Tōfuku-ji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tōfuku-ji 東福寺
Hondō - główny budynek klasztoru
Hondō - główny budynek klasztoru
Państwo  Japonia
Miejscowość Kioto
Rodzaj klasztoru klasztor buddyjski
Właściciel rinzai
Prowincja Prefektura Kioto
Typ zakonu męski
Założyciel klasztoru Enni Ben’en
Fundator Kujō Michiie
Materiał budowlany drewno, kamień
Data budowy 1236
Położenie na mapie Japonii
Mapa lokalizacyjna Japonii
Tōfuku-ji 東福寺
Tōfuku-ji 東福寺
Ziemia 34°58′35″N 135°46′27″E/34,976389 135,774167Na mapach: 34°58′35″N 135°46′27″E/34,976389 135,774167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa klasztoru

Tōfuku-ji (jap. 東福寺) – kompleks klasztorny szkoły zen rinzai w południowej części Kioto. Jeden z wiodących klasztorów systemu gozan.

Historia klasztoru[edytuj | edytuj kod]

Fundatorem klasztoru był kanclerz cesarski Michiie Kujō, znany także jako Michiie Fujiwara (11931252). Budowę rozpoczęto w roku 1236, a na funkcję opata założyciela kanclerz wybrał mistrza zen Enniego Ben’ena. Nazwa powstała ze złożenia członów z nazw dwu klasztorów w Narzedai-ji and Kōfuku-ji. Formalnie ceremonię konsekracji klasztoru przeprowadził Enni już po śmierci fundatora, bo w roku 1255[1].

Po Ennim, który zmarł w tym klasztorze w 1280 roku, kilkoma następnymi opatami byli jego uczniowie. Drugim opatem został Tōzan Tanshō (1231-1291), trzecim – Mukan Fumon (znany także jako Mukan Gengo) (1212-1291), czwartym – Hakuun Egyō[a] (1228-1297), piątym – Sansō E’un (1231-1301), szóstym – Zōsan Junkū (1233-1308), dziewiątym – Chigotsu Daie (1229-1312) a dziesiątym – Jikyō Chikan (1245-1322)[2]. Inni XIV-wieczni opaci to m.in. Mugan Sōō (zm. 1374) i Giyō Hōshū (1361-1424). Giyō wprowadził sioguna Yoshimochi Ashikagę do społeczności zen[3].

W wieku 12 lat rozpoczął w tym klasztorze praktykę zen Jakushitsu Genkō (1290-1367).

W 1319 roku pożar zniszczył większą cześć klasztoru. Mnisi z Kenchō-ji z Kamakury i z którymi mnisi z Tōfuku-ji byli w bardzo przyjacielskich stosunkach, dostarczyli natychmiast planów, według których Kenchō-ji został zbudowany. Z ich pomocą Tōfuku-ji został szybko odbudowany i powrócił do dawnej świetności. Następne pożary wybuchły w latach 1334 i 1336.

Tōfuku-ji stał się jednym z czołowych klasztorów systemu gozan. Na liście pięciu klasztorów pochodzącej z końcowego okresu panowania cesarza Go-Daigo (後醍醐, 1318-1339) klasztor znalazł się na drugim miejscu po Nanzen-ji, a przed Kennin-ji i dwoma klasztorami z Kamakury: Kenchō-ji i Engaku-ji. Na ostatniej liście zaaranżowanej podczas panowania sioguna Yoshimitsu Ashikagi (1358-1408) i obejmującej po pięć klasztorów z Kioto i Kamakury, znalazł się na czwartym miejscu po Tenryū-ji, Shōkoku-ji i Kennin-ji, a przed Manju-ji[4].

W czasie wojny Ōnin (1467-1477) wiele klasztorów Kioto zostało spalonych, wśród nich także i Tōfuku. Został stosunkowo szybko odbudowany. Mimo pożarów w klasztorze przetrwało kilka budynków z początkowego okresu jego istnienia. Brama pochodzi na pewno z okresu Muromachi i tradycyjnie datuje się ją na okres katei (1235-1238). Wiadomo, że zawaliła się w 1585 roku, ale została szybko odbudowana przez Hideyoshiego. Również z okresu katei pochodzą latryna i łaźnia. Budynek medytacji pochodzi z okresu kenchō (1249-1256). Biblioteka powstała w okresie tenju (1375-1381). Za panowania Tokugawów budynki zostały poddane renowacji[5]. Główny budynek został zrekonstruowany w 1934 roku.

W 1655 roku klasztor został odwiedzony przez chińskiego mistrza chan Yinyuana Longqi (1592-1673), założyciela szkoły ōbaku.

W latach 1980-2009 opatem klasztoru był Keido Fukushima (1932-1 marca 2011).

Jesienią do klasztoru przybywają tłumy pragnące zobaczyć spektakularne klony ze stumetrowej długości mostu „tsuten-kyo”.

Plan architektoniczny[edytuj | edytuj kod]

Plan architektoniczny klasztoru był wzorowany na konstrukcjach chińskich klasztorów Tiantongshan. Odbiegał jednak w kilku detalach od oryginału. Klasztor zaprojektowany był wzdłuż osi północ-południe. Wejście wiodło przez tzw. „górską bramę” (jap. sanmon), która symbolizowała oczyszczenie z pożądań i myślenia pojęciowego, i wkroczenie krainę „pustki”. Stamtąd droga wiodła do leżącego na osi budynku Buddy (jap. butsuden). Ponieważ wszelkie rytuały związane z Buddą musiało poprzedzać oczyszczenie, na lewo i prawo od osi, za bramą, a przed budynkiem Buddy znajdowały się latryna (jap. tōsu) i łaźnia (jap. yokushitsu). Na lewo i na prawo od osi klasztoru, za budynkiem Buddy znajdowały się budynek mnichów (jap. sōdō) i kuchnia (jap. kuri). Budynek mnichów służył do medytacji. Następnym (trzecim) budynkiem leżącym na osi był budynek Dharmy (jap. hattō), w którym oświecony mnich wygłaszał wykłady poświęcone sutrom. Było to centrum całego kompleksu.

W Tōfuku-ji rozkład budynków związany jest z ludzką anatomią.

W przeszłości kompleks klasztorny liczył 53 świątynie, obecnie jest ich 24.

Adres klasztoru[edytuj | edytuj kod]

  • 15-778 Honmachi Higashiyama-ku, Kyōto-shi, Kyōto-ken

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Hakuun został później opatem założycielem najsłynniejszego klasztoru zen – Nanzen-ji

Przypisy

  1. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: A History. Japan. Str. 26
  2. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Str. 28
  3. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Str. 176
  4. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Str. 151, 152
  5. Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Str. 251

Bibliografia/źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Heinrich Dumoulin: Zen Buddhism: A History. Japan. Nowy Jork: Macmillan Publishing Company, 1988, s. 509. ISBN 0-02-908250-1.
  • Judith Clancy: Kyoto. City of Zen. Tokio: Tuttle, 2012, s. 144. ISBN 978-4-8053-0978-0.

Galeria[edytuj | edytuj kod]