez ruchy powietrza na inne produkty. W przypadku, gdy strzępki należące do dwóch różnych grzybów znajdą się w pobliżu, dochodzi do wytworzenia się na nich gametangiów. Po ich połączeniu następuje proces zwany gametangiogamią. W miejscu połączenia tworzy się zygospora, mająca charakter przetrwalnika. W niej rozpoczyna się faza diploidalna, trwająca zazwyczaj kilka miesięcy. Dochodzi do niej poprzez łączenie się jąder (należących do obu grzybów), które ulegają podziałom mejotycznym na wiele jąder haploidalnych. Zygospora pęka i wyrasta z niej haploidalna strzępka. Jest to forma ograniczona do prostej, wzniesionej nitki. Na jej szczycie powstaje zarodnia, a w niej zarodniki sporangialne. Po uwolnieniu mogą one dać początek nowym grzybniom.

Znaczenie w gospodarce człowieka[edytuj | edytuj kod]

Dojrzała zarodnia rozłożka czerniejącego z rozsypanymi wkoło zarodnikami (sporami).

Sprzężniowce są sprawcami wielu przypadków pleśnienia artykułów spożywczych, tekstyliów, zawilgoconego papieru itp. Pleśniak biały rozwija się zwłaszcza na produktach mlecznych, a rozłożek czerniejący tworzy czarne naloty pleśni zwykle na owocach. Niektóre gatunki rozłożków są wykorzystywane do przemysłowej produkcji kwasu mlekowego.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gromada Zygomycota jest zaliczana według "Catalogue of Life: 2009 Annual Checklist"[1] do królestwa Fungi i należą do niej:

Wcześniejsze systemy klasyfikacyjne grzybów dzieliły gromadę Zygomycota na klasy Trichomycetes i Zygomycetes.[potrzebne źródło]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Zygomycota w: Bisby FA, Roskov YR, Orrell TM, Nicolson D, Paglinawan LE, Bailly N, Kirk PM, Bourgoin T, Baillargeon G., eds (2009). Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2009 Annual Checklist. Digital resource at http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2009/ Species 2000: Reading, UK.
  2. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2012-11-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jacek Balerstet, Waldemar Lewiński, Jan Prokop, Karol Sabath, Grażyna Skirmuntt, Biologia 1 zakres rozszerzony. Rumia, Wyd. Operon, 2002.
  2. Leszek Trząski, Szkolny słownik biologiczny. Katowice, Wyd. Videograf II, 2000.
  3. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczenie. Warszawa, Wyd. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1985.