Staw (anatomia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Budowa stawu

Staw (łac. articulatio) – ruchome połączenie między składnikami szkieletu, zewnętrznego lub wewnętrznego (→połączenia kości). Stawy występują u stawonogów (Arthropoda) oraz kręgowców (Vertebrata). U tych ostatnich stawy są określane, ze względu na specyficzną budowę, jako połączenia maziowe (juncturae synoviales). W stawach (tak jak w łożyskach wielu maszyn) największym problemem jest tarcie i dlatego powierzchnie stawowe kości pokryte są bardzo odporną na ścieranie chrząstką szklistą.

Rodzaje stawów człowieka[edytuj | edytuj kod]

Kryterium podziału:

  • Liczba kości łączących w stawie:
    • staw prosty – w budowie biorą udział tylko dwie kości.
    • złożony – w budowie bierze udział więcej niż dwie kości, np. staw łokciowy
Rodzaje stawów: 1 – kulisty, 2 – eliptyczny, 3 – siodełkowaty, 4 – zawiasowy, 5 – obrotowy.

Staw zawiasowy[edytuj | edytuj kod]

  • kończyna dolna:
    • staw skokowo-goleniowy
  • kończyna górna i dolna:
    • stawy międzypaliczkowe stopy i dłoni

Staw obrotowy[edytuj | edytuj kod]

  • kręgosłup i czaszka:
    • staw szczytowo-obrotowy pośrodkowy
  • kończyna górna:
    • staw promieniowo-łokciowy dalszy
  • kończyna dolna:
    • staw skokowo-piętowy

Staw zawiasowo-obrotowy[edytuj | edytuj kod]

  • kończyna górna:
    • staw łokciowy
  • kończyna dolna:
    • staw kolanowy

Staw śrubowy[edytuj | edytuj kod]

  • kręgosłup i czaszka:
    • stawy zęba kręgu obrotowego

Staw eliptyczny (kłykciowy)[edytuj | edytuj kod]

  • kręgosłup i czaszka:
    • staw szczytowo-potyliczny
  • kończyna górna:
    • staw promieniowo-nadgarstkowy

Staw siodełkowaty[edytuj | edytuj kod]

  • kończyna górna:
    • staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka

Staw kulisty (staw kulisty wolny)[edytuj | edytuj kod]

  • obręcz kończyny górnej:
    • staw barkowo-obojczykowy
    • staw mostkowo-obojczykowy
  • kończyna górna:
    • staw ramienny
    • stawy śródręczno-paliczkowe
  • kończyna dolna:
    • staw skokowo-łódkowy
    • stawy śródstopno-paliczkowe

Staw panewkowy (staw kulisty panewkowy)[edytuj | edytuj kod]

kończyna dolna:

  • staw biodrowy

Staw płaski[edytuj | edytuj kod]

  • kończyna górna:
    • staw śródnadgarstkowy
    • stawy międzynadgarstkowe
    • staw kości grochowatej
    • stawy nadgarstkowo-śródręczne
    • stawy międzyśródręczne
  • kończyna dolna:
    • staw piszczelowo-strzałkowy
    • staw klinowo-łódkowy
    • stawy stępowo-śródstopne
    • stawy międzyśródstopne

Budowa połączeń maziowych[edytuj | edytuj kod]

Typowymi elementami stawu są:

Staw może również zawierać:

Poszczególne stawy różnią się zadaniami biologicznymi, a więc mają odmienną budowę i ruchomość.

Na wykonywanie ruchów we wszystkich płaszczyznach pozwalają stawy wieloosiowe, np. kuliście uformowane stawy barkowy oraz biodrowy. Mniejsza ruchomość cechuje stawy dwuosiowe, np. siodełkowo ukształtowana powierzchnia stawu nadgarstkowo-śródręcznego kciuka pozwala na jego ruchy w dwóch płaszczyznach. Stawy jednoosiowe umożliwiają ruch tylko w jednej płaszczyźnie. Przykładem może być zawiasowy staw ramienno-łokciowy czy też obrotowy staw między najwyższymi kręgami kręgosłupa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bogusław K.B. K. Gołąb Bogusław K.B. K., Podstawy anatomii człowieka, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2012, ISBN 978-83-200-3756-2.
  • AdamA. Krechowiecki AdamA., FlorianF. Czerwiński FlorianF., Zarys anatomii człowieka, wyd. VIII uaktualnione, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2009, ISBN 9788320038736.


Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Literatura: