Václav Benda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzeźba przedstawiająca głowę Václava Bendy

Václav Benda (ur. 8 sierpnia 1946 w Pradze, zm. 2 czerwca 1999 tamże) – czeski programista, działacz opozycji antykomunistycznej, rzecznik Karty 77, więzień polityczny, po 1989 polityk chrześcijańskiej demokracji.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Ukończył studia filozoficzne i bohemistyczne (1969), w czasie których był działaczem studenckim (m.in. założył Klub Młodzieży Katolickiej), a także cybernetykę na wydziale matematycznym (1975) Uniwersytetu Karola w Pradze. Po studiach pracował jako programista. W 1976 należał do inicjatorów Karty 77. Po jej ogłoszeniu w styczniu 1977 stracił pracę i utrzymywał się z pracy fizycznej jako palacz. W 1978 był jednym z organizatorów Komitetu Obrony Niesprawiedliwie Prześladowanych (VONS). W lutym 1979 został rzecznikiem Karty 77. W maju 1979 aresztowano go, po czym skazano za działalność opozycyjną na karę 4 lat pozbawienia wolności, którą odbył w całości. W 1984 ponownie pełnił funkcję rzecznika Karty 77. Od 1985 wydawał niezależne chrześcijańskie pismo filozoficzne „Paraf” („PARalelní Akta Filozofie”). W 1988 należał do założycieli Ruchu Swobód Obywatelskich. Jesienią 1989 został członkiem władz Forum Obywatelskiego i założył, działającą w jego ramach do 1990, Partię Chrześcijańsko-Demokratyczną (KDS), której przewodniczył do 1993.

W grudniu 1989 został dokooptowany do Zgromadzenia Federalnego (czechosłowackiego parlamentu), w którym zasiadał także po wyborach w 1990 i w 199. W 1992 do czasu rozpadu Czechosłowacji przewodniczył Izbie Ludowej federalnego parlamentu. W latach 1994–1998 kierował Urzędem Dokumentacji i Ścigania Zbrodni Komunizmu. W 1996 został członkiem Senatu z ramienia Obywatelskiej Partii Demokratycznej, z którą KDS się połączyła. Zmarł po ciężkiej chorobie w trakcie kadencji.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Václav Benda (cz.). totalita.cz. [dostęp 2015-01-13].
  • Słownik dysydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunistycznych w latach 1956–1989. Tom I, Wyd. Ośrodek Karta, Warszawa 2007