Trzykrotka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trzykrotka
Pokrój (Tradescantia fluminensis)
Pokrój (Tradescantia fluminensis)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd komelinowce
Rodzina komelinowate
Rodzaj trzykrotka
Nazwa systematyczna
Tradescantia L.
Sp. Pl. 1: 288. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Zobacz hasło trzykrotka w Wikisłowniku
Pędy (Tradescantia zebrina)
Morfologia (Tradescantia spathacea)
Tradescantia virginiana

Trzykrotka (Tradescantia L.) – rodzaj roślin z klasy jednoliściennych, z rodziny komelinowatych (Commelinaceae), pochodzących z Ameryki. Należy do niego ok. 70[1][2] gatunków występujących od południowej Kanady do północnej Argentyny[3]. Gatunkiem typowym jest Tradescantia virginiana L.[4]. Naukowa nazwa rodzajowa upamiętnia Johna Tradescanta starszego (ok. 1570–1638), ogrodnika Karola I Stuarta[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Byliny, przeważnie o płożących się pędach. Ulistnienie skrętoległe, czasem naprzemianległe, liście wydłużone, całobrzegie, kształtu jajowatego, siedzące lub zwężające się u nasady. Kwiaty przeważnie dość drobne, zebrane w kwiatostany wsparte podsadkami podobnymi do liści lub od nich odmiennymi. Obupłciowe kwiaty są promieniste, trójkrotne, okwiat barwny, pręcików 6, zalążnia trójkomorowa, w każdej komorze z 1 lub 2 zalążkami. Owocem jest torebka trójkomorowa w każdej z 1 lub 2 nasionami[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy
Rhoeo Hance, Setcreasea Schumann & Sydow, Zebrina Schnizlein[2]
Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do podrodziny Commelinoideae, rodziny komelinowatych (Commelinaceae R. Br., która wraz z grupą siostrzaną Hanguanaceae, tworzy klad bazalny w obrębie rzędu komelinowce Commelinales Dumort[1]. W obrębie rodziny komelinowatych należy do plemienia Tradescantieae, podplemienia Tradescantiinae[5].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Commelinanae Takht., rząd komelinowce (Commelinales Dumort.), podrząd Commelinineae Engl., rodzina komelinowate (Commelinaceae R. Br.), plemię Tradescantieae Meisn., rodzaj trzykrotka (Tradescantia L.)[6].

Gatunki

Skład gatunkowy tego rodzaju zmieniał się znacząco i nadal jest dyskutowany. Współcześnie włączane są do niego gatunki z innych wcześniej wyodrębnianych rodzajów, traktowanych teraz jako synonimy trzykrotki[7]: Campelia Rich., Cymbispatha Pichon, Mandonia Hassk., Neomandonia Hutch., Neotreleasea Rose, Rhoeo Hance, Separotheca Waterf., Setcreasea K.Schum. & Syd., Treleasea Rose, Zebrina Schnizl. Daje to łącznie ok. 70 gatunków.

Wybór gatunków:

  • trzykrotka białokwiatowa (Tradescantia albiflora Kunth) – o zielonych, płożących się pędach i zielonych liściach, bez fioletowych przebarwień, kwiaty białe, większe niż u trzykrotki wężykowatej z którą jest bardzo często mylona. Roślina doniczkowa.
  • trzykrotka wężykowata (Tradescantia fluminensis) – krótkie pędy, zielono-fioletowe, liście zielone, pod spodem zielono-fioletowe, kwiaty białe, mniejsze niż u trzykrotki białokwiatowej. Nazywana jest również trzykrotką z Rio de Janeiro. Roślina doniczkowa.
  • trzykrotka wirginijska (Tradescantia virginiana) – kwiaty fioletowoniebieskie, liście lancetowate, pędy wzniesione. Bylina, sadzona w ogrodach.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki hodowane są w doniczkach jako rośliny ozdobne.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-12-17].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Tradescantia (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2010-12-18].
  3. zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  4. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-03].
  5. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-25].
  6. Crescent Bloom: Tradescantia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2008-12-06].
  7. List of genera in family COMMELINACEAE. W: Vascular Plant Families and Genera [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2008-12-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Rośliny użytkowe. Tadeusz Gorczyński (red. nauk.). Wyd. 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1966, seria: Wydawnictwa popularno-encyklopedyczne.