System ocen programów telewizyjnych w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

System ocen programów telewizyjnych – system klasyfikacji programów telewizyjnych pod względem przeznaczenia wiekowego.

Obowiązek wyświetlania oznaczeń wiekowych w audycjach i przekazach telewizyjnych został wprowadzony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji[1]. 23 czerwca 2005 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wydała rozporządzenie dostosowujące prawo medialne do wymogów znowelizowanej ustawy[2]. Rozporządzenie obowiązuje od 15 sierpnia 2005 roku i nakazuje nadawcom umieszczanie na ekranie jednego z pięciu znaków systemu oceniania, w zależności od negatywnych treści zawartych w audycji. Rozporządzeniem z 12 lipca 2011 zmieniona została forma graficzna oznaczeń[3]:

Oznaczenie od 15 sierpnia 2005 r. Oznaczenie od 28 sierpnia 2011 r. Od lat Ograniczenia czasowe Możliwe zawartości
Polish tv rating system bo.svg
Polish tv rating system bo 2011.svg
b.o. b.o. Pozytywny lub neutralny obraz świata w łagodnym klimacie emocjonalnym; postawy prospołeczne, pozytywne nastawienie do ludzi; nasycenie emocjami pozytywnymi (radość, zachwyt, szczęście, życzliwość); rywalizacja prowadzona w duchu sportowym bez scen drastycznych; ukazywanie pozytywnych wzorów miłości bez obrazów seksualnych (miłość romantyczna, opiekuńcza, przyjacielska).
Polish tv rating system 7.svg
Polish tv rating system 7 2011.svg
7 b.o. Obraz świata budzący silne emocje negatywne (lęk, strach, złość, obrzydzenie); negatywne nastawienie do otoczenia (niszczenie, znęcanie się, przemoc, poniżanie, ignorowanie cierpienia, usprawiedliwianie zła) także przedstawione w sposób nierealistyczny lub humorystyczny; treści, w których ocena moralna zachowania wymaga wnikliwości oraz różnicowania przyczyn, intencji i motywacji; obrazy o charakterze seksualnym (nagość, gesty); zachowania stanowiące niewłaściwy wzorzec postępowania dzieci.
Polish tv rating system 12.svg
Polish tv rating system 12 2011.svg
12 b.o. Nagromadzenie przemocy, wulgarności, wizja świata wrogiego, kontakty międzyludzkie przedstawione jako walka i rywalizacja; sceny przemocy i seksu obrazujące niezrozumiałą dla dziecka ideę lub wywołujące silne podniecenie; obrazy nagości i zbliżeń intymnych; zło budzące chęć naśladowania, przemoc bez konsekwencji, usprawiedliwiona lub sprowadzona do konwencji zabawy; negatywne formy zachowania w postaci atrakcyjnej.
Polish tv rating system 16.svg
Polish tv rating system 16 2011.svg
16 20:00 – 6:00 Wypaczone formy współżycia społecznego, wizja świata jako przemoc i erotyka; uproszczona wizja dorosłości, prezentacja siły fizycznej, przemocy zwłaszcza demonstrowanej w rolach społecznych (nauczyciel, rodzice itp.); moralnie naganne zachowania i postawy bez ocen etycznych oraz moralne obwinianie ofiary za to, że została skrzywdzona; nadmierna koncentracja na posiadaniu pieniędzy i dóbr materialnych; obrazy agresji i okrucieństwa dostarczające silnych wrażeń i emocji; postacie atrakcyjne będące wzorcem zachowań negatywnych (picia alkoholu, zażywania narkotyków, wulgarności, brutalności, przemocy itp.).
Disc Plain red.svg
Polish tv rating system 18 2011.svg
18 23:00 – 6:00 Jednostronne pokazywanie korzyści życia dorosłego pomijające obowiązki (np. praca); społeczne usprawiedliwianie agresji, wulgarności, uprzedzeń i negatywnych stereotypów społecznych; wadliwy obraz natury ludzkiej polegający na szukaniu tylko egoistycznych przyjemności, dążeniu do sukcesu za wszelką cenę z wykorzystaniem innych osób do własnych celów; obrazy naturalistycznego seksu, patologicznych form życia seksualnego, agresji przedstawionej w sposób brutalny; nieuczciwość, wulgarność, postępowanie moralnie naganne osób atrakcyjnych bez oceny niewłaściwości tego zachowania, nagradzanie przejawów społecznej patologii.

Znowelizowana ustawa medialna nakazuje wyświetlanie symboli graficznych oznaczeń przez cały czas trwania audycji i przekazów telewizyjnych. Wyjątek stanowią programy informacyjne, sportowe, reklamy, telesprzedaż i przekazy tekstowe, które są ustawowo wyłączone z klasyfikacji. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może regulować wzory graficzne symboli i stopnie kategorii wiekowych. Nie może natomiast decydować o tym, jakie audycje podlegają znakowaniu i czasie długości wyświetlania symboli. Obowiązek kwalifikacji programów do określonej kategorii wiekowej należy bezpośrednio do nadawcy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jedynie czasami dokonuje badań sprawdzających poprawność znakowania. Nadawcy nieustanowieni na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, także ci emitujący program w polskiej wersji językowej, nie muszą stosować oznaczeń[4]. Niektórzy z takich nadawców stosują swój własny system oznaczeń, np. telewizja HBO przed każdą audycją wyświetla planszę z informacją, dla jakiej grupy wiekowej jest ona przeznaczona (dla wszystkich, od 12 lat, od 15 lat lub tylko dla dorosłych).

Wcześniejsze systemy[edytuj | edytuj kod]

Do 2000 w Polsce oficjalnie nie funkcjonował żaden wspólny system klasyfikacji programów telewizyjnych wszystkich nadawców. W większości telewizji nie było czego takiego jak znakowanie wszystkich audycji różnymi kategoriami istniał tylko jeden próg - tylko dla dorosłych. Jednak były i takie stacje, które stosowały systemy oznaczeń własnego autorstw. W Telewizji Polskiej przed filmami od 18 lat wyświetlano autorską planszę „film tylko dla dorosłych”[5]. Podobny system stosowała telewizja Canal+ - przed filmem wyświetlała planszę z kluczykami zielonym, żółtym, czerwonym[6] w zależności od ilości negatywnych treści zawartych w audycji. Natomiast w TVN logo stacji podczas filmów dla dorosłych przez kilkadziesiąt sekund pulsowało czerwonym kolorem dodatkowo logo pulsowało przed jak i po wznowieniu filmu był również czytający lektor TVN-u, który informował, że aby chronić dzieci przed nieodpowiednimi obrazami szczególnej brutalności stacja znakuje film, później lektor wyjaśniał z reguły co oznacza tzw. "Czerwone koło"[7]. 25 lutego 1999 z inicjatywy Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji podpisane zostało porozumienie „Przyjazne media”, mające na celu wprowadzenie w Polsce wspólnego dla wszystkich nadawców porozumienia. Członkami porozumienia zostało 9 nadawców telewizyjnych: TVP, Polsat, TVN, Nasza TV, Canal+, Wizja TV, Polska Telewizja Kablowa i TV Niepokalanów. Mieli oni czas do 31 marca 2000 na wprowadzenie oznaczeń. 1 marca 2000 zaczęło istnieć formalnie porozumienie a także ich symbole.Symbole funkcjonowały w TVP i Naszej TV, w TVN system pojawił się w połowie marca 2000, a w pozostałych stacjach po 20 marca 2000. System ten składał się z trzech oznaczeń wyświetlanych w prawym dolnym rogu ekranu:

Oznaczenie Ograniczenie wiekowe
Grafika-Polish tv rating system old green.svg
Dla wszystkich
Grafika-Polish tv rating system old yellow.svg
Za zgodą rodziców
Grafika-Polish tv rating system old red.svg
Tylko dla dorosłych

Oznaczenia były wyświetlane przez 3 minuty na początku audycji i po reklamach, zaś w przypadku telewizji nieprzerywających audycji reklamami co 20 minut. Canal+ wyświetlał dodatkowo oznaczenia w formie planszy przed audycją z wyjaśnieniem co dany znak oznacza[8]. Większość nadawców po pewnym czasie lub na samym początku funkcjonowania systemu zrezygnowała z używania oznaczenia "Dla wszystkich". Nadawcy mogli sobie pozwolić na poprawianie systemu według własnego uznania, gdyż nie był on umocowany prawnie, a był dobrowolnym porozumieniem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W artykule 18 zmieniono treść ustępu 4 i 5 oraz dodano ustęp 5a i 5b (Dz. U. z 2004 r. Nr 91, poz. 874)
  2. Rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 23 czerwca 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 130, poz. 1089)
  3. Rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 12 lipca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 155, poz. 923)
  4. Nadawców tych nie obowiązują przepisy Ustawy o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226, z późn. zm.)
  5. DAWNA TELEWIZJA - Pani Edyta Wojtczak zapowiada film "Pluton" - TVP 1 - 1992 rok - YouTube
  6. Canal+ Polska - jingiel "Film dla wszystkich" - 1998 rok - YouTube
  7. Stary system klasyfikacji programów pod względem przeznaczenia wiekowego na TVN - YouTube
  8. Canal+ - Zapowiedź filmu i jingiel Wielkanocny z 2001 roku - YouTube